سختی ها هم عمرشان کوتاه است
![مشکلات عبور از بحران](https://img.tebyan.net/big/1390/06/116711410874239101174204250131791031122231.gif)
روزى پیامبر خدا (صلىاللهعلیهوآله) رو به روى دیوارى نشسته بودند كه سوراخى در آن بود . به سوراخ دیوار اشاره كرد و خطاب به یاران خود فرمود: «لَو جاءَ العُسرُ فَدَخَلَ هذَا الجُحرَ لَجاءَ الیُسرُ حَتّى یَدخُلَ عَلَیهِ فَیُخرِجَهُ »؛ اگر سختى بیاید و داخل این سوراخ شود ، هر آینه ، راحتى مىآید تا اینكه وارد مىشود و آن را بیرون مىكند .
یكى از ویژگىهایى كه ممكن است برخى افراد ، در موقعیّت ناخوشایند داشته باشند ، «پایدارپندارى سختىها» است . وقتى مشكلى به وجود مىآید و حادثه تلخى رخ مىدهد ، تصوّر ما بر این است كه ماندگار بوده و گویا هیچ گاه ، پایانى نخواهد داشت. در چنین موقعیّتى، همه ما آینده را با مقیاس حال ، ارزیابى مىكنیم . اگر افراد مصیبتزده ، مورد سؤال قرار گیرند، مشخص مىشود كه دستكم، بسیارى از آنها توجّهى به پایانپذیرى سختىها ندارند و این گروه، همان كسانى خواهند بود كه توان تحمّل مصیبتها را ندارند .
این پدیده روانى، ابتدا سختى را براى زمانى هم كه وجود ندارد ، تثبیت مىكند و سپس ، همه فشار آن در طول زمان را ، در زمان حال ، بر فردْ وارد مىسازد . این حالت ، دو كاركرد منفى روانى دارد : یكى «تعمیم بخشیدن ناخوشایندى به آینده» و دیگرى «جمع كردن اندوه در زمان حال» . در حالت اوّل، برخلاف واقع ، ذهن سختى را به زمانى كه فرا نرسیده و یا سختى در آن زمان ، وجود نخواهد داشت ، گسترش مىدهد كه به گسترش تنیدگى و فشار روانى ، منتهى مىشود . سپس همین تنیدگىِ گسترش یافته ، بر زمان حال نیز وارد مىشود ، به گونهاى كه گویا مصیبتى به بزرگى همه عمر، هم اكنون بر فرد ، وارد شده است .
اگر مصیبتى به این عظمت نیز وجود داشته باشد ، مىتوان با توزیع تنیدگى آن بر طول زمان ، از فشار آن كاست . اما ذهن برخى افراد ، آن تنیدگى موهوم و گسترشیافته را یک جا در زمان حال ، بر فرد وارد مىسازد . بدیهى است چنین وضعیتى ، فشار روانى موهوم و بزرگى را موجب مىشود كه تحمّل آن ، ناممكن مىگردد . اینها ، همه ناشى از پایدار دانستن سختىهاست . اما آیا واقعیّت همین است؟
پایانپذیرى سختی ها یكى از اصول مسلّم و قطعى سختىهاست . ممكن است هم اكنون ، به یک سختى مبتلا باشید ، اما تجربه زندگى نشان مىدهد سختىهاى فراوانى آمده و رفتهاند و هیچ یک ، باقى نماندهاند. مطمئن باشید كه این یكى نیز باقى نخواهد ماند . درست است كه سختىها برگشتناپذیرند ، اما پایانناپذیر نیستند . برگشتناپذیرى را نباید به پایانناپذیرى تفسیر كرد . امام على علیهالسلام مىفرماید:
«إنَّ لِلمِحَنِ غایاتٍ ولِلغایاتِ نِهایاتٍ فَاصبِروا لَها حَتّى تَبلُغَ نِهایاتِها فَالتَّحَرُّكَ لَها قَبلَ انقِضائِها زِیادَةٌ لَها» 1
؛ همانا براى سختىها اهدافى است و براى آن اهداف ، پایانى است . پس بر آنها بردبار باشید تا به پایان برسند ؛ چرا كه حركت در برابر آنها پیشاز پایان یافتنشان ، افزاینده آنهاست .
آن چه که خیلی از ما فراموش کرده ایم همین نکته است که سختی ها هم مثل این دنیا و همه وقایعش در گذر است و نیامده اند که بمانند اگر این نکته را خوب به خاطر بسپاریم در مقابل سختی ها صبر پیشه می کنیم و در شب تاریک در انتظار صبح امید می نشینیم .
سختىها را داراى آغازى بىپایان ندانید . مطمئن باشید آینده زندگىتان در تسخیر سختى امروز نخواهد بود . امام على علیهالسلام مىفرماید:
«إن بَقیتَ لَم یَبقَ الهَمُّ .» 2 اگر تو باقى بمانى ، اندوه ، باقى نخواهد ماند .
اگر دنیا ناپایدار است ، نه خوشى آن پایدار خواهد بود و نه ناخوشى آن . خوشى و ناخوشى، موقعیّتهاى متفاوتى هستند كه به دنبال یكدیگر در حركتاند و انسان ، در هر بخشى از زندگى با یكى از آنها مواجه مىشود . همان گونه كه ناخوشى به دنبال خوشى است و نباید از خوشایند زندگى ، سرمست شد ، ناخوشى نیز به دنبال خود ، خوشى را خواهد داشت و لذا نباید ناامید و زمینگیر شد .
![صبر](https://img.tebyan.net/big/1389/11/1272131859522224245201170152144332311760.jpg)
روزى پیامبر خدا (صلىاللهعلیهوآله) و سلم رو به روى دیوارى نشسته بودند كه سوراخى در آن بود . به سوراخ دیوار اشاره كرد و خطاب به یاران خود فرمود: «لَو جاءَ العُسرُ فَدَخَلَ هذَا الجُحرَ لَجاءَ الیُسرُ حَتّى یَدخُلَ عَلَیهِ فَیُخرِجَهُ .» 3 ؛اگر سختى بیاید و داخل این سوراخ شود ، هر آینه ، راحتى مىآید تا اینكه وارد مىشود و آن را بیرون مىكند .
برخى مىگویند كه پیامبر خدا (صلىاللهعلیهوآله وسلم ) پس از این سخن ، این آیه را تلاوت فرمود:
«فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا * إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا . » 4
همانا با سختى ، راحتى است ؛ پس همانا با سختى ، راحتى است .
بر پایه همین اصل است كه پیامبر خدا صلىاللهعلیهوآله وسلم مىفرماید: «مَعَ كُلِّ تَرحَةٍ فَرحَةٌ .» 5 ؛ همراه هر دشوارىاى ، خوشحالى است .
و امام على علیهالسلام مىفرماید:
«لِكُلِّ ضیقٍ مَخرَجٌ . » 6 ؛ براى هر تنگنایى ، راه خروجى است .
آن چه که خیلی از ما فراموش کرده ایم همین نکته است که سختی ها هم مثل این دنیا و همه وقایعش در گذر است و نیامده اند که بمانند اگر این نکته را خوب به خاطر بسپاریم در مقابل سختی ها صبر پیشه می کنیم و در شب تاریک در انتظار صبح امید می نشینیم با این یقین که این شب اگر شب یلدا هم باشد بالاخره به سر می آید و چه خوب است که در این تیرگی ما جزع و فزع نکنیم و چون پرنده افتاده در قفس خود را برای رهایی نا آگاهانه به این در و آن در نزنیم که تنمان زخمی و رنجور شود و دردی بر دردهایمان اضافه شود .
اگر روزگار چرخید و چرخید و ما را در نیمه سختی ها انداخت باید بصیرت این را داشته باشیم که این سختی ها از کجا آمده اند آیا نتیجه اعمال نابخردانه خودمالن است که در این صورت درسی است که باید بیاموزیم تا دوباره در این ورطه نیفتیم .
یا نه آزمایشی است از طرف خداوند که در این حالت هم باید شکر گزار بود و ناسپاسی نکرد چرا که این ها خود نوید دهنده این است مه خداوند متعال هنوز ما را از یاد نبرده و دوستمان دارد که با پیش آوردن امتحان و ابتلاء ما را به خود می آورد تا در خواب غفلت نمانیم و از قافله معنویت و ایمان عقب نمانیم .
و اگر صبر کردیم جایزه و پاداش هم می گیریم آن هم چه پاداشی خود خداوند با ما می ماند همراهمان می شود (همانا خداوند با صابران است)و از آفرینش ما دوباره و دوباره مشعوف می شود .
پس نباید در موضع سختی ها گارد گرفت و کج اندیشانه به خداوند مطلق ، پاکی و خوبی ، بدبین شد بلکه باید با عزت نفس با متانت و خویشتن داری به سمت صبح امید چشم دوخت و دل از غیر کنده و دست نیاز به درگاه بی نیاز دراز کرده و عرض حاجت کنیم . این است اساس بندگی و تسلیم بودن .
عزیزان اگر مشکلات و سختی ها سیل آسا به سمت شما هجوم آوردند مقاوم باشید که در آن لحظات خدا با شماست و هرگز فراموش نکنید که صبح در راه است چراغ امید برفروزید و در تیره شب های روزگار به زیبایی ها و خوبی ها لبخند بزنید .
پی نوشت ها :
1- غرر الحكم ، ح1777 ؛ عیون الحكم والمواعظ ، ص157 .
2 - شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحدید ، ج20 ، ص340 ، ح898 .
3 - الدر المنثور ، ج6 ، ص364 ؛ كنز العمّال، ج2، ص14 .
4 - سوره انشراح، آیه 5 ـ 6 .
5 - عوالى اللآلى ، ج1 ، ص285 ، ح132 .
6 - غرر الحكم ، ح11093 ؛ عیون الحكم والمواع1 ص401
فرآوری : محمدی
بخش دین تبیان
منبع : کتاب رضایت از زندگی / عباس پسندیده
![مشاوره](https://img.tebyan.net/ts/persian/QuestionArticle.png)