سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
در میان مجامع روایی شیعه و سنی، با احادیثی مواجه می‌شویم که از نقش پررنگ ایرانیان در زمینه سازی ظهور اکبر موعود (عج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) آخرالزمان حکایت می‌کند. احادیث یاد شده، و اخبار بیش از آنکه مربوط به گذشته باشد، مربوط به آینده است و جالب از نظر ف
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

ایرانیان در دوران ظهور (1)

امام زمان (عج) جمکران


در میان مجامع روایی شیعه و سنی، با احادیثی مواجه می‌شویم که از نقش پررنگ ایرانیان در زمینه سازی ظهور اکبر موعود (عج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) آخرالزمان حکایت می‌کند. احادیث یاد شده، و اخبار بیش از آنکه مربوط به گذشته باشد، مربوط به آینده است و جالب از نظر فراوانی، این روایات در منابع حدیثی اهل سنت بیشتر از شیعه است. افزون بر ایرانیان، یمنی ها نیز در این انقلاب سترک نقش آفرینی می‌کنند.


قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، کشور ایران در تصور غربی‌ها پایگاهی حیاتی، آن هم در مرز شوروی و در قلب جهان اسلام به حساب می‌آمد و از دیدگاه مسلمان‌ها کشوری اسلامی و اصیل به شمار می‌رفت که شاه سر سپرده غرب و هم‌پیمان اسرائیل بر آن حکومت می‌کرد و برای خوش خدمتی به اربابانش، کشورش را دربست در اختیار و خدمت آنان قرار داده بود. علاوه بر آنچه که در تصور دیگران بود، در ذهن یک فرد شیعه مانند من، کشوری بود که در آن مرقد مطهر امام رضا، علیهالسلام، و حوزه علمیه قم وجود داشت، کشوری دارای تاریخی اصیل و ریشهدار در تشیع و علما و اندیشمندان شیعه و تالیفات گرانبها، زمانی که به روایات وارده در خصوص مدح و ستایش ایرانیان بر می‌خوریم و آن‌ها را بررسی میکنیم، به یکدیگر میگوییم: این روایات مانند روایت‌هایی است که مدح و ستایش و یا مذمت اهل یمن، و یا بنی‌خزاعه را مینماید. از این رو هر روایتی که مدح و ستایش و یا مذمت گروه‌ها و قبیله ها و بعضی کشورها را در بر دارد، نمیتواند بدون اشکال باشد. گرچه این روایات صحیح و درست میباشند، اما مربوط به تاریخ گذشته و احوال مختلف ملت‌های صدر اسلام و قرن‌های اولیه آن است. این طرز فکر رایج بین ما بود، که امت اسلامی در حالتی جاهلانه، فرمانبردار سلطه کفر جهانی و نوکران اوست، در بین ملت‌ها هیچ یک بر دیگری برتری ندارد و چه بسا همین ایرانیان مورد بحث، بدتر از سایر ملت‌ها بودهاند، به دلیل اینکه آنان طرفداران تمدنی کفر آمیز و برتری جویی‌های ملی و نژادی بودهاند که سر سپردگانی چون شاه و اربابان غربیاش برای ایجاد چنین تز و طرز فکری و تربیت مردم ایران، بر همین روش پافشاری میکردند... تا اینکه پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، مسلمانان را در سطح جهان غافلگیر کرد و قلب‌های غمگین آنان را چنان از خوشحالی و شادی سرشار نمود که در قرن‌های گذشته بیسابقه بود، بلکه بالاتر، آنان تصور چنین پیروزی را نداشتند. این سرور و خوشحالی همه کشورها و ملت‌های مسلمان را در بر گرفت، از جمله مظاهر خوشحالی مردم، این بود که همهجا صحبت از فضل و برتری ایرانیان و طرفداران سلمان فارسی بود، به طور مثال، یکی از صدها عنوانی که در غرب و شرق جهان اسلام منتشر و پخش شد، عنوان و تیتر مجله تونسی شناخت بود که در آن آمده بود: پیامبر، صلی الله علیه و آله، ایرانیان را جهت رهبری امت اسلامی برمیگزیند این نوشته ها، خاطرات ما را درباره ایرانیان تجدید کرد و دریافتیم روایاتی که از پیامبر، صلی الله علیه و آله، درباره آنان وارد شده است تنها مربوط به تاریخ گذشته آن‌ها نبوده، بلکه ارتباط به آینده نیز دارد... ما با مراجعه به منابع و تفسیر و بررسی روایات مربوط به ایرانیان، به این نتیجه رسیدیم که این روایات و اخبار بیش از آنکه مربوط به گذشته باشد، مربوط به آینده است و جالب اینکه اینگونه روایات در منابع حدیث اهل سنتبیشتر از شیعه وجود دارد. چه میتوان کرد، زمانی که در روایات مربوط به حضرت مهدی، علیهالسلام، و زمینه سازی حکومت آن بزرگوار، ایرانیان و یمنی‌ها دارای سهم بسزایی بوده و کسانی هستند که به مقام ایجاد زمینه مناسب برای ظهور آن حضرت و شرکت در نهضت وی نائل میشوند... و همچنین افراد شایستهای از مصر و مؤمنانی حقیقی از شام و گروه‌هایی از عراق... نیز از این فیض بهرهمند میشوند و همینطور سایر دوستداران آن حضرت که در گوشه و کنار جهان اسلام پراکنده هستند، از این موهبت برخوردار می‌شوند، بلکه آنان از یاران ویژه و وزرا و مشاورین آن حضرت، ارواحنافداه، میباشند. ما اینک، روایاتی را که پیرامون ایرانیان به طور عموم وارد شده است مورد بررسی قرار داده و سپس به نقش آنان در زمان ظهور میپردازیم:

اینک شما کسانی هستید که فراخوانده میشوید تا در راه خدا انفاق کنید، برخی از شما در انفاق بخل میورزد و کسی که بخل میکند و خداوند بی نیاز است و شما نیازمندید و اگر روگردان شوید خداوند گروهی را غیر از شما جایگزینتان مینماید و آنان مثل شما نیستند

آیات و اخبار در ستایش ایرانیان روایاتی که درباره ایرانیان پیرامون آیاتی که تفسیر به ایرانیان شده وارد گردیده است، تحت این نه عنوان است:

امام زمان (عج)

الف. طرفداران سلمان فارسی

ب. اهل مشرق زمین

ج. اهل خراسان

 د. یاران درفش‌های سیاه

 ه. فارسیان

 و. سرخ رویان

 ز. فرزندان سرخرویان

 ح. اهل قلم

 ط. اهل طالقان.

 البته خواهید دید که غالبا مراد از این عناوین یکی است، اخبار دیگری نیز وجود دارد که با عبارت‌های دیگری از آنان یاد کرده است:

1. در تفسیر قول خدای سبحان: ها انتم هولاء تدعون لتنفقوا فی سبیلالله فمنکم من یبخل و من یبخل فانما یبخل عن نفسه والله الغنی وانتمالفقراء و ان تتولوا بستبدل قوما غیرکم ثم لایکونوا امثالکم.1 اینک شما کسانی هستید که فراخوانده میشوید تا در راه خدا انفاق کنید، برخی از شما در انفاق بخل میورزد و کسی که بخل میکند و خداوند بی نیاز است و شما نیازمندید و اگر روگردان شوید خداوند گروهی را غیر از شما جایگزینتان مینماید و آنان مثل شما نیستند.

صاحب کشاف نقل کرده که از پیامبر، صلی الله علیه و آله، درباره کلمه قوم که در آیه شریفه آمده است سؤال شد. سلمان فارسی نزدیک پیامبر، صلی الله علیه و آله، نشسته بود آن حضرت با دست مبارک خود به ران پای سلمان زد و فرمود: به خدایی که جان من در دست و قدرت اوست، اگر ایمان به کهکشان‌ها بستگی داشته باشد مردانی از فارس به آن دست مییابند. 2

به نقل از صاحب مجمعالبیان از امام باقر، علیهالسلام، روایتشده که فرمود: ای اعراب، اگر روی برگردانید، خداوند گروه دیگری را جایگزین شمامیگرداند یعنی ایرانیان و صاحب المیزان آورده که درالمنثور روایتی را عبدالرزاق و عبد بن حمید و ترمذی و ابن جریر و ابن ابی حاتم و طبرانی در کتاب اوسط و بیهقی در کتاب دلائل... از ابوهریره نقل کرده است که وی گفت: پیامبر، صلی الله علیه وآله، این آیه را و ان تتولوا یستبدل قوما غیرکم، ثم لا یکونوا امثالکم قرائت فرمود، عرض کردند یا رسولالله! این‌ها چه کسانی هستند که اگر ما رویگردان شویم جایگزین ما میشوند؟ پیامبر اسلام، صلی الله علیه وآله، با دست مبارک به شانه سلمان فارسی زد و سپس فرمود: او و طرفداران او، به خدایی که جانم در دست قدرت اوست اگر ایمان بستگی به کهکشان‌ها داشته باشد مردانی از فارس (ایرانیان) به آن دست مییابند.3

مانند این روایتبه طرق دیگری از ابوهریره و همچنین از ابن مردویه از جابر بن عبدالله نقل شده است. در این روایت دو معنا که همه بر آن اتفاق دارند، وجود دارد که عبارتند از:

1. ایرانیان (فرس) خط و جناح دومی بعد از اعراب، برای بهدوش کشیدن پرچم اسلام میباشند.

2. آنان به ایمان دست مییابند هرچند از آنان دور و دسترسی به آن دشوار باشد. چنانکه در همین روایتسه مطلب قابل بحث است:

اولا: اینکه خداوند متعال اعراب را تهدید به جایگزینی ایرانیان نموده است، آیا مخصوص زمان نزول آیه در زمان پیامبر، صلی الله علیه و آله، است و یا اینکه مربوط به همه نسل‌هاست، بگونهای که دارای این معنی باشد: اگر شما (اعراب) از اسلام رویگردان شوید در هر نسلی که باشد ایرانیان (فرس) را جایگزین شما میگرداند؟ ظاهر معنی این است که به حکم قاعده مورد، مخصص نمیباشد این نکته در همه نسل‌های بعدی نیز استمرار دارد و آیات مبارکه قرآن در هر طبقه و نسلی، نقش خورشید و ماه را دارند (یعنی در نورافشانی یکساناند) چه اینکه این مطلب در روایات آمده و مفسران نیز بر آن اتفاق نظر دارند.

از امام صادق، علیهالسلام، منقول است که فرمود: قد والله ابدل خیرا منهم، الموالی. سوگند به خدا که بهتر از آن‌ها را جایگزین فرمود، یعنی عجم را. گرچه تعبیر به موالی در آن روز شامل غیر فرس (ایرانیان) یعنی ترکان و رومی‌ها که اسلام آورده بودند نیز میشده است، اما آنچه مسلم است فرس به عنوان مرکز ثقل، اکثریت آنان را تشکیل میداده اند

ثانیا: حدیثشریف میگوید مردانی از فارس به ایمان دست خواهند یافت نه همه آنان، بدیهی است که این خود، ستایشی است نسبت به افراد نابغهای از بین آن‌ها نه جمیع آن‌ها. اما ظاهر آیه شریف و روایت این است که هر دو، به طور عام ستایش از فرس مینمایند، چون در میان آنان کسانی هستند که به درجه دستیابی به ایمان و یا علم میرسند. به ویژه با ملاحظه اینکه صحبت از گروهی است که بعد از اعراب حامل آیین اسلام هستند، بنابراین مدح و ستایشی که برای آنان به شمار آمده بدین جهت است که آن‌ها زمینه مناسبی برای به وجود آمدن نوابغ خود می‌باشند و از آنان اطاعت و پیروی میکنند.

امام زمان (عج)

ثالثا: آیا تاکنون رویگردانی اعراب از اسلام و جایگزین شدن فرس به جای آنان صورت گرفته است یا خیر؟

جواب: بر اهل دانش و علم، پوشیده نیست که مسلمانان امروز، اعم از عرب و غیر عرب از اسلام واقعی اعراض نموده و رویگردان شدهاند. بدینترتیب متاسفانه فعل شرط، در آیه شریف‌گان تتولوا; اگر رویگردان شوید تحقق یافته و تنها جواب شرط، یعنی جایگزین شدن فرس به جای آنان باقی مانده است، در این زمینه هم با دقتی منصفانه میتوان گفت که وعده الهی، در آستانه تحقق است. بلکه، روایت بعدی که در تفسیر نورالثقلین آمده است دلالت دارد که این جایگزینی، در زمان بنیامیه حاصل شده است، چون زمانی که عرب‌ها متوجه مراکز و مناصب و مالاندوزی شدند، فُرس (ایرانیان) به کسب علوم اسلامی روی آورده و از آنان سبقت گرفتند.

از امام صادق، علیهالسلام، منقول است که فرمود: قد والله ابدل خیرا منهم، الموالی. سوگند به خدا که بهتر از آن‌ها را جایگزین فرمود، یعنی عجم را.

گرچه تعبیر به موالی در آن روز شامل غیر فرس (ایرانیان) یعنی ترکان و رومی‌ها که اسلام آورده بودند نیز میشده است، اما آنچه مسلم است فرس به عنوان مرکز ثقل، اکثریت آنان را تشکیل میداده اند. به ویژه با توجه به شناخت امام صادق، علیهالسلام، نسبتبه تفسیری که پیامبر، صلی الله علیه وآله، از آیه شریفه درباره فرس فرموده است.

2. در تفسیر گفته خدای سبحان: هو الذی بعث فیالامیین رسولا منهم یتلوا علیهم ایاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب والحکمة و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین و اخرین منهم لما یلحقوا بهم و هوالعزیز الحکیم. 4 اوست آنکه برانگیخت در بین درس نخوانده ها رسولی را از خودشان که آیات خدا را بر آنان میخواند و آنان را پاک میسازد و کتاب و حکمتشان میآموزد اگر چه قبلا در گمراهی آشکاری بودند و افراد دیگری از ایشان که به آنان نپیوسته اند و اوست خدای عزیز و حکیم. مسلم، در صحیح خود از ابوهریره روایت کرده که گفت: ما حضور پیامبر، صلی الله علیه و آله، بودیم که سوره مبارکه جمعه نازل شد و حضرت آن را تلاوت فرمود تا رسید به آیه و آخرین منهم لما یلحقوا بهم مردی از او سؤال کرد، یا رسولالله! اینان چه کسانی هستند که هنوز به ما نپیوسته اند؟ حضرت پاسخ نفرمود: ابوهریره گفت: سلمان فارسی نیز در بین ما بود پیامبر، صلی الله علیه و آله، دست مبارکشان را بر سر سلمان نهاد و فرمود: به خدایی که جانم در دست قدرت اوست اگر ایمان بستگی به کهکشان‌ها داشته باشد مردانی از این‌ها (طرفداران سلمان) به آن دست خواهند یافت. در تفسیر علی بن ابراهیم، ذیل آیه و آخرین منهم لما یلحقوا بهم آمده است که: و افراد دیگری که به آن‌ها نپیوستهاند یعنی کسانی که بعد از آنان اسلام آوردهاند. و صاحب مجمعالبیان آورده است: آنان همه افراد بعد از اصحاب هستند تا روز قیامت، سپس گفته است که آنان عجم‌ها و کسانی که به لغت عربی حرف نمیزنند میباشند چون پیامبر، صلی الله علیه و آله، به سوی هرکسی که وی را مشاهده کرده و کسانی که بعدا میآیند، اعم از عرب و عجم برانگیخته و مبعوث شده است به نقل از سعید بن جبیر و نیز امام باقر، علیهالسلام.

پیامبر، صلی الله علیه و آله، دست مبارکشان را بر سر سلمان نهاد و فرمود: به خدایی که جانم در دست قدرت اوست اگر ایمان بستگی به کهکشان‌ها داشته باشد مردانی از این‌ها (طرفداران سلمان) به آن دست خواهند یافت

مطلق بودن کلمه و آخرین منهم اقتضا دارد که شامل همه طبقات و نسب‌های بعدی از زمان پیامبر، صلی الله علیه و آله، از عرب و غیرعرب شود، اما با مقایسه کلمه امیین و آخرین بهتر است که بگوییم مراد از امیین اعراب و از آخرین افرادی از غیرعرب که اسلام میآورند میباشد، چنانکه بعضی روایات اهلبیت، علیهمالسلام، گویای این مطلب است و صاحب کشاف نیز همین مبنا را پذیرفته است. بنابراین، پیامبر، صلی الله علیه و آله، که آیه شریف را به فرس تفسیر نموده است، در حقیقت منطبق بر مصداق مهمی برای کلمه آخرین و یا مهمترین مصداق، از بین مصادیق آن می‌باشد، گرچه صرف تطبیق، باعث فضل و برتری بیشتر نمیگردد، اما چون پیامبر، صلی الله علیه و آله، آنان را ستوده به اینکه آنان به ایمان و علم و یا اسلام هر چند دور و مشکل باشند نائل خواهند شد و از طرفی رسول خدا، صلی الله علیه و آله، در تفسیر هر دو آیه عمدا، عین گفته خود را تکرار میکنند و زدن آن حضرت بر شانه سلمان فارسی، دلیل روشنی بر این مدعی است.

ادامه دارد ...

فرآوری:شکوری

بخش مهدویت تبیان


پی نوشت‌ها:

1. سوره محمد(47)، آیه 38.

2. الزمخشری، جارالله محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج 4، ص 331.

3. الطباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ج18، ص 25. 4. سوره جمعه(62)، آیات 2 -3.

منبع: ماهنامه موعود شماره 10-11

 

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین