وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
خمس، نوعى تعدیل ثروت است كه انسان با اراده خود و با قصد قربت، براساس ایمانى كه دارد و اعتمادى كه به او مى‏شود، درآمدهاى خود را بررسى و هزینه متعارف زندگى خود را از آن كاسته و بیست درصد از سودى كه مازاد بر هزینه زندگى سالانه او است، به عالم‏ترین، متّقى‏تری
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

فلسفه خمس ‏


خمس، نوعى تعدیل ثروت است كه انسان با اراده خود و با قصد قربت، براساس ایمانى كه دارد و اعتمادى كه به او مى‏شود، درآمدهاى خود را بررسى و هزینه متعارف زندگى خود را از آن كاسته و بیست درصد از سودى كه مازاد بر هزینه زندگى سالانه او است، به عالم‏ترین، متّقى‏ترین و بى‏هوس‏ترین افراد مى‏پردازد تا او همچون وكیلى مورد اعتماد، در آنچه به صلاح جامعه مى‏بیند، هزینه كند.


خمس

فلسفه خمس ‏

گرچه اسلام درآمدهایى را كه از طرق نامشروع، همچون اختلاس، احتكار، كم‏فروشى، ربا، سرقت، رشوه و امثال آن بدست مى‏آید، به شدّت حرام كرده و حكومت اسلامى را مسئول بازگشت این اموال به صاحبان اصلى آنها دانسته است، امّا با این حال به دلایل تفاوت‏هاى حكیمانه‏اى كه خداوند میان انسان‏ها قرار داده است و به خاطر تلاش و تخصّص و ابتكار، برخى افراد درآمد بیشترى دارند كه از طریق مشروع نیز كسب كرده‏اند، و برخى افراد با درآمد كم، توانِ اداره زندگى خود را ندارند.

تمام نظام‏هاى بشرى براى كم‏درآمدها به فكر چاره بوده‏اند، زیرا اگر این خلاء به نحوى پر نشود، كینه و حسادتِ كم‏درآمدها نسبت به پردرآمدها شعله‏ور مى‏شود و شعله‏اش ممكن است همه چیز را بسوزاند.

اسلام نیز كه مكتبى جامع و اجتماعى است، براى فقرزدایى و حل مشكل محرومان جامعه، طرحهایى را ارائه داده كه یكى از آنها، مسئله خمس است.

رسیدگى به فقرا به قدرى مهم است كه حضرت على علیه السلام در حال نماز انگشتر خود را به فقیرى كه در مسجد از مردم تقاضاى كمك مى‏كرد و كسى به او پاسخ مثبتى نداد، عطا كرد و اشاره نكرد كه صبر كند و بعد از نماز به او كمك كند بلكه در حال ركوع انگشتر خود را به او بخشید و آیه نازل شد: «انّما ولیّكم اللّه و رسوله و الّذین آمنوا الّذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزّكاة و هم راكعون» (سوره مائده، آیه 55)

خمس، نوعى تعدیل ثروت است كه انسان با اراده خود و با قصد قربت، براساس ایمانى كه دارد و اعتمادى كه به او مى‏شود، درآمدهاى خود را بررسى و هزینه متعارف زندگى خود را از آن كاسته و بیست درصد از سودى كه مازاد بر هزینه زندگى سالانه او است، به عالم‏ترین، متّقى‏ترین و بى‏هوس‏ترین افراد مى‏پردازد تا او همچون وكیلى مورد اعتماد، در آنچه به صلاح جامعه مى‏بیند، هزینه كند.

این تعدیل ثروت از طریق خمس و زكات، امرى واجب است، ولى اسلام براى تعدیل ثروت راههاى غیر الزامى دیگرى نیز از قبیل وقف، هبه، صدقه، انفاق، وصیّت، كفّاره، نذر، عهد، ایثار و قرض‏الحسنه، قرار داده است.

تعدیل ثروت در بعضى از مكاتب اقتصادى همچون كمونیسم، از طریق نفى مالكیّت خصوصى و به انحصار دولت درآوردن همه چیز، آن هم به صورت اجبار صورت مى‏گیرد كه در این نوع تعدیل هیچ‏گونه آزادى و انتخاب و رشد وجود ندارد.

بنابراین اسلام، دین خوردن و خوابیدن نیست، بلكه خوردن و خوراندن و كار نیك انجام دادن و طغیان و زیاده‏روى نكردن است، و اینها همه با هم در نظر گرفته شده است. به راستی در كدام مكتب به این جامعیّت توجّه شده است؟

جامعیّت اسلام‏

آرى، از امتیازات اسلام آن است كه اقتصاد آن با اخلاق و عاطفه آمیخته است، همان‏گونه كه سیاست و دیانت آن به هم آمیخته است. نماز جمعه با این كه یك عمل عبادى است، یك مانور سیاسى هم هست. اسلام حتّى در جهاد، به مسائل عاطفى، اخلاقى، اجتماعى و سیاسى نیز توجّه دقیق دارد.

امام علی علیہ السلام

این على بن‏ابیطالب علیه السلام است كه در بحبوحه جنگ به خورشید نگاه‏ مى‏كند تا مبادا نماز اوّل وقتش از دست برود! و فرزندش امام حسین علیه السلام ظهر عاشورا در برابر سیل تیر دشمن، نه تنها نماز واجب مى‏خواند، بلكه به مستحبات نماز نیز از قبیل اذان، اقامه، جماعت، اوّل وقت و ... توجّه كامل دارد. و باز مى‏بینیم همین علىّ بن‏ابیطالب علیهما السلام در وسط جنگ، وقتى یارانش آب را در ظرفى تَرك‏دار براى او مى‏آورند، مى‏فرمایند: آشامیدن آب از ظرف ترك‏دار مكروه است. (چه بسا ذرّات آلوده‏اى كه لابه‏لاى آن ترك باشد و آب را غیربهداشتى كند).

باز مى‏بینیم در وسط جنگ بعضى از حضرتش مى‏پرسند: نظر شما درباره فلانى و فلانى چیست؟ حضرت مى‏بیند پاسخ این سئوال سبب فتنه و تفرقه مى‏شود، سؤال‏كننده را توبیخ مى‏كند و اجازه نمى‏دهد امّتى كه به وحدت كلمه نیاز دارند دستخوش تفرقه شوند، و باز مى‏بینیم به هنگام جنگ، شخصى از على علیه السلام معناى توحید را مى‏پرسد و رزمندگان از سؤال او ناراحت مى‏شوند، حضرت مى‏فرمایند: جنگ ما براى توحید است و سپس توحید را براى او معنا مى‏كند.

به رزمندگان دستور مى‏دهد آب آشامیدنى دشمن را مسموم نكنید، درختانشان را قطع و به فراریان تیراندازى نكنید، به زنان و كودكان و سالمندان كارى نداشته باشید. در كجاى دنیا سراغ دارید كه جنگ، سیاست، عبادت و اقتصاد اینگونه با مسائل اعتقادى، اجتماعى، اخلاقى، بهداشتى و عاطفى آمیخته باشد.

در نظام اسلامى رابطه میان مردم و رهبر الهى رابطه صلوات و درود است. به مردم فرمان مى‏دهد كه به پیامبرشان درود فرستند: «یا ایّها الّذین آمنوا صلّوا علیه و سلّموا تسلیماً» (سوره احزاب، آیه 56)

خمس، نوعى تعدیل ثروت است كه انسان با اراده خود و با قصد قربت، براساس ایمانى كه دارد و اعتمادى كه به او مى‏شود، درآمدهاى خود را بررسى و هزینه متعارف زندگى خود را از آن كاسته و بیست درصد از سودى كه مازاد بر هزینه زندگى سالانه او است، به عالم‏ترین، متّقى‏ترین و بى‏هوس‏ترین افراد مى‏پردازد تا او همچون وكیلى مورد اعتماد، در آنچه به صلاح جامعه مى‏بیند، هزینه كند

 و به پیامبر نیز دستور مى‏دهد به پرداخت‏كنندگان زكات صلوات و درود فرستد: «خُذ من اموالهم صدقة و صَلّ علیهم» (سوره توبه، آیه 103)

در اسلام، روزهایى عید نامیده شده است كه ضمن شادى و تبریك، رسیدگى به محرومان از طریق تقسیم گوشت قربانى در عید قربان و سیر كردن شكم گرسنگان در عید فطر از طریق زكات فطرة مورد توجّه است.

جامعیّت اسلام تا آنجاست كه حتّى خوردن و آشامیدن، هدفمند طرّاحى شده است.

در كنار جمله «كلوا» كه فرمانِ خوردن است، یكجا مى‏فرماید:  «كلوا ... و لاتسرفوا» (سوره اعراف، آیه 31)  در خوردن زیاده‏روى نكنید.

یكجا مى‏فرماید: «كلوا ... و اشكروا» (سوره بقره، آیه 172)  به خاطر خوردن از خداوند تشكّر كنید.

یكجا مى‏فرماید: «كلوا ... و اعملوا صالحاً» (سوره مؤمنون، آیه 51)  با قدرتى كه از غذاخوردن بدست مى‏آورید كار نیك انجام دهید.

یكجا مى‏گوید: «كلوا .... و لاتطغوا فیه» (سوره طه، آیه 81)  از قدرتى كه به وسیله غذا بدست آورده‏اید طغیان نكنید.

یكجا مى‏فرماید: «كلوا ... و آتوا حقّه» (سوره انعام، آیه 141) بخورید و حقّ آن را اداء كنید.

و یكجا مى‏فرماید: «فكلوا ... اطعموا» ( سوره حج، آیه 28) بخورید و به دیگران نیز اطعام كنید.

حتّى آنجا كه به زنبور عسل الهام مى‏كند شیره گل را بمك، دستور مى‏دهد كه عسل بساز، بنابراین اسلام، دین خوردن و خوابیدن نیست، بلكه خوردن و خوراندن و كار نیك انجام دادن و طغیان و زیاده‏روى نكردن است، و اینها همه با هم در نظر گرفته شده است. به راستی در كدام مكتب به این جامعیّت توجّه شده است؟

به هر حال دنیا مالیات مى‏گیرد و اسلام نیز خمس و زكات مى‏گیرد، اما حساب مالیات‏هاى اسلامى از حساب انواع مالیات‏هایى كه در دنیا گرفته مى‏شود و قوانین آن بافته و ساخته فكر بشرى است، جداست و در قوانین اسلامى به تمام ابعاد توجّه شده است.

فرآوری: آمنه اسفندیاری

بخش احکام اسلامی تبیان


منبع:

خمس و زکات ـ محسن قرائتی

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین