وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
دانش آموزان در این طرح، نهاد و گزاره که پایه های اصلی جمله هستند و ویژگی های آنها را فرا می گیرند.....
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

جمله

جمله

اهداف یادگیری:

-         آشنایی دانش آموزان با جمله و ارکان آن

-         آشنایی با انواع نهاد

-         تطابق آموخته ها با تمارین جهت یادگیری بهتر    

                  

چکیده :

 دانش آموزان در این طرح، نهاد و گزاره که پایه های اصلی جمله هستند و ویژگی های آنها را فرا می گیرند.

 

جمله چیست؟ جمله سخن یا کلامی است که از دو رکن نهاد و گزاره تشکیل شده است؛ مانند : من ±   آمدم.

در این جمله واژه ی « من » نهاد است و واژه ی « آمدم » گزاره است و همان طور که می بینید معنای جمله با این دو رکن کامل شده است، پس :

                

نهاد و گزاره دو رکن اصلی و کامل کننده ی معنای جمله هستند

حال می خواهیم بدانیم این ارکان چه ویژگی هایی دارند:

 

ما دو نوع نهاد داریم :

     1- نهاد جدا

    2- نهاد پیوسته

 

به جملات زیر دقت کنید:

-         او فردی مهربان و درستکار است .

-         دوست هایش می گفتند:  ما او را ندیدیم.

-         بچه ها در اتاق کناری خوابیده بودند.

-         شما تا کی می خواهید منتظر بمانید ؟

 

توجه به جملات بالا ما را متوجه یک نکته می کند و آن این است که:

نهاد جدا : یک گروه اسمی است که در ابتدای جمله می آید و معمولا می توان آن را حذف کرد.

نهاد پیوسته : همان شناسه است که در گزاره می آید و شخص و شمار فعل را تعیین می کند و قابل حذف نیست.

تمرین :

 

در جملات زیر انواع نهاد جدا و پیوسته را باهم می بینیم :

-         زمانی که به باغ می رویم به همراه دوستانم به تماشای گل ها و مناظر زیبا مشغول می شویم.

( در جمله ی بالا نهاد جدا حذف شده و نهاد پیوسته « یم » در « می رویم» و « مشغول می شویم » می باشد ).

 

-         همه ی  انسان های جهان در آرزوی صلح و آرامش می باشند.

( همه ی انسان های جهان، نهاد جدا و « ند » در فعل « می باشند » نهاد پیوسته می باشد ).

 

-         آیا شما برای رسیدن به اهدافتان تلاش زیادی می کنید ؟

( شما نهاد جدا و « ید » نهاد پیوسته است )

 

-         اگر به جای اتحاد با یکدیگر، به تفرقه دامن بزنیم شکست خواهیم خورد.

( در این جمله نهاد جدا حذف شده و « یم » در « بزنیم » و « خواهیم خورد » نهاد پیوسته است ).

 

پس تاکنون دانستیم که نهاد جدا باید با شناسه ( نهاد پیوسته ) مطابق و هماهنگ باشد و حذف نهاد پیوسته امکان پذیر نیست .

 

حال به جملات زیر دقت کنید :

-         معلم پر تلاش ما پس از سی سال تدریس خالصانه بازنشست شدند.

-         هیچ یک از افراد شاغل در این موسسه سالخورده نیستند.

-         کتابخانه ها ی موجود در دانشگاه ها کتاب های مفیدی دارد.

 

در این جملات چه می بینید؟

آری، نهاد جدا و پیوسته ی موجود در جملات بالا با هم هماهنگ نیستند اما این اصل استثنایی داردو آن این است که :

در سه مورد است که می تواند این هماهنگی به هم خورد:

1- برای احترام : در جمله ی اول نهاد جدا مفرد است و نهاد پیوسته جمع.

2- برای بعضی از اسم های مبهم همچون هیچ یک، هیچ کدام و هریک : در جمله ی دوم می توان شناسه ( نهاد پیوسته ) را جمع یا مفرد آورد.

 3- برای نهاد غیر جاندار : برای این نهاد می توان شناسه ی جمع یا مفرد آورد.

اکنون می خواهیم با توجه به آنچه آموختیم تمارین زیر را حل کنیم:

 

1-    در متن زیر چند خطا وجود دارد؟

-         اتاق کوچک بود. به اندازه ی یک دست رختخواب جا داشتند که خانم جان توی آن مچاله شده بود و یک راه باریک که حاج آقا آنجا نشسته بودند و نجمه داشتند در گوش حاج آقا می گفتند : چرا مرا زودتر خبر نکردید؟

 

آقای ملکی از دماوند آمده بود تا حاج آقا را ببیند، هر کدام از اعضای خانه ی حاج آقا مشغول کاری بودند ، آقا زاده ی ایشان چایی آوردید تا خستگی راه را از تن آقای ملکی بزداید.

 

استکان های چایی در سینی تکان می خورد و نگاه آقای ملکی به آن ها دوخته شده بودند...

( شناسه هایی که زیر آن ها خط کشیده شده با نهاد خود هماهنگ نیستند و در این متن استثنائاتی از جمله عدم تطابق به منظور احترام و اسم مبهم نیز وجود دارد که صحیح می باشند )

 

2-    کدام گزینه صحیح است ؟

الف ) ایران کشوری زیبا هستند که مناظر زیبایی دارد.

ب ) مناظر طبیعی بهترین عامل جذب توریست است.

ج) من با دوستم به پارک رفتیم تا اوقات فراغت خود را پر کنیم.

د ) او و خواهرش افراد موفقی است.

گزینه ی « ب » صحیح است زیرا نهاد جدا یک نهاد غیر جاندار است که می تواند با شناسه ی مفرد یا جمع ظاهر شود.

 

نکته :

 اگر نهاد جدا به همراه حرف « واو » با اسم دیگری همراه شود، شناسه باید مطابق با هردوی انها بیاید حال آنکه اگر میان نهاد جدا و اسمی که پس از آن می آید با حرف « با » فاصله افتد، شناسه تنها باید با نهاد جدا هماهنگ باشد.

 

برای نکته بالا می توان به مثال های زیر توجه کرد :

-         تو و سعید برای خرید نان به نانوایی می روید.

-         او با دوستش به مهمانی می رود.

 

اکنون به ادامه ی تمارین دقت کنید :

 

3) گزینه ی صحیح را انتخاب کنید :

الف ) جدیت حسین و مریم در درس خواندن قابل تحسین هستند.

ب ) حسن با معلمش با احترام سخن می گوید.

ج ) شما و پدرتان می توانید به این امتیاز دست یابد.

د ) کسی که درس می خوانند موفق می شوند.

گزینه ی « ب » صحیح می باشد.

 

در کدام گزینه استثنا آمده است ؟

الف ) هر یک از ما که تلاش کند موفق است.

ب ) علی و مادرش به مدرسه می روند.

ج ) کتاب دوست مفیدی است.

د) اگر شکست خوردی ناامید نشو.

گزینه ی « الف » پاسخ صحیح است.

 


مرکز یادگیری سایت تبیان - تهیه: فاطمه شیرزاده

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین