سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
شاید بی‌انصافی باشد نمایش «تنها سگ اولی می‌داند چرا پارس می کند مکبث» ابراهیم پشت‌کوهی را جزئی از موج فرم‌گرایی سطحی و لجام‌گسیخته برخی از تئاترهای امروز ایران به حساب آوریم.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

زاری برای فراموشی درام

تنها سگ اولی می‌داند چرا پارس می کند مکبث

 شاید بی‌انصافی باشد نمایش «تنها سگ اولی می‌داند چرا پارس می کند مکبث» ابراهیم پشت‌کوهی را جزئی از موج فرم‌گرایی سطحی و لجام‌گسیخته برخی از تئاترهای امروز ایران به حساب آوریم.

 نمایش «تنها سگ اولی می‌داند چرا پارس می کند مکبث» که مدتی است در کارگاه نمایش تئاتر شهر به صحنه رفته، اجرای متفاوتی از نمایشنامه «مکبث» است که سوار بر ایده زار سعی دارد درام مکبث را در بستری بومی نشان دهد.

برای نمایش تلاش زیادی شده تا متفاوت و خلاقانه جلوه کند. بازی‌های متفاوتی انجام شود و با فضاسازی‌ها تصویری تماشاگر به لحاظ بصری مجذوب و البته مبهوت کار شود. ابراهیم پشت‌کوهی کارگردان نمایش مدعی است تلاش کرده اجرای او تصویر درست و غیر کلیشه‌ای از زار؛ مراسم ویژه مردم جنوب ایران ارائه دهد، اما گفتن همین نکته در بروشور و تأکید زیاد در آن بر نوعی ایده‌های تحقیقاتی مبنی بر اینکه زار ریشه‌های ایرانی دارد نه آفریقایی و ذکر مثال‌هایی در این مورد برای مخاطبی که به دیدن یک تئاتر آمده آغاز نوعی انحراف در نمایش است.

در واقع تلاش پشت کوهی برای تذکر غفلت‌هایی که در رویکردهای سابق به مراسم زار صورت گرفته تماشاگر را با ایده نمایش دچار فاصله کرده و نمایش او را همچون یک آزمایشگاه برای ارائه تصویری صحیح از مراسم زار کرده است. آن قدر که ایده‌های مترقی درگیر‌کننده «مکبث» در غبار و دودهای ظاهر نمایش نادیدنی شده است.

فلسفه قدرت در نمایش مکبث و شیوه ارائه آن و دیده شدن و شنیده شدنش جزء مهمی از کلیت تجربه دیدن این نمایش با هر رویکردی است.در واقع نادیده گرفتن فلسفه و ایده‌های درونی این نمایش جاودانه و ضربه زدن به آنها در ساحت زبان و دیالوگ باعث می‌شود این نمایش ناقص و تجربه دیدنش برای مخاطب نیمه باشد.

از سوی دیگر پشت کوهی با بازنویسی دیالوگ‌های مکبث نه تنها نمایش را بومی نکرده بلکه در جهت زبانی الکن و زائد قدم برداشته است، زبانی که هیچ کنشی از آن بر نمی‌آید. بی‌دقتی در نوشتن دیالوگ‌ها یا نگرش تزئینی به آنها داشتن به یک اندازه به درام لطمه زده است.

این مسئله با همراهی بازی تصنعی و خشک بازیگران دیالوگ‌های کار را خنثی و نامفهوم کرده، اما هر دوی این موارد (دیالوگ‌ها و بازی‌ها) معلول یک چیز هستند و آن محدود شدن کارگردان در فرمالیسمی تک بعدی و نشان دادن توانمندی نمایش در آن نقطه.

تکیه بر ایده‌های فرمی و بصری برای یک نمایش فضیلت است و اتفاقاً تئاتر ایران را با تجربیات متکثری روبرو می‌کند که موجب رشد کارگردانی و غنی شدن شیوه‌ها و امکان‌های اجرایی می‌شود، اما باید توجه داشت تکیه بر این شیوه‌ها و تلاش برای کارهای متفاوت که تماشاگر را با وضعیت جدیدی روبرو می‌کنند تا زمانی که در نفس درام و کنش اصلی و ظرافت‌های فراز و فرود داستانی غنی و کامل نباشند در حد ایده‌هایی بصری باقی می‌مانند و از داشتن تمامیت اتفاق تئاتری محروم هستند.

فلسفه قدرت در نمایش مکبث و شیوه ارائه آن و دیده شدن و شنیده شدنش جزء مهمی از کلیت تجربه دیدن این نمایش با هر رویکردی است.در واقع نادیده گرفتن فلسفه و ایده‌های درونی این نمایش جاودانه و ضربه زدن به آنها در ساحت زبان و دیالوگ باعث می‌شود این نمایش ناقص و تجربه دیدنش برای مخاطب نیمه باشد.

به نوعی همین مسائل است که سیر دراماتیک «تنها سگ اولی می‌داند...» را مختل کرده است. برای مثال ما هیچگاه سیر رسیدن لیدی مکبث به جنون را متوجه نمی‌شویم و این سیر یکی از اصلی‌ترین نکات نمایش و همچنین یکی از عوامل پیچیده‌سازی آن است.

در نمایش پشت‌کوهی ما اغواگری و خوی وسوسه‌گر لیدی را داریم و ناگهان جنون او از عذاب جنایتی که در ارتکاب آن دست داشته، اما چیزی این میان گم شده  که همان دلایل، سیر و شکل رسیدن لیدی به جنون است که قطعاً یکی از عواملی است که نفس و بن‌مایه این درام را می‌سازد.

شاید بی‌انصافی باشد که نمایش پشت‌کوهی را جزئی از موج فرم‌گرایی سطحی و لجام‌گسیخته برخی از تئاترهای امروز ایران به حساب آوریم و او را دوشادوش تئاتر‌های موسوم به  تجربی سهل و بی‌محتوا قرار دهیم. ایده‌های اجرایی فکر شده او نمایشش را از چنین فضاهایی دور می‌کند، اما بی توجهی او به سیر دراماتیک و سهل‌انگاری‌اش در دیالوگ‌ها و از سوی دیگر بازی‌های تصنعی کار، نمایشش را تجربه ناقصی کرده که در نطفه خلق شدن خفه می‌شود.

نوشته : علیرضا نراقی - خبرآنلاین

تنظیم برای تبیان : مسعودعجمی

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین