سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
افظ از نظامی گنجوی · تأثیر پذیری حافظ از سعدی شیرازی · تأثیر پذیری حافظ از عطار نیشابوری · تأثیر پذیری حافظ از خواجوی کرمانی نظامی (متوفای 614ه ق) تأثیر حافظ از شعر نظامی – مثنوی سرا و داستان پرداز بزرگ قرن ششم و یکی از ارکان...
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

تأثیر پذیری حافظ از نظامی گنجوی

· تأثیر پذیری حافظ از سعدی شیرازی

· تأثیر پذیری حافظ از عطار نیشابوری

· تأثیر پذیری حافظ از خواجوی کرمانی


نظامی (متوفای 614ه ق)

تأثیر حافظ از شعر نظامی – مثنوی سرا و داستان پرداز بزرگ قرن ششم و یکی از ارکان ادب فارسی -  محرز است. حافظ در مقطع غزلی، به نام نظامی تصریح دارد:

چو سلک درّ ِ خوشابست شعر نغز تو حافظ

که گاه لطف سبق می برد ز نظم نظامی

از آن گذشته، در ساختن « ساقی نامه» مستقیماً به ساقی نامه ها و مغنّی نامه های کوتاه دو بیتی نظامی در شرفنامه و اقبالنامه نظر داشته است. با این توضیح که ساقی نامه حافظ هم وزن این دو منظومه نظامی است. نظامی در شرفنامه، در آغاز بخشهای مختلف خطابهای دوبیتی- که ترجیع وار تکرارمی شود - به ساقی دارد که نمونه ای از آنها نقل می شود:

بیا ساقی آن جام آیینه فام

به من ده که بر دست به جای جام

چو زان جام کیخسرو آیین شوم

بدان جام روشن، جهان بین شوم

(شرفنامه، ص 153)

و نظیر این خطابها به مغنّی:

مغنی سحرگاه بر بانگ رود

 به یاد آور آن پهلوانی سرود

نشاط غنا در من آور پدید  

فراغت دهم زانچه نتوان شنید

(اقبالنامه، ص 130)

حافظ خطابهای مربوط به ساقی و مغنّی را در هم تنیده و به توالی و تناوب گاه با این و گاه با آن سخن می گوید:

بیا ساقی آن بکر مستور مست 

 که اندر خرابات دارد نشست

به من ده که بدنام خواهم شدن

خراب می و جام خواهم شدن

مغنی نوای طرب ساز کن 

به قول و غزل قصه آغاز کن

مغنی از آن پرده نقشی بیار

ببین تا چه گفت از درون پرده دار

شباهتهای دیگر:

1) نظامی: هر چه خلاف آمد عادت بود  قافله سالار سعادت بود

( مخزن الاسرار، ص 108)

حافظ: در خلاف آمد عادت بطلب کام که من...

2) نظامی: دست بدار ای چو فلک زرق ساز     زآستن کوته و دست دراز (مخزن الاسرار، ص142)

حافظ گوید:

- ... زانچ آستین کوته و دست دراز کرد

- دراز دستی این کوته آستینان بین

3) نظامی: هم قصه نانموده دانی          هم نامه نانوشته خوانی (لیلی و مجنون، ص4)

حافظ: ... که هم نادیده می بینی و هم ننوشته می خوانی

4) نظامی:

باز بنای توبه را عشق خراب می کند روزه گشای عاشقان از می ناب می کند

(دیوان قصاید و غزلیات، ص 215)

حافظ: از می  کنند روزه گشا طالبان یار

5) نظامی: از زلف بنفشه را دهد تاب (لیلی و مجنون، ص98)

حافظ: تاب نقشه می دهد طرّه مشکسای تو

منبع : حافظ نامه(جلد1)- بهاءالدین خرمشاهی

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین