سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
كسى كه مى‏خواهد خلاق سخن شود و در اداى كلمات و ساختن جملات تسلط كافى یابد، لازم است براى خود برنامه تمرین قرار دهد
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

آموزش فصاحت د رسخنراني (2)

آموزش فصاحت در سخنرانی (2)

کساني که مي‌خواهند سخنراني خوبي ارائه دهند، بايد فصاحت کلام را مراعات کنند. متاسفانه اين واژه علاوه بر اينکه عربي است، بيشتر نيز در کتاب‌هاي عربي درباره آن سخن گفته شده و مثال‌ها نيز از اشعار و امثال عرب است.

 

لذا کمتر منبعي پيدا مي‌شود که اين مثال‌ها را به زبان فارسي بيان کرده باشد. ما در اين مجموعه مقالات بر آنيم تا راهکارها و شيوه‌هاي فصاحت در سخن را از زاويه زبان فارسي، مورد بحث و بررسي قرار دهيم.

سخنور كسى است كه بتواند بدون تكلف و زحمت، مسائل مورد بحث خود را در قالب الفاظى فصيح و زيبا و جملاتى بليغ و رسا، كه وافى به مقصود باشد بريزد و آن طور كه مى‏خواهد، با بيانى روشن و واضح، به سمع شنوندگان برساند و آنان را از هدف خويش آگاه سازد.

تسلط بر سخن

سخنور فصيح، بايد سخن آفرين باشد و آن چنان خود را بسازد و در اداى كلمات و ساختن جملات تسلط يابد كه موقع سخنرانى در بن‏بست واقع نشود. براى يافتن الفاظ و كلمات متناسب متوقف نگردد، و در ضمير خود به جست و جو نرود. چه، وقفه گوينده در شنوندگان اثر مى‏گذارد و آنان نيز در فرا گرفتن مطالب و سپردن به اذهان خويش دچار وقفه مى‏گردند.

به عبارت ديگر، سخنور كسى است كه بتواند بدون تكلف و زحمت، مسائل مورد بحث خود را در قالب الفاظى فصيح و زيبا و جملاتى بليغ و رسا، كه وافى به مقصود باشد بريزد و آن طور كه مى‏خواهد، با بيانى روشن و واضح، به سمع شنوندگان برساند و آنان را از هدف خويش آگاه سازد.

 

كسى كه مى‏خواهد سخنور باشد بايد آن قدر تمرين نمايد كه سخن در زبان او همانند موم نرمى در دستش باشد تا با سهولت و آسانى به هر شكلى كه بخواهد در آورد و اين خود از اساسى ترين شرائط سخنورى است.

 

على (عليه السلام)، كه در عالى‏ترين مقام سخن قرار داشت، مراتب سلطه و حاكميت خود را بر كلام، در قالب عبارتى كوتاه و تشبيهى جالب ريخته و چنين فرموده است:

و انا لامراء الكلام و فينا تنشبت عروقه و علينا تهدلت غصونه.(1)

ما اهل بيت رسول گرامى، فرمانروايان كلام هستيم و سلطه و تصرف ما بر سخن، هم مانند تسلط و تصرفى است كه امرا و زمامداران توانا بر كشورهاى خود دارند. درخت سخن در وجود ما ريشه دوانده و شاخ و بال هايش بر ما آويخته شده است.

 

ضرورت تمرين

كسى كه مى‏خواهد خلاق سخن شود و در اداى كلمات و ساختن جملات تسلط كافى يابد، لازم است براى خود برنامه تمرين قرار دهد و هر روز درباره يكى از آيات يا روايات يا پيرامون يكى از وقايع روز، چندين بار، با عبارتى مختلف، سخن بگويد و مستمع آن، يكى دو نفر از دوستانش باشند، يا خود، به تنهايى، آن را استماع نمايد. بهتر است گفته‏هاى هر روز را روى نوار ضبط كند و آخر روز آن‏ها را بشنود تا به نقايص گفته‏هاى خويش واقف گردد و آن‏ها را تكرار ننمايد.

 

اگر تمرين سخن مدتى ادامه يابد و تمرين كننده، هر روز مطلب تازه‏اى را ماده سخن قرار دهد، طولى نمى‏كشد كه سخن گفتن ملكه نفسش مى‏شود در جوهر ذاتش مستقر مى‏گردد. در آن موقع است كه مى‏تواند به آسانى درباره هر موضوعى كه بخواهد، در حد معلومات خويش، سخن بگويد و بدون تكلف و زحمت، پيرامونش حرف بزند و مطالب مورد نظر خود را در قالب الفاظ و عبارتى متناسب بريزد و در مجالس بر شنوندگان عرضه نمايد. كسى كه مى‏خواهد در استخر وسيع و عميق شنا كند، يا به دريا برود، بايد قبلاً در حوض‏هاى كوچك و كم عمق، تمرين شنا نمايد و با سعى و كوشش بر آن تسلط يابد. پس از آن كه شنا گرى را به خوبى فرا گرفت و به لياقت و شايستگى خود مطمئن گرديد، حق دارد خويشتن را در استخر بيفكند و با نيرومندى و قدرت، طول و عرض آن را با شنا بپيمايد و به سلامت از استخر خارج شود.

كسى كه مى‏خواهد خلاق سخن شود و در اداى كلمات و ساختن جملات تسلط كافى يابد، لازم است براى خود برنامه تمرين قرار دهد

سخن گفتن در مجالس بزرگ، با حضور هزاران نفر از اقشار مختلف مردم، هم مانند شنا كردن در استخر و دريا است. كسى كه مى‏خواهد در آن مجالس سخن بگويد، بايد فن را در محيطهاى كوچك تمرين نمايد و بر كلمات و جملات تسلط يابد، تا بتواند در مجالس بزرگ، با سلطه و قدرت سخن بگويد و با سربلندى كرسى خطابه را ترك گويد.

 

اگر كسى قدرت شنا گرى يا لياقت سخن را به دروغ در خود تلقين نمايد و بدون تمرين كافى، خود را در استخر بيفكند يا در كرسى سخن مستقر گردد، قطعاً پشيمان و با شرمسارى و انفعال مواجه مى‏گردد.

امام باقر (عليه السلام)، اين واقعيت مهم را در كوتاه‏ترين و رساترين عبارت بيان نموده و فرموده است:

اياك و الرجاء الكاذب فانه يوقعك فى الخوف الصادق.(2)

به جابر جعفى فرموده: بپرهيز از اميدوارى دروغ، كه آن، تو را در خوف راستين قرار مى‏دهد.

 

محصلى كه مى‏خواهد در كنكور شركت كند، بايد چند ماه وقتى كه در اختيار دارد، به تمرين بگذراند و با مطالعه و مذاكره، خويشتن را آماده نمايد. اگر وقت تمرين را به بطالت گذراند و به والدين و دوستان گفت من به پيروزى و موفقيت خود اميدوارم، چون اين اميدوارى دروغ و غير واقعى است، سرانجام به خوف واقعى دچار مى‏شود.


منابع:

1. نهج البلاغه، خطبه 223.

2- تحف العقول، ص 285.

سخن و سخنوي - محمد تقي فلسفي

تهيه: محمد حسين امين - گروه حوزه علميه تبيان

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین