سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
در این طرح با چگونگی پژوهش و نیز استفاده از کتاب های مرجع برای انجام پژوهش آشنا می شویم...
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

مرجع شناسی

مرجع شناسی

اهداف یادگیری:

مرجع شناسیآشنایی با شیوه ی پژوهش

مرجع شناسیآشنایی با شیوه ی استفاده از کتاب های مرجع

مرجع شناسیآشنایی با دو فرهنگ لغت

 

آیا می دانید یک نویسنده یا پژوهشگر چگونه نوشتن را آغاز می کند؟ یا این که مطالب مورد نیاز خود در تحقیق را از کجا می آورد؟

 

قدم اول در تحقیق و پژوهش استفاده از منابع است، برای استفاده از منابع دو شرط لازم است:

1-   شناختن منابع
2-  آشنایی با شیوه ی استفاده از آن ها
 

یک نویسنده یا پژوهشگر برای انجام یک تحقیق باید هم از معلومات خود استفاده کند و هم از نوشته ها و گفته های دیگران.

یکی از انواع کتاب های مرجع واژه نامه ها هستند.

برای یافتن اطلاعات یک واژه به فرهنگ لغت مراجعه کرده و ذیل عنوان آن واژه اطلاعات زیر را به دست می آوریم:

معنی یا معانی گوناگون آن واژه، املای درست، تلفظ ریشه، ارزش دستوری، تعریف یا توصیف، شکل ، نام های دیگر آن، گونه ها و انواع اطلاعات دیگر که همه ی آن ها به صورت فشرده در یک جا جمع شده اند.

 

ترتیب قرار گرفتن کلمات در واژه نامه ها بر اساس حروف الفباست .

 

دو نوع واژه نامه وجود دارد:

1- واژه نامه ی عمومی، مانند: فرهنگ معین و لغت نامه ی دهخدا.
2- واژه نامه ی تخصصی، مانند: فرهنگ اصطلاحات علمی آقای پرویز شهریاری.
 

ما علاوه بر واژه نامه های فارسی، فرهنگ های دیگری نیز هم چون فرهنگ انگلیسی به فارسی و فارسی به انگلیسی مانند: « حییم » و فرهنگ عربی به فارسی مانند: « المنجد » داریم.

 

برای شناخت منابع مورد نیاز در تحقیق و پژوهش می توان از فهرست های کتاب شناسی، مقاله نامه ها، برگه های کتاب داری، نقد و بررسی آثار و نشریات ادواری استفاده کرد.

این مواد به ترتیب موضوعی، الفبایی، موضوعی – الفبایی مرتب شده اند و لذا دسترسی به آن ها آسان است.

 

چنان چه بخواهیم از نظر رتبه و جایگاه منابع پژوهشی را بررسی کنیم ، کتاب های مرجع جایگاه ویژه ای دارند زیرا:

در کوتاه ترین زمان اطلاعاتی دقیق، جامع و اساسی را درباره ی یک واژه در اختیار مراجعه کننده قرار می دهد. برخی از انواع کتاب های مرجع عبارتند از:

دانش نامه های عمومی و تخصصی برای گروه های سنی مختلف، زندگی نامه ها، کتب رجال، معجم آثار مولفان.

 

برای استفاده از کتاب های مرجع رعایت چند نکته ضروری است:

1- چگونگی استفاده و مراجعه به این کتاب ها در مقدمه ی آن ها آمده است.
2-  نقل مطالب از کتاب های مرجع به سه شیوه امکان پذیر است: نقل مستقیم، نقل با تلخیص، نقل به مضمون.

نقل مستقیم  مرجع شناسیدر این نقل عین متن کتاب مرجع را می آوریم.

نقل با تلخیص مرجع شناسی  در این نوع نقل، متن را خلاصه می کنیم.

نقل به مضمون مرجع شناسی  در این نقل معنی و مفهوم متن را می نویسیم.

3- در هر زمینه ی پژوهشی سعی شود منابع دست اول را شناسایی کرده و ابتدا به آن ها رجوع شود.
4- در هر کتابخانه بخشی به نام « کتب مرجع » وجود دارد که برای یافتن انواع کتاب مرجع باید به آن جا رجوع کرد.

 

آشنایی با فرهنگ لغت و شیوه ی استفاده از آن ها

یکی از انواع فرهنگ های لغت فرهنگ معین است که تالیف دکتر محمد معین بوده و در شش جلد و سه بخش تنظیم شده است: لغات، ترکیبات خارجی و اعلام ( اسامی، اشخاص، مکان ها ).

 

فرهنگ معین شامل یک صد هزار لغت می باشد.

 

ویژگی های این فرهنگ لغت به شرح زیر است:

1- تلفظ درست هر واژه از طریق « آوا نوشت » روبروی هر واژه نوشته شده است.( آوانوشت یعنی نوشتن تلفظ درست کلمات فارسی با الفبای لاتین )
2- داخل [ ] ریشه ی کلمه را بیان می کند.
3- یک نشانه ی اختصاری در جلوی هر کلمه وجود دارد که اسم یا فعل بودن آن کلمه را نشان می دهد؛ مانند:
( ا)  مرجع شناسی  نشاندهنده ی اسم است.
4-  در ذیل هر شماره یکی از معانی آن کلمه آمده است.
5- در حاشیه و متن، تصویر آن کلمه آمده است.

 

هر لغت نامه ای نشانه های اختصاری مخصوص به خود دارد که برای سهولت استفاده از آن فرهنگ بهتر است ابتدا مقدمه و شرح نشانه های اختصاری را مطالعه کنیم.

مرجع شناسی

یکی دیگر از انواع لغت نامه ها لغت نامه ی دهخداست که در حکم یک دایرة المعارف است زیرا:

واژه ها، اسامی، مکان ها، گیاهان، جانداران و .... یک جا بر اساس حروف الفبا مرتب شده اند.

این لغت نامه را استاد علی اکبر دهخدا تالیف کرده است.

ویژگی های این لغت نامه به شرح زیر است:

1-  تلفظ درست کلمه در [ ] نشان داده شده است.
2-  علامت داخل کمانک ( ا ) نوع دستوری کلمه را مشخص کرده است.
3- معنی کلمه بیان شده است.
4-  برای هر کلمه شواهدی از شعر و نثر آمده است.
5-  ریشه ی کلمه مشخص شده است.
6-  دو خط موازی | | معانی و کاربردهای گوناگون آن کلمه را نشان می دهد.
 


مرکز یادگیری سایت تبیان

تهیه: فاطمه شیرزاده - تنظیم: داودی

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین