سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
گاهى اعمالى از ما سر مى‏زند كه از سوى دشمنان داخلى، یا محافل بین‏المللى سبب تفسیرهاى سوء و بهره‏گیرى بلندگوهاى تبلیغاتى آنان مى‏شود، وظیفه ما این است كه از این كارها جدا بپرهیزیم و بى جهت بهانه به دست این مفسدان داخلى و خارجى ندهیم.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

انعکاس حرف ها را جدی بگیریم!


گاهى اعمالى از ما سر مى‏زند كه از سوى دشمنان داخلى، یا محافل بین‏المللى سبب تفسیرهاى سوء و بهره‏گیرى بلندگوهاى تبلیغاتى آنان مى‏شود، وظیفه ما این است كه از این كارها جدا بپرهیزیم و بى جهت بهانه به دست این مفسدان داخلى و خارجى ندهیم.


صحبت

در سخن گفتن با بزرگان ، ادب در گفتار رعایت شود!!

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا وَ اسْمَعُوا وَ لِلْكافِرِینَ عَذابٌ أَلِیمٌ (بقره 104)

اى كسانى كه ایمان آورده‏اید! (به پیامبر) نگویید: «راعِنا» مراعاتمان كن، بلكه بگویید: «انظرنا» ما را در نظر بگیر، و (این توصیه را) بشنوید و براى كافران عذاب دردناكى است.

برخى از مسلمانان براى اینكه سخنان پیامبر(صلی الله علیه وآله) را خوب درك كنند، درخواست مى‏كردند كه آن حضرت با تأنّى و رعایت حال آنان سخن بگوید. این تقاضا را با كلمه «راعِنا» مى‏گفتند. یعنى مراعاتمان كن. ولى چون این تعبیر در عرف یهود، نوعى دشنام تلقى مى‏شد،(«راعِنا» از ماده‏ى «رعى» به معنى مهلت دادن است. ولى یهود كلمه‏ى «راعِنا» را از ماده‏ى «الرعونة» كه به معنى كودنى و حماقت است، مى‏گرفتند) آیه نازل شد كه به جاى «راعِنا» بگویید: «انْظُرْنا» تا دشمن سوء استفاده نكند.

از این آیه به خوبى استفاده مى‏شود كه مسلمانان باید در برنامه‏هاى خود مراقب باشند كه هرگز بهانه به دست دشمن ندهند، حتى از یك جمله كوتاه كه ممكن است سوژه‏اى براى سوء استفاده دشمنان گردد احتراز جویند، قرآن با صراحت براى جلوگیرى از سوء استفاده مخالفان به مۆمنان توصیه مى‏كند كه حتى از گفتن یك كلمه مشترك كه ممكن است دشمن از آن معنى دیگرى قصد كند و به تضعیف روحیه مۆمنان بپردازد پرهیز كنند، دامنه سخن و تعبیر وسیع است چه لزومى دارد انسان جمله‏اى را به كار برد كه قابل تحریف و سخریه دشمن باشد.

وقتى اسلام تا این اندازه اجازه نمى‏دهد بهانه به دست دشمنان داده شود، تكلیف مسلمانان در مسائل بزرگتر و بزرگتر روشن است، هم اكنون گاهى اعمالى از ما سر مى‏زند كه از سوى دشمنان داخلى، یا محافل بین‏المللى سبب تفسیرهاى سوء و بهره‏گیرى بلندگوهاى تبلیغاتى آنان مى‏شود، وظیفه ما این است كه از این كارها جدا بپرهیزیم و بى جهت بهانه به دست این مفسدان داخلى و خارجى ندهیم.

"خداوند در هیچ موردى از قرآن آیه‏اى كه" یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا" در آن باشد نازل نكرده مگر آنكه على (علیه السلام) رئیس آن و امیر آن است"

این نكته نیز قابل توجه است كه جمله "راعنا"- علاوه بر آنچه گفته شد- خالى از یك نوع تعبیر غیر مۆدبانه نیست، زیرا راعنا از ماده مراعات (باب مفاعله) است و مفهومش این مى‏باشد" تو ما را مراعات كن، تا ما هم تو را مراعات كنیم" و چون این تعبیر (علاوه بر سوء استفاده‏هائى كه یهود از آن مى‏كردند) دور از ادب بوده است قرآن مسلمانان را از آن نهى كرده است. (تفسیر فخر رازى و المنار ذیل آیه مورد بحث‏)

 

نكته: مفهوم دقیق" یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا"

این اوّلین آیه از آغاز قرآن است كه با خطاب: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا» شروع مى‏شود.

و از این به بعد بیش از هشتاد مورد وجود دارد كه با همین خطاب آمده است.

جالب اینكه این تعبیر منحصرا در آیاتى است كه در مدینه نازل شده و در آیات مكى اثرى از آن نیست، شاید به این دلیل كه با هجرت پیامبر (صلی الله علیه وآله) به مدینه وضع مسلمانان تثبیت شد و به صورت یك جمعیت ثابت و صاحب نفوذ در آمدند و از پراكندگى نجات یافتند، لذا خداوند آنها را با جمله" یا أَیُّهَا الَّذِینَ‏ آمنوا" مخاطب قرار داده است.

این تعبیر ضمنا نكته دیگرى در بر دارد و آن اینكه حال كه شما ایمان آورده‏اید، و در برابر حق تسلیم شده‏اید، و با خداى خود پیمان اطاعت بسته‏اید، باید به مقتضاى این پیمان، به دستورهایى كه پشت سر این جمله مى‏آید عمل كنید، و به تعبیر دیگر ایمان شما ایجاب مى‏كند كه این دستورات را بكار بندید.

قابل توجه اینكه در بسیارى از كتب اسلامى، از جمله منابع اهل تسنن، از پیامبر (صلی الله علیه وآله) چنین نقل شده است كه فرمودند: «ما انزل اللَّه آیة فیها یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا، الا و على (علیه السلام) راسها و امیرها»

توجّه به انعكاس حرف‏ها داشته باشید. «لا تَقُولُوا راعِنا» ممكن است افرادى با حسن نیّت سخن بگویند، ولى باید بازتاب آن را نیز در نظر داشته باشند

"خداوند در هیچ موردى از قرآن آیه‏اى كه" یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا" در آن باشد نازل نكرده مگر آنكه على (علیه السلام) رئیس آن و امیر آن است" (این حدیث را" درالمنثور" از ابو نعیم، در"حلیة الاولیاء" از ابن عباس نقل كرده است.)     

           

پیام‏های آیه:

1ـ توجّه به انعكاس حرف‏ها داشته باشید. «لا تَقُولُوا راعِنا» ممكن است افرادى با حسن نیّت سخن بگویند، ولى باید بازتاب آن را نیز در نظر داشته باشند.

2ـ دشمن، تمام حركات و حتّى كلمات ما را زیر نظر دارد و از هر فرصتى كه بتواند مى‏خواهد بهره برده و ضربه بزند. «لا تَقُولُوا راعِنا»

3ـ اسلام، به انتخاب واژه‏هاى مناسب، بیان سنجیده و نحوه‏ى طرح و ارائه مطلب توجّه دارد. «وَ قُولُوا انْظُرْنا»

4ـ باید در سخن گفتن با بزرگان و معلّم، ادب در گفتار رعایت شود. «لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا»

5 ـ اگر دیگران را سفارش به مراعات ادب مى‏كنیم، باید ابتدا خودمان در سخن با مردم، رعایت ادب را بكنیم. «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا» خطاب محترمانه است.

6ـ اگر از چیزى نهى مى‏شود، باید جایگزین مناسب آن معرّفى شود. «لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا»

آمنه اسفندیاری

بخش قرآن تبیان


منابع:

1-  تفسیر نور ج 1

2-  تفسیر نمونه ج1

3-  تفسیر فخر رازى ذیل آیه مورد بحث‏

4-  المنار ذیل آیه مورد بحث‏

5-  درالمنثور

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین