وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
عبادت خداوند متعال باید تنها از همان راهی انجام شود که خود پروردگار عالم فرموده است و آن را می¬پسندد. هنگامی که به ابلیس لعین فرمان دادند بر حضرت آدم علیه¬السلام سجده کند، از خداوند خواست او را از این کار معاف دارد در عوض او عبادتی خواهد کرد که نه هیچ فرش
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

بدون هیچ زحمتی رستگار شوید!


آیا به شما خبر دهیم كه زیانكارترین(مردم) در كارها، چه كسانى هستند؟ آنها كه تلاش هایشان در زندگى دنیا گمراهانه است(آنگونه که خدا می‌خواسته نیست) ؛ با این حال، مى‏پندارند كار نیك انجام مى‏دهند .


امام علی
امیرالمؤمنین علیه‌السّلام در مسیر حركتشان به شام با دهقان‌های شهر انبار روبرو شدند. دهقان‌ها از مركب پیاده شدند و با سرعت به سوى ایشان شتافتند و مراسمى كه نشانه ذلت در برابر فرمانروایان بود انجام دادند. حضرت علی علیه‌السّلام فرمودند:

«مَا هَذَا الَّذِی صَنَعْتُمُوهُ؟ فَقَالُوا خُلُقٌ مِنَّا نُعَظِّمُ بِهِ أُمَرَاءَنَا ، فَقَالَ: وَ اللَّهِ مَا ینْتَفِعُ بِهَذَا أُمَرَاؤُكُمْ وَ إِنَّكُمْ لَتَشُقُّونَ عَلَى أَنْفُسِكُمْ فِی دُنْیاكُمْ وَ تَشْقَوْنَ بِهِ فِی آخِرَتِكُمْ وَ مَا أَخْسَرَ الْمَشَقَّةَ وَرَاءَهَا الْعِقَابُ وَ أَرْبَحَ الدَّعَةَ مَعَهَا الْأَمَانُ مِنَ النَّار» ؛این چه كارى بود كه شما كردید؟عرض كردند این آدابى است كه ما برای بزرگ‌داشت امیران خود انجام مى‏دهیم.

امام فرمودند: به خدا سوگند از این عمل زمامداران شما سودی نمی‌برند، و شما با این كار در دنیا خود را به سختی می‌اندازید و در قیامت هم بدبخت می‌شوید.

عبادت خداوند متعال باید تنها از همان راهی انجام شود که خود پروردگار عالم فرموده است و آن را می‌پسندد

چه زیان بار است مشقت کشیدنی كه در پس آن مجازات الهى باشد و چه پرسود است آسودگی و رها کردن مشقت كه همراهش امان از آتش جهنم هم باشد.

 

شرح:

عبادت خداوند متعال باید تنها از همان راهی انجام شود که خود پروردگار عالم فرموده است و آن را می‌پسندد. هنگامی که به ابلیس لعین فرمان دادند بر حضرت آدم علیه‌السلام سجده کند، از خداوند خواست او را از این کار معاف دارد در عوض او عبادتی خواهد کرد که نه هیچ فرشته‌ای و نه هیچ پیامبری آنچنان خدا را عبادت نکرده باشد. خداوند متعال به او فرمود:

نیازی به عبادت تو ندارم، من تنها می‌خواهم به آن گونه‌ای عبادت شوم که خود بخواهم نه به هر گونه‌ای که تو می‌خواهی.[1]

بر همین اساس است که بسیاری اوقات کسانی خود را به زحمت زیادی می‌اندازند ولی چون از طریقی که خدا امر کرده عمل نمی‌کنند اجری ندارند. اینان در دنیا و آخرت خسران زده‌‌اند. قرآن می‌فرماید:

«قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرینَ أَعْمالاً الَّذینَ ضَلَّ سَعْیهُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ هُمْ یحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یحْسِنُونَ صُنْعا» [2] ؛ «آیا به شما خبر دهیم كه زیانكارترین(مردم) در كارها، چه كسانى هستند؟آنها كه تلاش هایشان در زندگى دنیا گمراهانه است(آنگونه که خدا می‌خواسته نیست) ؛ با این حال، مى‏پندارند كار نیك انجام مى‏دهند!»

در نهج‌ البلاغه سخنی از امیرالمومنین علیه‌‌السلام آمده که در مورد چنین افرادی می‌فرمایند:

عبادت

چه بسیار روزه داری که از روزه‌‌اش جز گرسنگی و تشنگی بهره‌‌ای ندارد و چه بسیار شب زنده‌ داری که از شب زنده‌ داریش بهره‌‌ای جز بیداری و خستگی ندارد؛ چه خوب و پسندیده است خوابیدن زیرکان و روزه‌ خواریشان (در مقایسه با کسانی که شب زنده داری و روزه آنها مقبول نیست) [3]

در فراز آخر حدیث مورد بحث ما (حکمت سی و ششم) حضرت علیه‌السلام به همین نکته اشاره می‌کنند. کسانی که خود را به زحمت می‌اندازند و فرمانروایان را با ذلت خود تکریم می‌کنند هم سختی دنیا را دارند و هم عذاب آخرت را. بنا بر این آسودگی کسانی که در مقابل صاحب منصبان چنین نمی‌کنند بسیار پر سود است زیرا علاوه بر راحتی دنیا امان از عذاب آخرت را هم در پی دارد.

اما ممکن است سؤال شود آیا تکریم بزرگان یا مثلاً تکریم مهمان کار پسندیده‌‌ ای نیست؟ اگر هست چگونه تکریم کنیم؟

در پاسخ می‌گوییم اصولاً تکریم خلایق و ذلت در مقابل آنها در صورتی نکوهیده است که فرد این کار را تنها برای خوش آمد آنها و بردن بهره و سودی یا دفع ضرری از این کار انجام دهد. چنین فردی اگر بهره و سود خود یا دفع ضررش را وابسته به خوش آمد مخلوق بداند مشرک شده است زیرا از لوازم توحید آن است که ما سود و زیان خود را تنها در ید خالق عالم بدانیم. همچنین انسان موحد جز پروردگار عالم را شایسته تکریم و تمجید نمی‌داند و جز در مقابل حضرت حق خود را ذلیل نمی‌داند زیرا دیگران هر چه دارند از لطف و کرم خداوند دارند و هیچ کس خارجِ مِلک خدا چیزی برای خود ندارد.

پس تکریم دیگران و تذلل در مقابل آنان به طور کلی نهی نشده است تنها باید توجه داشت که این کار را مطابق امر خدا و برای رضای او انجام دهیم و الا مصداق تملق و چاپلوسی خواهد بود

اما اگر خدای متعال خود ما را امر به خشوع و خضوع و تذلل در مقابل یک مخلوق کند و ما این کار را برای رضای خدا انجام دهیم و این کار را همانگونه که خدای متعال امر فرموده انجام دهیم، این کار نه تنها شرک نیست بلکه مصداق بارز عبودیت و حتی لازمه آن است. ماجرای فرمان سجده بر حضرت آدم علی‌نبینا‌و‌آله‌و‌علیه‌السلام یکی از بهترین مثالهای فرمان خدا برای خشوع در مقابل یک مخلوق است. البته واضح است که اطاعت خداوند در این امور بیش از هر چیز نشان دهنده خضوع و خشوع در مقابل خود خداست نه مخلوقش. یکی از معروفترین مواردی که خداوند متعال امر به تذلل در مقابل مخلوق کرده است فرمان تذلل در مقابل پدر و مادر است. قرآن در این مورد می‌فرماید:

«وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّیانی‏ صَغیراً »[4] ؛ و بالهاى ذلت و تواضع خویش را از روی محبّت و لطف، در برابر آنان فرود آر! و بگو: «پرورد گارا! همان‏گونه كه آنها مرا در كوچكى تربیت كردند، مشمول رحمتشان قرار ده!»

پس تکریم دیگران و تذلل در مقابل آنان به طور کلی نهی نشده است تنها باید توجه داشت که این کار را مطابق امر خدا و برای رضای او انجام دهیم و الا مصداق تملق و چاپلوسی خواهد بود. بنا بر این آشنایی با آداب معاشرت دینی در این امر ضرورت دارد.

ما در اینجا تنها به ذکر یک ادب که در روایات وارد شده بسنده می‌کنیم و علاقه‌ مندان را به کتب مفصل نوشته شده در این مورد ارجاع می‌دهیم. ( از حقوق مهمان است که او را تا دم در جایی که در آن مهمان تو بوده همراهی کنی)[5]

 

پی نوشت‌ها:

[1] بحارالأنوار ج : 11 ص : 141

[2] 103 و 104 کهف

[3] مستدرك‏الوسائل ج : 7 ص : 367

[4] 24 اسراء

[5] وسائل‏الشیعة ج : 12 ص : 226

بخش نهج البلاغه تبیان


منبع : ابوتراب (سایت تخصصی) امیر المؤمنین علیه السلام

 

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین