سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
فرشتگان ، روح را مى‏گیرند و آن را به ملك الموت تحویل مى‏دهند و او به خداى متعال تحویل مى‏دهد . چنان كه امام صادق (علیه السلام) در پاسخ این سؤال كه در اطراف جهان افراد زیادى در آنِ واحد مى‏میرند ، چگونه ملك الموت در یك‏لحظه در همه جا حضور دارد ؟ فرمودند
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

بازگشت به دنیا برای جبران اعمال!

جهنم شیطان آتش


در بسیاری از اوقات در زندگی بعد از انجام بعضی کارها ، پشیمان می شویم . خوشبختانه در اکثر موارد راه برگشت و اصلاح وجود دارد و می توانیم کمبود ها و کاستی ها را جبران کنیم .اما این نکته را باید همیشه در خاطر داشته باشیم که این قانون ، همیشگی وثابت نیست .

یکی از مواردی که این قانون را نقض می کند ، عالم قیامت است ، به طوری که درقیامت، هیچ راه بازگشت واصلاحی وجود ندارد ؛ به عبارتی هرآنچه در این دنیا انجام دهیم ، بازتابش را در قیامت خواهیم دید و هیچ تغییر و بازگشتی برای اعمال وجود نخواهد داشت .


سیماى سوره‏ى سجده‏

سوره سجده ، سى آیه دارد و در مكّه نازل شده است .

این سوره یكى از 29 سوره‏اى است كه با حروف مقطّعه آغاز و پس از آن از قرآن تجلیل شده است .

این سوره یكى از چهار سوره‏اى است كه در آن آیه سجده‏ى واجب آمده است كه به وقت خواندن یا شنیدن آن ، سجده کردن واجب است.

جایگاه هایی در قرآن که سجده واجب می شود :

 در مجموع قرآن مجید در پانزده محل ، آیه سجده آمده است ، بعضی می گویند سجده در همه آنها مستحبّ است ولى بعضی سجده را در همه آنها واجب مى‏دانند . به عقیده شیعه در چهار محل از آنها سجده واجب و در بقیه مستحبّ مى‏باشد و آن چهار آیه عبارتند از : آیه پانزدهم از سوره سجده ، آیه سى هفتم از سوره فصلّت ، آیه شصت دوم از سوره و النجم ، آیه نوزدهم از سوره علق .

طبق حدیثى كه در مجمع البیان آمده ، رسول اكرم (صلى اللَّه علیه و آله) هر شب قبل از خواب این سوره را با سوره‏ى مُلك تلاوت مى‏فرمودند .

 

محتوای سوره سجده

همانند دیگر سوره‏هاى مكّى، در این سوره نیز مباحث گسترده‏اى در مورد مبدأ و معاد و سرانجام كافران آمده است تا موجب تقویت ایمان مؤمنان و پایدارى آنان در برابر فشار دشمنان گردد.

در آیه 15، از ركوع و سجده به هنگام شب كه مردم در خواب هستند ، به عنوان ویژگى مؤمنان راستین یاد شده و قرائت این آیه نیز سجده واجب دارد .

در حدیثی از امام جعفر بن محمد الصادق (علیهم السلام) چنین نقل شده : « هر كس سوره سجده را درهر شب جمعه بخواند، خداوند نامه اعمال او را به دست راستش مى‏دهد، و گذشته او را مى‏بخشد، و از دوستان محمد (صلى اللَّه علیه و آله) و اهل بیتش خواهد بود»

فضیلت تلاوت سوره سجده‏

قرآن

در حدیثى از پیامبر گرامى اسلام (صلى اللَّه علیه و آله) چنین آمده است : « من قرأ الم تنزیل و تَبارَكَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْكُ، فكانما احیا لیلة القدر :  كسى كه سوره " الم تنزیل" و " تبارك" را بخواند مانند آن است كه شب قدر را احیا گرفته باشد .» (مجمع البیان ، جلد هشتم ، صفحه 324)

در حدیث دیگرى از امام جعفر بن محمد الصادق (علیهم السلام) چنین نقل شده : « من قرأ سوره السجدة فى كل لیلة جمعه اعطاه اللَّه كتابه بیمینه ، و لم یحاسبه بما كان منه ، و كان من رفقاء محمد (صلى اللَّه علیه و آله)  و أهل بیته : هر كس سوره سجده را درهر شب جمعه بخواند ، خداوند نامه اعمال او را به دست راستش مى‏دهد ، و گذشته او را مى‏بخشد ، و از دوستان محمد (صلى اللَّه علیه و آله) و اهل بیتش خواهد بود.» (" مجمع البیان" ، جلد 8 ، صفحه 325)

از آنجا كه در این سوره بحثهاى گسترده‏اى از مبدء و معاد و مجازاتهاى مجرمان در روز رستاخیز و درسهاى هشدار دهنده‏اى مربوط به مؤمنان و كافران آمده است ، بدون شك تلاوت آن ، (ولى تلاوتى كه سرچشمه اندیشه ، و اندیشه‏اى كه مبدء تصمیم‏گیرى و حركت بوده باشد) مى‏تواند آن چنان انسان را بسازد كه مشمول این همه فضیلت و افتخار گردد و اثر بیدار كننده‏اش همچون احیاء شب قدر و نتیجه‏اش قرار گرفتن در صف اصحاب الیمین ، و رسیدن به افتخار دوستى پیامبر و آلش گردد .

 

 مأمور قبض روح

« قُلْ یَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِی وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ ؛ بگو: فرشته‏ى مرگ كه بر شما گمارده شده، جانتان را مى‏گیرد، سپس به سوى پرودگارتان برگردانده مى‏شوید .» (سجده 11)

كلمه‏ى « توفى » به معناى باز پس گرفتن كامل چیزى است . با توجّه به اینكه بدن مرده پس از مرگ در جاى خود باقى مى‏ماند ، پس مراد از گرفتن به طور كامل ، گرفتن روح است كه حقیقت انسان است كه اگر رفت ، انسان به طور كامل رفته است .

قرآن درباره‏ى شیوه‏ى قبض روح ، سه تعبیر دارد :

الف: در یك جا مى‏فرماید : فرشتگان ، جان و روح آدمى را مى‏گیرند : «تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ» (نحل، 28)

ب: در آیه‏ى مورد بحث ، مأمور قبض روح را فرشته‏اى به نام ملك الموت معرّفى كرده است.

ج: در آیه‏ى 42 سوره زمر این كار را به خداوند نسبت مى‏دهد : «اللَّهُ یَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ»

در جمع این سه آیه شاید بتوان گفت : فرشتگان ، روح را مى‏گیرند و آن را به ملك الموت تحویل مى‏دهند و او به خداى متعال تحویل مى‏دهد . چنان كه امام صادق (علیه السلام) در پاسخ این سؤال كه در اطراف جهان افراد زیادى در آنِ واحد مى‏میرند ، چگونه ملك الموت در یك‏لحظه در همه جا حضور دارد ؟

 فرمودند : او یارانى از فرشتگان دارد كه روح مردم را از اطراف مى‏گیرند ، سپس ملك الموت ارواح را از فرشتگان تحویل مى‏گیرد . (تفسیر نور الثقلین‏)

شاید هم درجات مردم سبب تفاوت قبض روح آنان مى‏شود به این معنا كه مردم عادى را فرشتگان ، مردم با تقوا را ملك الموت و اولیاى خدا را خداوند قبض روح مى‏كند .

« قُلْ یَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِی وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ ؛ بگو: فرشته‏ى مرگ كه بر شما گمارده شده، جانتان را مى‏گیرد، سپس به سوى پرودگارتان برگردانده مى‏شوید»

برداشت هایی از آیه :

اشعار مربوط به واقعه اسفناک قرآن سوزی

1ـ شبهات را بدون پاسخ نگذارید :«قالُوا ... قُلْ»

2ـ حقیقت انسان روح اوست ، همین كه روح قبض شد گویا انسان قبض شده است : «یَتَوَفَّاكُمْ»

3ـ فرشتگان از انجام مأموریّت ، شانه خالى نمى‏كنند : «مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِی وُكِّلَ بِكُمْ»

4ـ كار فرشتگان ، طبق مأموریّتى است كه به آنان واگذار شده است : «وُكِّلَ بِكُمْ»

5ـ مرگ انسان و دفن او ، گامى براى زنده شدن اوست ، همان گونه كه دفن بذر گامى براى سبز شدن می باشد : «ثُمَّ إِلى‏ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ»

6ـ همان خدایى كه جان‏ها را مى‏گیرد ، روزى با یك اراده ، همه انسان‏ها را به سوى خود «تُرْجَعُونَ»

 

* چه صحنه‏ى دلخراشى!!

« وَ لَوْ تَرى‏ إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنا أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً إِنَّا مُوقِنُونَ ؛  و (چه صحنه‏ى دلخراشى است) اگر ببینى مجرمان را هنگامى كه نزد پروردگارشان سرهاى خود را به زیر افكنده (مى‏گویند:) پروردگارا! دیدیم و شنیدیم (آنچه را وعده كرده بودى) ، پس ما را (به دنیا) بازگردان تا كار نیكو انجام دهیم، همانا ما به یقین رسیدیم .» (سجده 12)

گرچه در این آیه، مجرمان تقاضاى بازگشت به دنیا و انجام عمل صالح دارند ، امّا چنان كه در آیه 28 سوره‏ى انعام مى‏خوانیم : آنها اگر به دنیا نیز برگردند باز تخلّف خواهند کرد : « وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ »

و (چه صحنه‏ى دلخراشى است) اگر ببینى مجرمان را هنگامى كه نزد پروردگارشان سرهاى خود را به زیر افكنده (مى‏گویند:) پروردگارا! دیدیم و شنیدیم (آنچه را وعده كرده بودى) ، پس ما را (به دنیا) بازگردان تا كار نیكو انجام دهیم، همانا ما به یقین رسیدیم

پیام‏های آیه :

قرآن

1ـ سركشى امروزِ مجرمان، سرافكندگى فرداى قیامت را در پیش دارد، و این مایه‏ى تسلّى پیامبر و مؤمنان است : «وَ لَوْ تَرى‏»

قیامت ، روز سرافكندگى و شرمندگى مجرمان است : «الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ»

3ـ روز قیامت، روز اقرار است : «رَبَّنا أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا»

4ـ روز قیامت ، روز كشف حقایق و باز شدن چشم‏ها و گوش‏ها است . (كسانى كه چشم و گوش خود را بر دیدن و شنیدن حقّ بسته بودند ، در آن روز مى‏گویند: «أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا»

5ـ آنچه در قیامت سبب نجات است ، تنها عمل صالح است كه جاى انجام آن تنها در دنیا می باشد : «فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً»

6ـ دلیل جرم و گناه ، باور نداشتن قیامت است : (آن جا مى‏گویند: «إِنَّا مُوقِنُونَ» ولى چه سود؟)

 

نتیجه گیری :

بنا بر آیات قرآن کریم ، روح آدمی داراى اصالت و استقلال بوده و باقى است و در قیامت همین روح با ملحق شدن دوباره به جسم ، برانگیخته خواهد شد .

پس کاری انجام ندهیم که در روز قیامت سرافکنده بوده و از فرط پشیمانیاز انجام بعضی از کارها ، سرهایمان را به زیر انداخته و خجالت زده باشیم .

 

آمنه اسفندیاری

بخش قرآن تبیان


منابع:

1- تفسیر نور، ج9

2- تفسیر احسن الحدیث، ج8

3- تفسیر نمونه ، ج17

4- تفسیر نور الثقلین‏

5- " مجمع البیان"، جلد 8 ، صفحه 325

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین