سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
درست است كه مستكبران و قدرتمندان به مكر و شیوه‏هاى گمراه كننده متوسل مى‏شوند و با وسوسه‏هاى خود مرتكب گناه بزرگى شده بودند، ولى انسان پایدار در دین، ثابت بر جاى مى‏ماند و البته این سخن آنها نیز واقعیت دارد كه این انسانهای دنباله رو نباید چشم و گوش بسته به
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

پشیمانى در قیامت سودى ندارد!!


درست است كه مستكبران و قدرتمندان به مكر و شیوه‏هاى گمراه كننده متوسل مى‏شوند و با وسوسه‏هاى خود مرتكب گناه بزرگى شده بودند، ولى انسان پایدار در دین، ثابت بر جاى مى‏ماند و البته این سخن آنها نیز واقعیت دارد كه این انسانهای دنباله رو نباید چشم و گوش بسته به دنبال آنها مى‏افتادند، و از این نظر گناهشان به گردن خودشان است.


پشیمانی

قالَ الَّذِینَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى‏ بَعْدَ إِذْ جاءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِینَ (سبا 32)

امّا كسانى كه استكبار ورزیدند به مستضعفان گویند: آیا ما شما را از هدایتى كه به سراغتان آمد باز داشتیم؟ بلكه شما خود گناهكار بودید.

در قیامت مستكبران خاموش نمى‏مانند،" در پاسخ به مستضعفین مى‏گویند: آیا ما شما را از طریق هدایت باز داشتیم بعد از آنكه هدایت به سراغ شما آمد و به قدر كافى اتمام حجت شد و پیامبران گفتنى‏ها را گفتند"

نه ما مسئول نیستیم،" بلكه خود شما گنهكار بودید" كه با داشتن آزادى اراده تسلیم سخنان بى اساس ما شدید، به كفر و الحاد روى آوردید و سخنان منطقى انبیاء را به دست فراموشى سپردید (بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِینَ).

درست است كه مستكبران و قدرتمندان به مكر و شیوه‏هاى گمراه كننده متوسل مى‏شوند و با وسوسه‏هاى خود مرتكب گناه بزرگى شده بودند، ولى انسان پایدار در دین، ثابت بر جاى مى‏ماند و البته این سخن آنها نیز واقعیت دارد كه این انسانهای دنباله رو نباید چشم و گوش بسته به دنبال آنها مى‏افتادند، و از این نظر گناهشان به گردن خودشان است.

و زیردستان به مستكبران گویند: بلكه (مایه‏ى گمراهى ما) نیرنگ شب و روز (شما بود)، آن گاه كه ما را فرمان مى‏دادید به خدا كفر ورزیم و براى او همتایانى قرار دهیم. و همین كه عذاب را مشاهده كردند پشیمانى خود را پنهان نمودند. و ما در گردن كسانى كه كفر ورزیدند غل‏ها قرار دادیم، آیا جز آن چه عمل مى‏كردند جزا داده مى‏شوند؟

پیام‏های آیه:

1ـ جامعه‏ى فاسد و افراد مستكبر، انسان را مجبور به انحراف نمى‏كند. «أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ ... بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِینَ»

2ـ در روز قیامت، مستكبران نیز مى‏فهمند كه راه انبیا حقّ بوده است. «صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى‏»

3ـ حقّ به همه مى‏رسد و هر كس خود باید آن را بپذیرد. «جاءَكُمْ»

4ـ در قیامت نمى‏توان گناه خود را به گردن دیگران انداخت. «بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِینَ»

5ـ بالاترین رسوایى آن است كه مجرمان بزرگ به انسان‏هاى زیر دست لقب مجرم بدهند. «بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِینَ»

 

پشیمانى در قیامت سودى ندارد!!

وَ قالَ الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِینَ اسْتَكْبَرُوا بَلْ مَكْرُ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ إِذْ تَأْمُرُونَنا أَنْ نَكْفُرَ بِاللَّهِ وَ نَجْعَلَ لَهُ أَنْداداً وَ أَسَرُّوا النَّدامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ وَ جَعَلْنَا الْأَغْلالَ فِی أَعْناقِ الَّذِینَ كَفَرُوا هَلْ یُجْزَوْنَ إِلاَّ ما كانُوا یَعْمَلُونَ (سبا 33 )

و زیردستان به مستكبران گویند: بلكه (مایه‏ى گمراهى ما) نیرنگ شب و روز (شما بود)، آن گاه كه ما را فرمان مى‏دادید به خدا كفر ورزیم و براى او همتایانى قرار دهیم. و همین كه عذاب را مشاهده كردند پشیمانى خود را پنهان نمودند. و ما در گردن كسانى كه كفر ورزیدند غل‏ها قرار دادیم، آیا جز آن چه عمل مى‏كردند جزا داده مى‏شوند؟

در آیه قبل " مستضعفین" به پاسخ مستكبران قانع نمى‏شوند، و بار دیگر براى اثبات مجرم بودن مستكبران به سخن مى‏آیند و در این آیه به آنها چنین مى‏گویند:

وسوسه‏ها و توطئه‏ها و تبلیغات مكارانه شما در شب و روز سبب شد كه ما از هدایت بازمانیم، شما به ما دستور مى‏دادید كه به خداوند كافر شویم و براى او شریك و شبیه قرار دهیم شما بودید كه دست از تبلیغات سوئتان بر نمى‏داشتید، و هیچ فرصتى را از شب و روز براى پیشبرد اهداف شومتان از دست نمى‏دادید، درست است كه ما در پذیرش آزاد بودیم و مقصر و گنه‏كار، ولى شما هم به عنوان عامل فساد مسئولید و گنهكار، بلكه سنگ اول به دست ناپاك شما گذاشته شد، به خصوص اینكه همواره از موضع قدرت با ما سخن مى‏گفتید (تعبیر" تامروننا" گواه بر این مطلب است).

كتمان كردن در آن جهان كه یوم البروز است و چیزى قابل مخفى كردن نیست فائده‏اى ندارد، اما آنها طبق عادت دیرینه‏اى كه در دنیا داشتند به پندار اینكه مى‏توانند حال خود را مكتوم دارند به پنهان كارى دست مى‏زنند. آرى آنها هر وقت در دنیا به اشتباه خود پى مى‏بردند و نادم مى‏شدند شجاعت اظهار ندامت كه مقدمه‏اى براى بازگشت و تجدید نظر بود نداشتند، و همین خصیصه اخلاقى خود را در قیامت نیز به كار مى‏گیرند و اما چه سود؟

بدیهى است مستكبران نمى‏توانند پاسخى از این سخن داشته باشند و شركت خود را در این جرم بزرگ انكار كنند. لذا هر دو گروه از كرده خود پشیمان مى‏شوند، مستكبران از گمراه ساختن دیگران و مستضعفان از پذیرش بى قید و شرط این وسوسه‏هاى شوم،" اما هنگامى كه عذاب الهى را مى‏بینند ندامت خود را كتمان مى‏كنند مبادا بیشتر رسوا شوند:  و ما، غل و زنجیر بر گردن كافران مى‏نهیم" (وَ أَسَرُّوا النَّدامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ وَ جَعَلْنَا الْأَغْلالَ فِی أَعْناقِ الَّذِینَ كَفَرُوا).گرچه كتمان كردن در آن جهان كه یوم البروز است و چیزى قابل مخفى كردن نیست فائده‏اى ندارد، اما آنها طبق عادت دیرینه‏اى كه در دنیا داشتند به پندار اینكه مى‏توانند حال خود را مكتوم دارند به پنهان كارى دست مى‏زنند.

آرى آنها هر وقت در دنیا به اشتباه خود پى مى‏بردند و نادم مى‏شدند شجاعت اظهار ندامت كه مقدمه‏اى براى بازگشت و تجدید نظر بود نداشتند، و همین خصیصه اخلاقى خود را در قیامت نیز به كار مى‏گیرند و اما چه سود؟

بعضى از مفسران احتمال داده‏اند كه این پنهان داشتن ندامت به خاطر شدت وحشتى است كه از مشاهده عذاب الهى و گذاردن غل و زنجیر بر گردن آنها دست مى‏دهد، نفس‏هایشان در سینه‏ها حبس مى‏شود و زبانشان از سخن باز مى‏ماند.

هر چند همانها در مواقف دیگر قیامت فریاد" یا وَیْلَنا إِنَّا كُنَّا ظالِمِینَ" را" اى واى ما ستمگر بودیم" سر مى‏دهند (انبیاء- 14).

بعضى نیز" اسرار" را در اینجا به معنى" اظهار" كرده‏اند و گفته‏اند این واژه در لغت عرب در دو معنى متضاد استعمال مى‏شود، و نظیر آن نیز كم نیست ولى با توجه به موارد استعمالات این لغت (اسرار) در قرآن و غیر قرآن این معنى بعید به نظر مى‏رسد چرا كه" سر" معمولا در مقابل" علن" قرار مى‏گیرد، و راغب نیز در مفردات به ضعیف بودن این قول تصریح كرده است، هر چند بعضى از علماى لغت به هر دو معنى اشاره كرده‏اند. (در" لسان العرب" ذیل ماده" سر" بحث مشروحى در این زمینه آمده و اختلافات اهل لغت و ادب را در این باره نقل كرده است.) (جلد 4 صفحه 357)

ندامت

البته به گفته راغب هم در مفردات ، «أَسَرُّوا النَّدامَةَ»، هم به معناى اظهار ندامت است و هم به معناى مخفى كردن ندامت، ولى با توجّه به حدیثى كه از امام صادق علیه السلام وارد شده، مراد همان مخفى كردن ندامت است. امام صادق علیه السلام در پاسخ این سؤال كه نگاه داشتن ندامت در دل براى چیست؟ فرمود براى آنكه از سرزنش دیگران دور بمانند. (بحار، ج 7، ص 188)

به هر حال اینها نتیجه اعمال خودشان است كه از پیش فراهم ساخته‏اند" آیا آنها جزائى جز اعمالى كه انجام مى‏دادند دارند"؟! (هَلْ یُجْزَوْنَ إِلَّا ما كانُوا یَعْمَلُونَ).آرى این اعمال و كردار كفار و مجرمین است كه به صورت زنجیرهاى اسارت بر گردن و دست و پاى آنها گذارده مى‏شود، آنها در این جهان نیز اسیر هواى نفس، و زر و زور و پست و مقام بودند، و در قیامت كه تجسم اعمال صورت مى‏گیرد همان اسارتها به شكل دیگرى ظاهر مى‏شود.

آیه فوق بار دیگر مساله تجسم اعمال را كه بارها به آن اشاره كرده‏ایم روشن مى‏سازد، زیرا سخن از این مى‏گوید كه" جزاى آنها خود اعمال آنها است" و چه تعبیرى از این زنده‏تر و روشنتر براى تجسم اعمال؟! تعبیر به" الَّذِینَ كَفَرُوا" دلیل بر این است كه هم اغواگران مستكبر به این سرنوشت گرفتار مى‏شوند و هم اغوا شوندگان مستضعف و همه كافران و اصولا ذكر این وصف اشاره به این است كه علت مجازات آنها همان كفر آنها است.   

جزاى آنها خود اعمال آنها است" و چه تعبیرى از این زنده‏تر و روشنتر براى تجسم اعمال؟!

.1ـ مستكبران، تلاش شبانه روزى دارند. «بَلْ مَكْرُ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ»

2ـ پیشوایان كفر، بر اساس مكر و تدبیر فرمان مى‏دهند. «مَكْرُ اللَّیْلِ ... إِذْ تَأْمُرُونَنا»

3ـ انحراف فكرى و فرهنگى جامعه، نتیجه‏ى كار مداوم دشمنان مستكبر است.

 «مَكْرُ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ إِذْ تَأْمُرُونَنا»

4ـ برخورد مستكبران با زیردستان خود، برخورد امر و نهى است، نه دعوت و ارشاد. «تَأْمُرُونَنا أَنْ نَكْفُرَ»

5ـ پشیمانى در قیامت سودى ندارد. «أَسَرُّوا النَّدامَةَ ... جَعَلْنَا الْأَغْلالَ»

6ـ عذاب‏هاى الهى با عملكرد كفّار متناسب است. «هَلْ یُجْزَوْنَ إِلَّا ما كانُوا یَعْمَلُونَ»

آمنه اسفندیاری

بخش قرآن تبیان


منابع:

1-  تفسیر نور ج9

2-   تفسیر نمونه ج18

3-  تفسیر هدایت ج10

4-  لسان العرب ج 4

5-  بحارالانوارج7

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین