سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
سال‌هاست که مخاطبان و منتقدان مشکل بزرگ فیلم‌های سینمای ایران را در فیلمنامه می‌دانند. شخصیت‌پردازی‌های ضعیف، پایان‌های سرهم‌بندی شده و منطق داستانی سست بزرگترین نقاط ضعف فیلم‌ها به‌شمار می‌روند.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

بهترین فیلم‌های اقتباسی ایرانی


سال‌هاست که مخاطبان و منتقدان مشکل بزرگ فیلم‌های سینمای ایران را در فیلمنامه می‌دانند. شخصیت‌پردازی‌های ضعیف، پایان‌های سرهم‌بندی شده و منطق داستانی سست بزرگترین نقاط ضعف فیلم‌ها به‌شمار می‌روند.


بهترین فیلم‌های اقتباسی سینمای ایران از روی آثار خارجی
سینما اقتباس

سال‌هاست که مخاطبان و منتقدان مشکل بزرگ فیلم‌های سینمای ایران را در فیلمنامه می‌دانند. شخصیت‌پردازی‌های ضعیف، پایان‌های سرهم‌بندی شده و منطق داستانی سست بزرگترین نقاط ضعف فیلم‌ها به‌شمار می‌روند. بعضی راه حل این مشکل را پیوند قوی‌تر بین سینما و ادبیات دانسته‌اند. آنها معتقدند با اقتباس از روی آثار ادبی بزرگ، سینمای ایران جان تازه‌ای می‌گیرد. به هرحال یک نگاه کلی به آثار اقتباسی سینمای ایران نشان می‌دهد که این ایده اشتباهی نیست. این روزها یکی از همین فیلم‌های اقتباسی بر پرده سینماهاست: «اینجا بدون من» که اقتباسی از نمایشنامه «باغ وحش شیشه‌ای» تنسی ویلیامز است، هم در اکران توانسته موفق باشد و بعد از «ورود آقایان ممنوع» رتبه دوم جدول فروش را به خود اختصاص دهد، هم نظر تماشاگران جدی‌تر سینما را به خود جلب کند. به همین مناسبت نگاهی انداخته‌ایم به مطرح‌ترین آثار سینمای ایران که از روی داستان‌های خارجی اقتباس شده‌اند. البته فیلم‌های دیگری هم می‌توانستند در این فهرست بیایند مانند «عروسک فرنگی» فرهاد صبا که اقتباسی از داستانی به همین نام نوشته آلبادسس پدس است اما ملاک برای انتخاب فیلم‌ها هم مطرح بودن منبع اقتباسی و هم موفق بودن فیلم از نظر استانداردهای سینمایی است که متاسفانه فیلمی چون «عروسک فرنگی» فاقد شرط دوم است.

ناخدا خورشید

یکی از مهم‌ترین آثار سینمایی ایران از کارگردان بزرگی چون ناصر تقوایی که متاسفانه سال‌هاست از دیدن اثری از وی محرومیم. فیلم برداشتی آزاد از داستان «داشتن و نداشتن» ارنست همینگوی است. تقوایی با پیشینه ادبی قوی (او تحصیلکرده دانشکده ادبیات دانشگاه تهران است) و با دانش سینمایی‌اش در کنار داریوش مهرجویی بهترین فیلم‌های اقتباسی سینمای ایران را ساخته است. برداشت آزاد از داستان همینگوی و ایرانیزه کردن آن قطعا کار دشواری بوده که تقوایی به بهترین وجه از عهده آن برآمده. گویی که از اول ناخدا خورشید قهرمان داستان بوده و نه کاپیتان مورگان. «داشتن و نداشتن» با وجود قهرمانی چون کاپیتان مورگان از آن دسته آثار ادبی است که نظر سینماگران را به خود جلب می‌کند. سال 1936 هاوارد هاکس فیلمی به همین نام با بازی همفری بوگارت ساخت که ویلیام فالکنر، نویسنده معروف هم یکی از فیلمنامه‌نویسان آن بود. نقش همفری بوگارت را داریوش ارجمند در فیلم تقوایی بازی کرد که بهترین بازی او تا همین امروز است. شگفت‌انگیز است که چطور تقوایی فضای رمان همینگوی را به جنوب ایران می‌آورد و موفق می‌شود آیین‌ها و سنن مردم جنوب را در فیلم بگنجاند و حتی اشاره‌ای هم به تاریخ ایران و موردی چون قتل حسنعلی منصور داشته باشد. تقوایی با سریالی که ساخته، فیلم «آرامش در حضور دیگران» (اقتباس از رمان غلامحسین ساعدی) و «ناخدا خورشید» بزرگترین کارگردان ایرانی در زمینه اقتباس است و «ناخدا خورشید» هم قطعا یکی از 5 تای اول فهرست اقتباس‌های تاریخ سینمای ایران است.

تقوایی با پیشینه ادبی قوی (او تحصیلکرده دانشکده ادبیات دانشگاه تهران است) و با دانش سینمایی‌اش در کنار داریوش مهرجویی بهترین فیلم‌های اقتباسی سینمای ایران را ساخته است. برداشت آزاد از داستان همینگوی و ایرانیزه کردن آن قطعا کار دشواری بوده که تقوایی به بهترین وجه از عهده آن برآمده

سارا

اقتباس زیبای مهرجویی از نمایشنامه «خانه عروسك» هنریك ایبسن. جایگاه بازیگری نیكی كریمی در سینمای ایران با همین فیلم تثبیت شد. نیكی كریمی در نقش سارا ظاهر می‌شود.‌ قهرمان زن فیلم كه برای نجات همسرش از بیماری همه تلاشش را می‌كند اما مجبور می‌شود كه دراین‌باره به او دروغ بگوید. زنی كه به‌نظر می‌آید ضعیف و كاملا وابسته به شوهرش است اما نشان می‌دهد كه توانایی‌ها و قدرتمندی‌های زیادی دارد كه می تواند مستقل از حمایت و حتی عشق همسرش سرپا بایستد و زندگی كند. سارا البته با قهرمان نمایشنامه ایبسن، نورا تفاوت‌های شخصیتی زیادی دارد كه این تفاوت‌ها ریشه در فرهنگ و خاستگاه متفاوت این آدم‌ها دارد. بعید است «سارا»ی مهرجویی را ببینید و به ذهنتان برسد كه این فیلم اقتباسی از یك اثر خارجی است. این زن وفادار و تسلیم و مادر نمونه و شوهر اهل خانواده و كار، نمونه عالی و مشخص اكثریت خانواده‌های ایرانی است. نورای نمایشنامه در طول داستان بیشتر طغیانی درونی دارد و با درونیات خودش درگیر است. سارا مظلوم‌تر و شكننده‌تر از نورا به‌نظر می‌رسد. از روی نمایشنامه ایبسن 5-6 اقتباس شده كه معروف‌ترین آنها فیلمی به همین نام به كارگردانی پاتریك گارلند و با بازی آنتونی هاپكینز است.

بهترین فیلم‌های اقتباسی سینمای ایران از روی آثار خارجی
پری

«پری» تنها فیلم مهرجویی است كه دغدغه‌های فلسفی و عرفانی او را خیلی رو و آشكار نشان می‌دهد. این فیلم اقتباسی از كتاب معروف جی.دی.سالینجر «فرانی و زویی» است.مهرجویی دعای رحمت عیسی در كتاب را به دعای شكر عرفا تغییر می‌دهد.

این فیلم اقتباسی از كتاب معروف جی.دی.سالینجر «فرانی و زویی» است. مهرجویی دعای رحمت عیسی در كتاب را به دعای شكر عرفا تغییر می‌دهد. هرچند در خود كتاب بیشتر وقایع در داخل خانه می‌گذرد اما «فرانی و زویی» با وجود دیالوگ‌های پروپیمان قابلیت تصویری زیادی دارد كه مهرجویی خیلی خوب از آن استفاده می‌كند. او سیمور و باد، برادرانی را كه در كتاب فقط نامی از آنها برده می‌شود تصویر می‌كند. زائر كه در كتاب فقط در رویای فرانی وجود دارد،‌ در فیلم مهرجویی مجال تصویر شدن پیدا می‌كند.

خواهران غریب

اثر دوست‌داشتنی كیومرث پوراحمد اقتباسی از كتاب «خواهران غریب» اریش كستنر است. كتاب اثری برای كودكان و نوجوانان است اما فیلم با بازی خوب خسرو شكیبایی و حضور شیرین پروین‌دخت یزدانیان فیلمی فراگیرتر است و بزرگ‌ترها هم از دیدنش لذت می‌برند.

شب‌های روشن

اقتباس سعید عقیقی از كتاب مشهور «شب‌های سپید» داستایوسكی در میان این آثار شاید تنها فیلمی باشد كه با وجود اشعار فارسی زیادی كه در آن خوانده شده،‌ اما حال و هوای ایرانی ندارد. این البته نقطه ضعفی هم برای فیلم محسوب نمی‌شود بلكه فقط یك ویژگی است. عقیقی بن‌مایه داستان داستایوسكی را برداشته و فقط دیالوگ‌های بین قهرمانان را تغییر داده است. سكانس آخر فیلم هم با پایان كتاب تفاوت دارد و به آن اضافه شده تا بیشتر باب ذائقه و طبع تماشاگر ایرانی شود. (كاركرد دیگر این سكانس اضافه شده تاكید روی كتاب‌ شب‌های روشن به ترجمه خود عقیقی با نام مستعار نرگس اخوان است كه به شیوه موردعلاقه فرزاد موتمن كارگردان فیلم،‌ باعث فاصله‌گذاری می‌شود.) «شب‌های روشن» با كارگردانی خوب موتمن و دیالوگ‌های شاعرانه عقیقی تبدیل به بهترین اقتباس عاشقانه سینمای ایران شده است. سال‌ها پیش لوكینو ویسكونتی هم از روی كتاب «شب‌های سپید» شاهكاری با بازی ماریا شل و مارچلو ماسترویانی ساخت.

اینجا بدون من

فیلم بهرام توكلی،‌ همان داستان «باغ‌وحش شیشه‌ای» تنسی ویلیامز را با تغییراتی در جزئیات كاملا به فرهنگ ایرانی نزدیك كرده است. البته بازی فاطمه معتمدآریا در نقش مادر هم در ایرانی كردن حال و هوای كار اهمیت زیادی داشته. تعلیق در فضای بین رویا و واقعیت در فیلم مجال بیشتری برای بروز پیدا كرده. توكلی كه خودش قبلا در عرصه ادبیات فعال بوده اقتباس بسیار خوبی از روی نمایشنامه نوشته و كدهای اصلی آن مانند آن عروسك‌های شیشه‌ای را حفظ كرده گرچه تاكیدش روی آنها كمتر و بیشتر روی روابط مادر و دختر و خواهر و برادر است.

بخش سینما و تلویزیون تبیان

 


منبع:اتفاق نیوز
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین