سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
توبه، عذاب جهنّم را‌ از آدمی دور می‌کند و او را مستحقّ بهشت و نعیم الهی می‌گرداند. انسانی که با کردار زشت خویش، جهنّم و عذاب آن را بر خویش واجب گردانیده است، با توبه واقعی می‌تواند ورود به بهشت و بهره مندی از نعمت های آن را برای خود رقم بزند. آیات چ
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

تفاوت توبه کنندگان و بی گناهان


تفاوت آنکه که یک عمر گناه کرده است و اکنون با توبه، آمرزیده می‌شود و به بهشت می‌رود با کسی که یک عمر عبادت و اطاعت کرده و او هم وارد بهشت می‌شود، چیست؟


توبه

توبه، عذاب جهنّم را‌ از آدمی دور می‌کند و او را مستحقّ بهشت و نعیم الهی می‌گرداند. انسانی که با کردار زشت خویش، جهنّم و عذاب آن را بر خویش واجب گردانیده است، با توبه واقعی می‌تواند ورود به بهشت و بهره مندی از نعمت های آن را برای خود رقم بزند.

آیات چندی از قرآن شریف،[1] جایگاه آدمی را پس از توبه، بهشت می‌داند و اوصاف ترغیب کننده‌ای نیز برای جایگاه چنین کسانی برشمرده است:

«یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَی اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسی‏ رَبُّكُمْ أَنْ یكَفِّرَ عَنْكُمْ سَیئاتِكُمْ وَ یدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْری مِنْ‌ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ» [2]   

اى كسانى كه ایمان آورده‏اید، به سوى خداوند توبه كنید، توبه‏اى خالصانه، امید است پروردگارتان گناهان شما را بزداید و شما را به باغ‌هایى كه از زیر [درختان‏] آن جویبارها روان است درآورد.

بر اساس گواهی قرآن کریم، تردیدی وجود ندارد که توبه، انسان را به بهشت رهنمون می‌شود. حتی اگر کسی گناهان بسیار بزرگی مرتکب شده باشد یا بسیار به خودش و دیگران ظلم نموده باشد، باید یقین داشته باشد که در صورت توبة حقیقی، جایگاه ابدی او بهشت خواهد بود. زیرا ذات باری‌تعالی به توبه کننده، وعده داده است که پاداش او را بهشت قرار دهد و هرگز از وعدة خود تخلّف نخواهد کرد:

«وَ الَّذینَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ یغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّهُ وَ لَمْ یصِرُّوا عَلی‏ ما فَعَلُوا وَ هُمْ یعْلَمُون، أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ جَنَّاتٌ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدینَ فیها وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلینَ» [3]

حشر با اهل‌بیت«علیهم السلام» در بهشت، مقام والایی محسوب می‌شود و کمتر کسی به آن مقام دست می‌یابد. لیاقت همسوئی و همسایگی با حضرت زهرا«علیهاالسلام» وائمّه هدی«علیهم السلام» نیاز به تناسب دارد که ساخته و پرداخته اعمال دنیوی آدمی است

و آنان كه چون كار زشتى انجام دهند و یا بر خود ستم نمایند، خدا را به یاد آرند و براى گناهان خود آمرزش خواهند- و كیست جز خداوند كه گناهان را ببخشد؟- و بر آنچه كرده‏اند در حالى كه مى‏دانند اصرار نمى‏ورزند، آنها پاداششان آمرزشى است از جانب پروردگارشان و بهشت‏هایى كه از زیر آنها نهرها جارى است، جاودانه در آن باشند، و خوب پاداشى است پاداش این عمل‏كنندگان.

در واقع می‌توان گفت: بعد از آن‌که گناهان بخشیده شود و انسان، طاهر شود، استحقاق ورود به بهشت را پیدا می‌کند. زیرا حق دارد که خداوند او را نجات دهد:

«كَذلِكَ حَقًّا عَلَینا نُنْجِ الْمُؤْمِنینَ» [4]

بر ما فریضه است كه مؤمنان را نجات دهیم.

بنده‌ای که توبه کند و به سوی خداوند بازگردد، نسبت به خدای خود حق پیدا می‌کند و خداوند نیز بنابر استحقاق آن بنده، توبة او را می‌پذیرد و او را به بهشت رهنمون می‌شود. زیرا همان‌طور که بیان شد، پس از پذیرش توبه، گناهان بنده بخشیده می‌شود و اثر گناهان نیز نابود می‌گردد و افزون بر این، حسنات جایگزین سیئّات پروندة اعمال می‌شود.

بنابراین معنا ندارد خداوند بنده‌ای که گناه در پروندة اعمال او وجود ندارد و به‌جای آن، حسنات و نیکی‌ها ثبت شده است، عذاب کند. قاعدة لطف‌ الهی و رحمت عنائیة پروردگار نیز اقتضا می‌کند که توبة بندة خویش را بپذیرد و او را از جهنّم رهایی بخشد.

 

گناه کوچک مرد

پاسخ به یک سؤال

در مباحث گذشته، مکرراً بیان شد که گناه هرچه بزرگ و هرچه فراوان باشد، اگر گناه‌کار توبه کند، خداوند متعال او را می‌آمرزد. سؤالی که در این‌جا مطرح می‌شود این است که تفاوت آنکه که یک عمر گناه کرده است و اکنون با توبه، آمرزیده می‌شود و به بهشت می‌رود با کسی که یک عمر عبادت و اطاعت کرده و او هم وارد بهشت می‌شود، چیست؟

پاسخ کلّی این سؤال، این است که بهشت دارای مراتب و درجات گوناگون است و جایگاه اهل بهشت با توجّه به نوع عملکرد آنان در دنیا، تعیین می‌شود. به عبارت روشن‌تر، همه بهشتیان به صورت یکسان از نعم بهشتی و درجات آن برخوردار نمی‌شوند. گروهی در بهشت، از چنان مقامی برخوردارند که بهشت و نعمت‌های بهشتی برای آنان جلوه‌ای ندارد، بلکه به مقام عنداللّهی دست یافته‌اند و جایگاه آنان نزد خداوند متعال است:

«یا أَیتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ، ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّكِ راضِیةً مَرْضِیة» [5]

اى جان آرام گرفته، به سوى پروردگار خویش بازگرد در حالى كه تو از او خشنود و او از تو خشنود است.

برخی دیگر از بهشتیان به بهشت عدن و بهشت رضوان دست می‌یابند. این جایگاه رفیع با توجّه به میزان ایمان،  تقوا و پارسایی به آنان عطا می‌شود. چنانکه قرآن کریم هنگامی که وصف نعمت‌های بهشتی را می‌کند، می‌فرماید: «وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِنات» [6] ؛ یا در جای دیگر می‌فرماید: «أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقینَ».[7]

حشر با اهل‌بیت«علیهم السلام» در بهشت، مقام والایی محسوب می‌شود و کمتر کسی به آن مقام دست می‌یابد. لیاقت همسوئی و همسایگی با حضرت زهرا«علیهاالسلام» وائمّه هدی«علیهم السلام»  نیاز به تناسب دارد که ساخته و پرداخته اعمال دنیوی آدمی است.

گروهی نیز اعمال درخشانی دارند و از نعمت‌ها و باغ‌های بهشتی بهره‌مندی می‌گردند، ولی به مقام عنداللّهی نمی‌رسند یا لیاقت ورود به بهشت رضوان و حشر با اهل‌بیت«علیهم السلام» را پیدا نمی‌کنند.

به هر تقدیر، اهل بهشت مقامات مختلف و متفاوتی دارند و قرار نیست کسی که به واسطه توبه، بهشتی شده است و کسی که عمری تقوا پیشه کرده و در علم و عمل غوطه‌ور بوده است، در یک جایگاه قرار گیرند.

در واقع، معنای آمرزش گناهکار، نجات وی از عذاب جهنّم و ورود به بهشت است. امّا اینکه در بهشت، چه جایگاهی و کدام درجه و مرتبه را کسب خواهد کرد، سخن و مطلب دیگری است.

نکتة مهمِّ دیگری که در همین راستا باید به آن توجّه شود، این است ‌که توبه انسان‌ها با یکدیگر تفاوت دارد؛ چنان‌که برخی اوقات آدمی به وسیله توبه می‌تواند راه صد ساله را بپیماید؛ زیرا در آن حالت، همه چیز را فدای دوست کرده و از دنیا و آنچه در آن بوده، گذشته است. نظیر حرّ بن ‌یزید ریاحی که از جمله افرادی بود که توانست با توبه، به مقامات والایی دست یابد و نام خود را در زمره شهدای کربلا ثبت کند. یعنی پس از توبه، راه را پیمود و به مقصد رسید.

 

پی نوشت ها :

1. صف / 12، آل عمران / 136، تحریم / 8 و ...

2.تحریم / 8

3.آل‌عمران / 136- 135

4.یونس / 103

5. فجر / 28- 27

6.توبه / 72

7.آل عمران / 133

بخش قرآن تبیان


منبع : پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مظاهری

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین