سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
کبر در لغت عبارت است از : کوچک شمردن دیگران و بزرگ دانستن خود. عجب . غرور. (ناظم الاطباء) (در تداول عامه ) فیس . افاده .(دهخدا ،لغت کبر ) متکبر انسان بیچاره ای است که دچار توهم خود بزرگ بینی شده است . اگر کبر و بزرگی برازنده آدمی بود ،می بایست افرادی
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

مورچه های قیامت چه کسانی هستند؟


در حدیثی از امام صادق سوال شد حدود تکبر چیست ؟فرمود: بزرگترین تكبر اینست كه حق را سبک شمارى و مردم را پست دانى، گفتم سبك شمردن حق چیست؟ فرمود: در بربرابر حق نادانى كند و به اهل حق طعنه زند


تکبر

«قیلَ ادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدینَ فیها فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرینَ» (الزمر ،72) ؛  گویند: از درهاى دوزخ درآیید در حالى كه در آن جاودانه‏اید پس جایگاه متكبران چه بد جایگاهى است .

لَا یَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ فِی قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْر: آن كه در دلش ذرّه‏اى از كبر و خود خواهى باشد، به بهشت نمى‏رود. (ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ،عقاب المتكبر .....  ص : 221)

کبر در لغت عبارت است از  : کوچک شمردن دیگران و بزرگ دانستن خود. عجب . غرور. (ناظم الاطباء) (در تداول عامه ) فیس . افاده .(دهخدا ،لغت کبر )

متکبر انسان بیچاره ای است که دچار توهم "خود بزرگ بینی "شده است . اگر کبر و بزرگی برازنده آدمی بود ،می بایست افرادی همچون پیامبران و اولیای الهی یا لااقل دانشمندان متکبر باشند ،حال آنکه متواضع ترین انسانها همین ها بوده و هستند . حضرت سلیمان که کسی همانند او در این دنیا به پادشاهی نرسیده است با فقرا و مساکین بر سر سفره ای می نشست و از غذایشان می خورد و خود را مسکینی از مساکین معرفی می نمود .( طرائف الحكم یا اندرزهاى ممتاز    ترجمه‏ج‏1،ص186)

تکبر از صفاتی است که مخصوص پروردگار است و برای جز او شایسته نیست . جز او همه فانی ،محتاج ،روزی خوار و...هستند.

امام صادق علیه السّلام فرمود: بزرگ منشى روپوش خداست و هر كه نسبت به چیزى از آن با خدا ستیزه كند خدا در آتش سرنگونش سازد. (ثواب الاعمال و عقال الاعمال ،ص 222)

خداوند بنده هایی که خود را شریف و گرامی می دارند را ،دشمن می دارد .کسانی که دیگران را به تکلف می اندازند تاهمانطور که می خواهند مورد خدمت قرار گیرند .معمولا زنان بیش از مردان به دام تکبر می افتند .بسیاری از مردها که با کارهای سخت خو گرفته اند ،تواضع را با کار به دست آورده اند

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُحْشَرُ الْمُتَكَبِّرُونَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِی خَلْقِ الذَّرِّ فِی صُورَةِ النَّاسِ یُوطَئُونَ حَتَّى یَفْرُغَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ حِسَابِ خَلْقِهِ ثُمَّ یُسْلَكُ بِهِمْ یُوطَئُونَ نَاراً لا بنار یُسْقَوْنَ مِنْ طِینَةِ الْخَبَالِ مِنْ عُصَارَةِ أَهْلِ النَّارِ(همان)

رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم فرمود: در روز قیامت متكبّران به شكل انسان ولى در كوچكى و خردى چون مورچگان، محشور مى‏شوند، و در زیر پاى آفریده‏هاى خداوند، پایمال مى‏گردند تا خداوند از حساب بندگان خود فارغ بشود، سپس آنان را به جانب آتش مى‏برند، چه آتشى؟! و از كثافات و گدازه‏هاى سیّال و متعفن اعماق جهنم به آنان مى‏چشانند.

عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ فِی جَهَنَّمَ لَوَادِیاً لِلْمُتَكَبِّرِینَ یُقَالُ لَهُ سَقَرُ شَكَا إِلَى اللَّهِ شِدَّةَ حَرِّهِ وَ سَأَلَهُ أَنْ یَأْذَنَ لَهُ أَنْ یَتَنَفَّسَ فَأَحْرَقَ جَهَنَّم (همان): امام صادق علیه السّلام فرمود: در جهنم دره‏ئى است بنام دوزخ براى متكبرین ،كه از شدت حرارت خود بخداى عز و جل شكایت كرد و درخواست كرد به او اجازه دهد نفس كشد، پس چون نفس كشید جهنم شعله‏ور شد.

متکبران کیانند:

در جهنم

در حدیثی از امام صادق سوال شد حدود تکبر چیست ؟فرمود: بزرگترین تكبر اینست كه حق را سبک شمارى و مردم را پست دانى، گفتم سبك شمردن حق چیست؟ فرمود: در بربرابر حق نادانى كند و به اهل حق طعنه زند.( اصول كافى-ترجمه مصطفوى، ج‏ 3، ص: 425)

متکبر حرف حق را از هر کسی نمی پذیرد.بعضی ها را حقیر تر از آن می داند که از آنها مطلبی را بپذیرد هر چند حرف حق باشد . ممکن است با یک نگاه سطحی همگی خود را از تکبر تبرئه کنیم اما با تامل مشکل می توانیم ،یک نفر را پیدا کنیم که از این خصلت به کلی مبرا باشد .برای مثال کسانی که وسیله شخصی دارند، آیا حاضرند گاهی نیز با خط واحد سفر کنند.؟

اگر چه با داشتن ثروت و مقام ،تواضع مشکل است اما لزوما هر کسی که ثروتمند یا صاحب مقام است متکبر نیست .یا هر فقیری متواضع نیست . عمر بن یزید گوید: به امام صادق علیه السّلام عرض كردم: من خوراك خوب می خورم و بوى خوش می بویم و مركب چابك سوار می شوم، و غلام دنبالم مى‏آید، اگر در اینها گردنكشى است تا نكنم. امام صادق علیه السّلام سربزیر انداخت و سپس فرمود: همانا متکبر ملعون كسى است كه مردم را خوار شمرد، و در برابر حق بی خردی کند(اصول كافى-ترجمه مصطفوى    ج‏3    421 ) 

 در یک خانواده معمولی نیز ممکن است افراد بزرگتر حق افراد کوچکتر را نادیده بگیرند چون خودشان را مقدم می دانند . کسی که خود را زرنگ می داند وبا بی احترامی به نوبت دیگران در صف نانوایی ،نان می خرد ،متکبر است .

اهل تکبر کسانی هستند که مردم را به اندازه ثروتشان احترام می کنند .از معاشرت با فقرا پرهیز می کنند یا لا اقل آنکه ثروتمندان را ترجیح می دهند .درحالیکه تواضع ایجاب می کند که کاملا صرف نظر از مادیات با مردم برخورد کنیم بلکه با متکبرین ،از روی تواضع باید متکبر بود(در روایت سفارش به این کار شده است

خداوند بنده هایی که خود را شریف و گرامی می دارند را ،دشمن می دارد .کسانی که دیگران را به تکلف می اندازند تاهمانطور که می خواهند مورد خدمت قرار گیرند .معمولا زنان بیش از مردان به دام تکبر می افتند .بسیاری از مردها که با کارهای سخت خو گرفته اند ،تواضع را با کار به دست آورده اند. لذا معمولا این دسته از مردان ،با وجود آنکه خود تولید کننده اند ،کمتر اهل مصرفند .هر غذایی می خورند .هر لباسی می پوشند و برایشان فرقی نمی کند که کجا بخوابند .اما در بین زنان بیشترند کسانی که خود را دارای منزلت می دانند از پوشیدن بسیاری از لباسهای ساده عار دارند . از خوردن خیلی از غذاها رویگردانند ."اما" و "اگر" و شکایت و ...زیاد دارند. درحالیکه حضرت فاطمه سرور زنان ،بانوی بسیار ساده زیستی بود در داستانی از زندگی حضرت فاطمه آمده است : «...فاطمه «سلام الله علیها» برپا خاست و با چادر كهنه‏اى كه داشت خود را پوشاند كه دوازده جاى آن با لیف خرما وصله شده بود. چون بیرون رفت سلمان فارسى به چادر نگاه كرد و گریست و گفت: وا مصیبتا! (دختران) قیصر و كسرى سندس و حریر بر تن دارند و دختر محمد «صلی الله علیه و آله » روپوشى كهنه دارد كه دوازده جاى آن وصله شده است. چون فاطمه بر پیامبر وارد شد گفت: «یا رسول الله! سلمان از پوشش من در شگفت شد؛ قسم به آنكه تو را به حق مبعوث كرد، پنج سال است كه من و على جز یك پوست گوسفند نداریم،که بر آن می خوابیم و بالش ما از پوستى است كه درون آن از لیف خرما پرشده است». پیامبر گفت: «دختر من (در ترك دنیا و توجه به خدا) در رده پیشتازان است». (الحیاة با ترجمه احمد آرام    ج‏2    346)

همچنین اهل تکبر کسانی هستند که مردم را به اندازه ثروتشان احترام می کنند .از معاشرت با فقرا  پرهیز می کنند یا لا اقل آنکه ثروتمندان را ترجیح می دهند .درحالیکه تواضع ایجاب می کند که کاملا صرف نظر از مادیات با مردم برخورد کنیم بلکه با متکبرین ،از روی تواضع باید متکبر بود(در روایت سفارش به این کار شده است ). از رسول خدا روایت است كه خدا لعنت كند هر كس را كه ثروتمند را گرامى دارد بواسطه ثروتش و فقیر را جسارت كند بواسطه فقرش و این را جز منافق كسى نخواهد کرد و هرکس چنین کند در  آسمانها دشمن خدا و پیامبران نامیده مى‏شود و دعایش مستجاب نمیشود و حاجتش برآورده نخواهد شد. (ارشاد القلوب-ترجمه رضایى، ج‏1، ص: 45)

 

انسی نوش آبادی

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان

 

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین