وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
حادثه كربلا در حقیقت، تجلّى ادب الهى ـ انسانىِ «انسان كامل» و به نمایش گذارنده همه فضایل، ارزشها و كمالات وجودى وامكانى است و عاشورا در واقع، آفریده ادب حسینى و ادب یاران امام حسین علیه‏السلام است كه خود تابلوى زیبا و دلنشین و شیرین از همه خوبیها و زیبایى
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

تجلّی ادبِ کربلا در نوجوانی سلحشور

حضرت قاسم


از ویژگی‏های یاران امام حسین‏علیه السلام به ویژه جوانان کربلا آراستگی به فضیلت ادب است و در این میان، قمربنی‏هاشم و حضرت قاسم دارای منزلت‏خاصی بودند.

 

ادب چیست؟

استاد حسن‏زاده آملى در تعریف ادب مى‏فرماید:

ادب یعنى نگاهداشت حدّ هر چیز. به همین لحاظ علوم ادبى را علوم ادبى نامیده‏اند چون حافظ و نگهدار حدود معارف مربوط به خودند و هر رشته‏اى از علوم ادبى، میزانى براى نگاهداشت حدّ معارف خود است...» (حسن حسن‏زاده آملى، انسان و قرآن، انتشارات الزهراء، تهران، چاپ اول، 1364، ص 53)

علامه طباطبایى رحمه‏الله در تفسیر المیزان مى‏نویسند:

ادب عبارت است از ظرافت عمل و عمل ظریف، عملى است كه اولاً مشروع بوده و منع تحریمى نداشته باشد؛ پس در ظلم و دروغ و خیانت و كارهاى قبیح، ادب معنا ندارد. ثانیا اختیارى باشد؛ یعنى شخص با اختیار و آگاهى خویش، آن را به صورتى محقق نماید كه مصداق ادب باشد مثل آداب غذا خوردن، آداب نماز، آداب دعا و... كه اسلام مشخص كرده است و در آموزه‏هاى اسلامى مندرج است.

 

اولین پله ترقی‏

ادب زمینه ساز رشد و بستر آراسته شدن انسان به تربیت اسلامى و سبب آبرو و احترام انسان نزد خدا و میان مردم است. ادب به كوچك و بزرگ چه در گفتار و چه در كردار عامل جلب فیوضات الهى و سبب سعادت و خوشبختى، و ضامن خیر دنیا و آخرت انسان است.

حقیقت آنست که ادب یکی از شاخه‌های مثمر و پربار درخت اسلام و ایمان است که بدون آن، این درخت تنومند در امواج سهمگین بادهای هوی و هوس متزلزل گشته، سقوط خواهد کرد. بنابراین یک انسان مۆمن باید به ادب و عزت بنازد، نه آنکه در بی‌ادبی و وقاحت بتازد.

از جمله آثار ادب، شكر در برابر نعمات الهى، خضوع و خشوع در برابر پروردگار عالمیان، توجه به اسماء و صفات الهى و حضور دائمى داشتن نزد خداى متعال است كه به حقیقت، اصحاب امام حسین علیه‏السلام ، چنین ویژگى الهى‏اى داشتند و دائم الحضور بودند و همه عالم و آدم را جلوه حق و اسماء الهى مى‏دیدند

قدر و منزلت و ارزش وجودی هر انسانی به میزان رعایت ادب در رفتار و عمل اوست. هرچه در برخوردهای اجتماعی، خانوادگی خود، نسبت به همنوعان، چه فرا دست و چه فرو دست خود باشند، مۆدبانه‌تر و با ظرافت بیشتر رفتار کند، قدر و منزلتش بالاتر خواهد رفت و متقابلاً هرچه از میزان رعایت ادب بکاهد، از قدر و منزلتش کاسته می‎شود. هرکس ادبش فزونی شود، بدی‌هایش کم شود و مایه درستی و اصلاح خرد شود.(لعیناثی. محمد، آداب النفس، تهران، مکتبة المرتضویّه، 1380ش)،

 

الگوی ادب شناسی

به تعبیر استاد شهید مطهرى رضى‏الله‏عنه نهضت عاشورا و حادثه كربلا «جنبه توحیدى و عرفانى»، جنبه پاكباختگى در راه خدا و ماسواى خدا را هیچ انگاشتن» داشت كه در كنار جنبه‏هاى دیگر مثل حماسه‏سازى و پرخاشگرى، موعظه و نصیحت و فضایلى چون: مروّت، ایثار، مساوات اسلامى و... را نیز در بر داشته است.

آفریننده این همه سجایاى ارزشى و اخلاقى كریمانه و ادب اسلامىِ و فضایل الهى، تربیت‏یافتگان مكتب امام حسین علیه‏السلام ؛ یعنى همه اصحاب عام و خاص آن امام همام بوده‏اند؛ از حبیب بن مظاهر كه دست پرورده پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله ، امام على علیه‏السلام ، امام حسن علیه‏السلام و امام حسین علیه‏السلام بود تا زُهیر بن قین تا جون غلام ابوذر و غلام امام حسین علیه‏السلام و تا على اكبر، على اصغر، قاسم بن الحسن علیهم ‏السلام و... . اعلام وفادارى همه اصحاب غیر بنى هاشم در آستانه شب عاشورا، تجلى ادب و اخلاق بود. همه آنها در ادب‏شناسى و ادب‏گرایى الگو بوده و معیارى براى خودشناسى و خودنگهدارى ما هستند كه خویشتن را با آینه وجود آنها نقد نماییم و پشت سر آنها حركت كرده و به خویشتن خویش برگردیم .

 

مهمترین آثار ادب

از جمله آثار ادب، شكر در برابر نعمات الهى، خضوع و خشوع در برابر پروردگار عالمیان، توجه به اسماء و صفات الهى و حضور دائمى داشتن نزد خداى متعال است كه به حقیقت، اصحاب امام حسین علیه‏السلام ، چنین ویژگى الهى‏اى داشتند و دائم الحضور بودند و همه عالم و آدم را جلوه حق و اسماء الهى مى‏دیدند.

از جمله تجلّى روح ریحانى و ملكوتى و روحیه عارفانه وعاشقانه «حضور» و «شهود جمال جمیل حق» آن است كه حضرت زینب علیهاالسلام پس از آن همه رنجها و دردها؛ چه در عصر عاشورا و پس از آن در اسارت و سفر پر از رنج و تعب به كوفه و شام آنگاه كه در برابر تحریفهاى یزیدى قرار مى‏گیرد، على‏وار در كاخ ستم و استبداد فریاد توحیدى و عرفانى سر مى‏دهد: «ما رأیت الا جمیلاً.» و این همان ادب كامل است كه در فكر و فعل زینبى به ظهور رسید.

حضرت قاسم

ادب در سرشت اصحاب سالار شهیدان

امام حسین علیه السلام در شب عاشورا فرمود: رفتن آزاد است شب هم هست تاریک هم هست کسی هم شما را نمی‌بیند من هم بیعت را از گردن شما برداشتم هر کس باشد کشته می‌شود هیچ کس زنده نیست حتّی این طفل شیر خواره من هم می‌کشند.

 این حرف را که زد قاسم عرض کرد : عمو جان مگر اینها به خیمه می‌ریزند؟

 فرمود: تا من زنده‌ام نه، تا من زنده‌ام نه، تا من زنده‌ام نه.

 عرض کرد: عمو جان خب طفل شیرخواره که به میدان نمی‌رود. چطور او را می‌کشند؟

 فرمود: «اذا جفّت روحه عطشا» وقتی کاملاً جگر تفتیده و لب خشکیده شد می‌گویم «ولّونی» به من بدهید من سیرابش کنم آن‌وقت است که تیر می‌آید او را در بغل من ذبح می‌کند.

بعد از اینکه فرمود مطمئن باشید اینجا غیر از مرگ خبری نیست و اینها با من کار دارند با شما کاری ندارند شما اگر بروید آزادید ، اوّل کسی که قیام کرد گفت ممکن نیست دست از شما برداریم وجود مبارک قمر بنی‌هاشم ، عباس‌بن‌علی (سلام الله علیه) بود .

اوّل او قیام کرد بعد سایر شهدا هر کدام به نوبه خود عرض ادب کردند گفتند ما دست بردار نیستیم .

طفلی در گوشه‏ای از مجلس نشسته بود که سیزده سال بیشتر نداشت.این طفل پیش خودش شک کرد که آیا این کشته شدن شامل من هم می‏شود یا نه؟

از طرفی حضرت فرمود:تمام شماکه در اینجا هستید،ولی ممکن است من چون کودک و نا بالغ هستم مقصود نباشم. رو کرد به ابا عبد الله علیه السلام و گفت:«یا عماه!»عمو جان!«و انا فی من یقتل؟ »آیا من جزء کشته شدگان فردا خواهم بود؟

نوشته‏اند ابا عبد الله علیه السلام در اینجا رقت کرد و به این طفل که جناب قاسم بن الحسن علیه السلام است جوابی نداد.از او سۆالی کرد،فرمود: کیف الموت عندک؟» مردن پیش تو چگونه است،چه طعم و مزه‏ای دارد؟

حادثه كربلا در حقیقت، تجلّى ادب الهى ـ انسانىِ «انسان كامل» و به نمایش گذارنده همه فضایل، ارزشها و كمالات وجودى وامكانى است و عاشورا در واقع، آفریده ادب حسینى و ادب یاران امام حسین علیه‏السلام است كه خود تابلوى زیبا و دلنشین و شیرین از همه خوبیها و زیبایى‏هاست

 عرض کرد: «یا عماه! احلی من العسل‏؛  از عسل برای من شیرین‏تراست،تو اگر بگویی که من فردا شهید می‏شوم، مژده‏ای به من داده‏ای. فرمود:بله فرزندبرادر، «اما بعد ان تبلو ببلاء عظیم؛ ولی بعد از آنکه به درد سختی مبتلا خواهی شد،بعد از یک ابتلای بسیار بسیار سخت».

گفت:خدا را شکر،الحمدلله که چنین حادثه‏ای رخ می‏دهد.

آیا تا به حال صحنه ای زیباتر از این در حیطه ی ادب جایی دیده اید؟جایی شنیده اید؟ نوجوانی سیزده ساله چنین مقامی داشته باشد که در این شب عاشورا این چنین در مقام امامش نهایت ادب را به خرج دهد و همان طور که شنیدیم در روز عاشورا بعد از شهادت علی اکبر علیه السلام باز هم ادب را زیر پا نمی گذارد و هر کاری که می خواهد انجام دهد در ابتدا با نهایت ادب و احترام از امامش کسب اجازه می کند.

 

حاصل سخن

ادب حقیقى و حقیقت ادب، تنها در پرتو تعالیم الهى و در مكتب انبیا حاصل مى‏گردد و ادب دینى ادب اصیل است.

ادب، حضور دائمى و مراقبت نفس كامل در محضر بلكه حضور الهى است و انسان مۆدب در مكتب پیامبر اسلام و امام على علیه‏السلام و امام حسین علیه‏السلام ، عالم و آدم را جلوه حق و تجلّى اسماى حسناى الهى مى‏بیند.

حادثه كربلا در حقیقت، تجلّى ادب الهى ـ انسانىِ «انسان كامل» و به نمایش گذارنده همه فضایل، ارزشها و كمالات وجودى وامكانى است و عاشورا در واقع، آفریده ادب حسینى و ادب یاران امام حسین علیه‏السلام است كه خود تابلوى زیبا و دلنشین و شیرین از همه خوبیها و زیبایى‏هاست. شاید بتوان گفت كه آیه «انى اعلم ما لا تعلمون»

                                                                                                                                        فرآوری : زهرا اجلال

بخش تاریخ و سیره معصومین تبیان


منابع :

عاشورا؛ تجلّى ادب رحمانى‏ ؛ محمدجواد رودگر‏‏.

فیض کاشانی. محسن، المحجّة البیضاء.

منتهی الامال شیخ عباس قمی.

بیانات آیت الله جوادی آملی.

لهوف سید بن طاووس.

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین