سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
همه‌ی آنچه لازم است در مورد ویروس کرونای جدید (COVID-19)، بدانید و بخوانید و بپرسید و ببینید
هنر آریقا که در دوران مدرن بسیار بر هنرمندانی چون گوگن و پیکاسو تاثیر گذاشت، جزو هنرهای بدوی و قبیله ای است که بر اساس کاربرد آیینی ساخته می شده است.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

هنر آفریقا


هنر آریقا که در دوران مدرن بسیار بر هنرمندانی چون گوگن و پیکاسو تاثیر گذاشت، جزو هنرهای بدوی و قبیله ای است که بر اساس کاربرد آیینی ساخته می شده است.


هنر آفریقا

اصطلاح هنر آفریقا فقط به هنر آفریقای "سیاه" خصوصا آثار مجسمه سازی و کنده کاری ساکنان حوزه وسیع اطراف رودهای نیجریه و کنگو اطلاق می شود. و بنابراین مثلا هنر مصری یاستان و نقاشی بوشمن را در بر نمی گیرد هرچند که هر دو این مناطق در قاره افریقا واقع شده اند.

دو نوع هنر آفریقا وجود دارد که از هم متمایزند: یکی هنر درباری به خصوص " ایفه" و " بِنین" که یادبودی و طبیعتگرایانه است و با موادی سخت چون سنگ، مفرغ، سفال و چوب ساخته می شود.

دیگری هنر مفهومی و غالبا انتزاعی که بیشتر مشتمل بر کنده کاری های چوبین مانند صورتکها و پیکرها نیاکان است. این نوع دوم از هنر آفریقایی است که در آغاز سده بیستم بر کار هنرمندان اروپایی بسیار اثر گذاشت.

همه هنرمندان قبیله یی در ساختن آثارشان از باورهای همانن بهره می گرفته اند . در مذاهب " روح باور" آفریقایی، هر موجود دارای نیرویی حیاتی انگاشته می شود و انسان با درک این نیروها و رویکرد درست بدانها ، می تواند به کارشان گیرد. ولی افراد برای اطمینان از تداوم و ازدیاد این نیروهای حیاتی در قبیله و در خودشان ، باید به طور منظم و در مواقع مناسب ، شعایر مذهبی به جا می آورند. صورتکها ( ماسک ها) و تندیسها به منظور ارتباط با دنیای ارواح ، برای پرستش نیاکان و چون طلسم محافظ در بهره برداری از نیروهای حیاتی به کار برده می شوند.

در جوامع قبیله یی آفریقا ، هنرمندان عموما حرفه یی بودند و بنا به سفارش رئیس قبیله، ریش سفید دهکده و یا بزرگ خانواده کار می کردند. بیشتر آنان از احترام برخوردار بودند و در بعضی نقاط وجهه سیاسی یا مذهبی داشتند

هنرمند آفریقایی در چارچوب میثاقهای صوری معین کار می کرد و در کار خود مفهومی مرتبط با موضوع می گنجانید و قدرتی پویا بدان می بخشید تا دستافریده اش نیرو گیرد و هستی یابد. بنابراین او موضوع مورد نظرش را نه واقعگرایانه و نه لزوما با صور زیبا می آفرید. سر پیکره غالبا بزرگ و بی تناسب ساخته می شد. زیرا در باور هنرمند، سر، جایگاه نیروی زندگی و مهم ترین بخش بدن بود. تندیسکها تقریبا همیشه از یک تنه درخت تراشیده می شدند و کشیدگی بدن و کوتاهی دستانِ شاخه مانندشان به همین سبب بود.

هنر آفریقا

در جوامع قبیله یی آفریقا ، هنرمندان عموما حرفه یی بودند و بنا به سفارش رئیس قبیله، ریش سفید دهکده و یا بزرگ خانواده کار می کردند. بیشتر آنان از احترام برخوردار بودند و در بعضی نقاط وجهه سیاسی یا مذهبی داشتند. حق وصول به مقام هنرمندی، گاه در برخی خانواده ها موروثی بود. هنرمند اسلوبها و قالبهای سنتیِ بازنمایی و بیان، صرحهای سنتی و نیز معانی و دقایق آیینهای مذهبی و اجتماعی را در روند کارآموزی درازمدت می آموخت. در پی مواجهه با فرهنگ غربی این الگوی قبیله یی درهم ریخته شد. در نتیجه قالبهای هنر قدیم معنا و کارکردشان را از دست دادند و عمدتا از میان رفتند. فعالیت هنری به راه تجات و ارضای سلیقه جهانگردان افتاد و ارزش اصلی تهی شد. البته در بعضی نقاط آفریقا کوششی برای احیای نوعی از هنر بر اساس سنتهای کذشته به چشم می خورد که گاه تلفیق صور بومی و اصول زیبایی شناسی مدرن در آن بارز است.

از مهمترین قبایل آفریقا که دارای هنر های شاخص هستند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

- آشانتی (آسانته): نام قبیله ای در غنا است که کرسی چوبین با روکش طلا ( نماد پادشاهی) مشهورترین نمونه فلزکاری این اقوام است. اینان همچنین خاکستردانهای مفرغی برای مردگان و وزنه های زرین به شکل بُتواره های آدم و جانور می ساختند. تندیسک باروری با سر سخت، معروفترین نمونه کنده کاری چوبین قوم نامبرده به شمار می آید.

- باکوبا ( بوشُنگو): نام قبیله ای در "کنگو کین شاسا " است. سنت مجسمه سازی قبیله نامبرده بسیار غنی است . از سده 17م. به بعد تکچهره ای شاهان را از چوب می تراشیده اند.

هنر آفریقا

- بالوبا: نام مجموعه ای از چند قبیله در " کنگو کین شاسا" . کنده کاری های این قبایل و بخصوص تندیسهای چوبین نیاکان معروفند. کرسی با پایه ای به هیات زن زانو زده یا ایستاده ، پیکره ای زنانه نشسته و کاسه به دست و صورتکهای نیمکروی از دیگر آثار هنری آنان شمرده می شود.

- بامبارا: قومی از آفریقا باختری که در " مالی" ( نیجریه شمالی) اسکان یافته اند. سرپوشاکهایی که آنان در رقص بز کوهی بکار می برند معروفیت دارد.

- بائوله: قومی از ساحل عاج که با آشانتی پیوند نژادی دارد. مجسمه های سنتی قوم نامبرده ، ساخته شده از چوب تیره سخت، از تراش دقیق و پرداختکاری ظریف برخوردارند. نمونه سنخی هنر بائوله، صنمک با سیمای اندیشناک است که گاه با پیکر جانوران آرایش یافته ، قوم مزبور صورتکهای منقوش و مجسمه های فلزی نیز می ساختند.

- داهمی : نام یک جمهوری در آفریقای باختری . پیش از آنکه در دهه 1870م، مستعمره فرانسویان شود ، سلسله شاهان آبُمی مقتدرانه بر آن فرمان می راندند. از نمونه های شاخص هنر درباری آبمی ، پیکره آهنی بزرگ " خدای جنگ و آهن" بود. هنر غیر درباری داهمی زیر نفوذ کنده کاری های چوبین یُروبا قرار داشت.

هنر آفریقا

- دُگُن: قومی از آفریقای باختری ساکن در پیچ بزرگ رود نیجر. دستافریده های این قوم مشتمل اند بر تندیسک دوکی شکل نیاکان ، صورتک چوبین نرم با شکلهای ساده شده ، و نقشبرجسته از پیکرهای نیاکان. صورتک سازان به منظور بی اثر کردن نیروی حیاتی بر چوب، گاه قلابهای آهنی در صورتکها کار کذاشته اند.

- فنگ: مجموعه ای از قبایل پر جمعیت در ایالت شمالی " گابُن" . در سردیسها و تندیسهای تیره فام مربوط به این قبیله ها که محتملا نیاکان باستانی آنها را مجسم می کنند شیوه هندسی مستحکم و پرداختکاری ظریف می توان دید.

- منده : نام قومی از " سیه رالئون". کنده کاری، هنر عمده این اقوام است که پیکره های باریک زنانه و کلاهخودهای پر هیبت و بیانگر را برای استفاده در محافل سرّی زنانه، شامل می شود.

- نُک: نام فرهنگ کهن نیجریه مرکزی و شمالی. سردیسهای سفالین مربوط به نیمه دوم هزاره اول ق.م ، از آثار باستانی آن به شمار می آیند. هنر ایفه و هنر بنین، از لحاظ سبک با دستافریده های متاخر " نک" قرابت دارند.

- یُروبا: نام قومی بزرگ در جنوب باختری نیجریه . بارورترین هنر آفریقای باختری با این نام شناخته شده و مشتمل است بر صورتکهای مورد استفاده در محفلهای سّری و اشیای مقدس عمدتا مربوط به " خدای رعد". سنت قدیم هنر یروبا به ایفه مربوط بوده است.

سمیه رمضان ماهی

بخش هنری تبیان


منبع: دایره المعارف هنر/ روئین پاکباز

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین