سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
امروزه ثابت شده است كه زندگى بشر بدون خواب و تجدید قوا غیر ممكن است و اشخاص و حیواناتى را كه چند روز بى‏خواب نگاه داشته‏اند مشاعر خویش را از دست داده و بعضى مرده‏اند
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

 کلینیک اینترنتی رایگان (17)

خواب زیاد فقر می آورد

خواب به موقع

هو الشافی

به کلینیک اینترنتی " نور" خوش آمدید. اینجا یک مرکز بهداشت اخلاقی است.

در اینجا با تجویز نسخه های شفابخش کلام خدا و اهل بیت علیهم السلام، در پی آنیم تا خود و شما را از شر بیماریهای مهلک روحی و اخلاقی برهانیم.

پس اگر دردمند هستید و در پی درمان، با این اوراق همراه شوید.

ملاحظه: جهت آشنایی بیشتر با این مرکز درمانی پیشنهاد می کنم مدخل این سلسله نوشتار را حتما بخوانید.

 

این شماره: پرخوابی

امروزه ثابت شده است كه زندگى بشر بدون خواب و تجدید قوا غیر ممكن است و اشخاص و حیواناتى را كه چند روز بى‏خواب نگاه داشته‏اند مشاعر خویش را از دست داده و بعضى مرده‏اند. خواب در موجودات زنده از قبیل انسان، حیوان، حشرات و حتى نباتات عمومیّت دارد. پدیده خواب یك پیش آمد تصادفى نیست بلكه یكى از آثار قدرت و تدبیر خداى جهان آفرین است؛ خداوند در قرآن کریم میفرماید: «و از نشانه های او (خدا) خواب شما در شب و روز است.»1

پیامبر(ص): از خواب بسیار برحذر باشید؛ زیرا خواب زیاد آدمی را در قیامت فقیر میكند

معیار در پرخوابی

مقوله پرخوابی یك امر نسبی است كه مقدار و میزان آن در مورد افراد و در زمانهای مختلف فرق می­كند؛ مثلاً برای بچه ها و افراد كهنسال و گاهی در افراد بیمار مقدار خواب بیشتر از افراد جوان و میانسال میباشد و یا كسانی كه دارای فعالیت زیادی هستند نسبت به افراد كم جنب و جوش، نیاز بیشتری به خواب جهت تأمین و بازسازی قوای خود دارند. به این خاطر پرخوابی نسبت به این افراد فرق میكند. در نتیجه هر فردی كه بیش از انداز? مورد نیازش برای تجدید قوا، بخوابد دچار پرخوابی و عوارض آن میگردد.

 

پرخوابی از منظر سنت

پرخوابی در روایات معصومین به شدت نكوهیده شده است كه به مواردی از آنها اشاره می شود:

پیامبر اكرم(ص) نگرانی خویش را از این خصلت چنین بیان میفرمایند:

«بر امت خویش بیشتر از هر چیز از شكم پرستی و پرخوابی و بیكارگی و بیایمانی بیمناكم.»2

و در روایتی امام علی(ع) میفرمایند:

«چه تصمیم های روز را كه خواب درهم شكند.»3

به این معنی كه خواب، انسان را از دستیابی به تصمیمهای بزرگی كه در زندگی برای پیشرفت و سعادت خود میكشد محروم كرده و او را در وادی حیرانی و محرومیت رها میكند.

 

گر تو مرد عاشقى رو شرم دار             خواب را با دیده‏ى عاشق چه كار

 

در روایات دینی از خواب به عنوان مستی نیز یاد شده است: امیرمؤمنان میفرماید:

«مستی چهار چیز است: مستی شراب، مستی مال، مستی خواب و مستی پادشاهی»4

در روایتی نیز امام صادق(ع) پرخوابی را یكی از عوامل عصیان و معصیت الهی شمرده اند:

«اولین معصیتهایی كه نسبت به خدا انجام شد به شش چیز بود: به محبت دنیا و محبت ریاست و محبت طعام و محبت زنان و محبت خواب و محبت راحت.»5

 

عوامل مؤثر در پرخوابی

1ـ غفلت از روز جزا: كه با نگرشی نادرست از زندگی، فقط به خوشیهای این دنیا بسنده كرده و بی­عاری و بی قیدی و تنبلی را سرلوحه زندگانی خویش كرده اند و حال آنكه باید بدانند:

 

كاروان رفت و تو در خواب و بیابان در پیش       وه كه بس بیخبر از غلغل چندین جرسی6

خواب

2ـ پریشان حالی و درماندگی: كسانی كه در گردونه زندگی كم آورده اند و راه برون رفت از آن را نمیدانند برای فراموش كردن آن مشكلات، معمولاً به خواب پناه میبرند تا هر چند برای مدتی از آنها خلاصی یابند. غافل از اینكه چنین راهكاری فقط مُسَكن بوده و علاج كار نیست و همچون كبكی هستند كه سر خود را زیر برف كرده است.

 

3ـ پرخوری: امام صادق (ع) میفرماید: «خواب بسیار، از خوردن آب بسیار ناشى مى‏شود،( چرا كه با خوردن زیاد آب، بلغم و رطوبات در مزاج انسان بیشتر می شود كه موجب خواب میگردد)  و خوردن آب بسیار، از خوردن غذاى بسیار ناشی میشود.»7

وقتی شكم از غذا پر میشود فكر كار نمیكند و خواب آلودگی مسلط میشود؛ دل و مغز، میدان خیالات و اوهام میگردد. كسانی كه به پرخوری و اختلاط زائده مبتلا هستند وهم و خیال بیشتر بر آنها استیلا یافته خوابهای وحشتناك میبینند.8

 

4ـ فساد مزاج و افزایش اخلاط چهارگانه 9: كه سیستم بدن را به هم میزنند و موجب خواب آلودگی شخص میگردند.

5ـ رفیق خوشخواب: مصاحبت باعث تأثیر اخلاق و رفتار افراد در دوستان و همنشینان آنان میشود.

6ـ منظم نبودن زمان خواب و بیداری: وقتی کسی شب دیر میخوابد در روز برای جبران آن نیاز به خواب زیاد دارد؛ زیرا برای جبران یك ساعت بیخوابی شب، نیاز به چندین ساعت خواب روزانه هست.   

 

آثار سوء پرخوابی از منظر پزشكی

خواب باید به حد اعتدال باشد اما اگر از حد بگذرد مخصوصاً خواب در روز10 و به ویژه در زمستان و برای كسی كه به آن عادت نداشته باشد موجب بروز امراض رطوبی و افزایش نزولات (منظور از نزولات به عقید? قدما رطوبتهایی است كه از قسمتهای بالای بدن به پایین كشیده شده باعث بروز عوارضی در بدن میشود)، بزرگی طحال، بدبویی دهان، كمی قوت بدن (چون مزاج خواب، سرد و تر است و در اثر زیادی خواب، رطوبت و تری بر مزاج چیره میشود كه به دنبالش سستی قوای نفسانی و بدن را در پی دارد.)11، كمی اشتها به غذا و كندی ذهن و از بین رفتن شادابی رخسار میشود.

البته ناگفته نماند كه بیداری زیاد نیز سبب از بین رفتن رطوبات بدن و موجب خشكی بدن گشته، مانع گوارش و موجب فساد و برهم خوردن مزاج است و اگر بسیار ادامه یابد به جنون و دیوانگی میانجامد.12

امام صادق (ع) میفرماید: «خواب بسیار، از خوردن آب بسیار ناشى مى‏شود،( چرا كه با خوردن زیاد آب، بلغم و رطوبات در مزاج انسان بیشتر می شود كه موجب خواب میگردد)  و خوردن آب بسیار، از خوردن غذاى بسیار ناشی میشود

آثار پرخوابی در روایات

  برای پرخوابی آثار و نتایج ناگواری بیان شده است كه به تعدادی از آنها اشاره میشود:

1ـ فقر در قیامت: از حضرت رسول خدا(ص) نقل شده است : «از خواب بسیار برحذر باشید؛ زیرا خواب زیاد آدمی را در قیامت فقیر میكند.»13

2ـ منفور درگاه الهی: پیامبر اكرم(ص) فرمودند: «خوردن بدون گرسنگی و خواب بدون خستگی و خند? بدون تعجب، نزد خدا به سختی منفور است.»14

3ـ جلب ضرر و زیان: امیرالمؤمنین(ع) میفرماید: «خوردن و خواب بسیار، جان را تباه و زیان را جلب نماید.»15

4ـ ضایع كردن عمر: از آنجا كه دنیا مزرع? آخرت است و آنچه را در این عالم بكاریم ثمره و نتیجه اش را در آن عالم خواهیم یافت با افزایش خواب، عمر -این سرمای? گرانقدر- را از كف داده و دست خالی گام در آن وادی مینهیم. امام علی(ع) میفرماید: «وای بر آن كه به خواب رفته، كه چه اندازه زیانكار است؛ هم عمرش كوتاه و هم مزدش كم است.»16

5ـ محروم شدن از نماز شب: با افزایش خواب، افراد از نماز شب كه در آیات و روایات با عظمت از آن یاد شده و آثار و نتایج شگفت انگیزی برای آن بیان داشته اند محروم خواهد بود.

6ـ قساوت قلب: پیامبر اكرم(ص) میفرماید: غذایتان را با یاد خدا و نماز ذوب (هضم) كنید و پس از آن نخوابید كه دلهایتان سخت شده قساوت پیدا میكنند.17

7ـ ایجاد روحیه نخوت و كسلی در جامعه: روحیات و خصلتهای بشری در مواجهه با همدیگر منتقل شده، تأثیر خود را برجای میگذارد.

 

علاج پرخوابی

خواب

برای علاج این مشكل باید از دو طریق وارد عمل شد تا نتیج? مورد نظر را به دست آورد: اولی علاج علمی و دیگری علاج عملی.

علاج علمی آن است كه در آثار شوم و عواقب ناگوار پرخوابی با دیدهایی عمیق بنگرد و مراتب والایی را كه میتواند در نتیجه مقدار خواب مناسب(نه پرخوابی) به دست آورد سرلوحه آرزوها و اهداف خویش قرار دهد و با تمام توان به سوی دستیابی به آنها گام بردارد.

علاج عملی چنین است كه در عوامل این خصلت دقیق شده با درخواست توفیق از درگاه باریتعالی بر ضد آنها عمل كند؛ زیرا با رفتن علل واسباب آن، خود این رذیله هم برطرف خواهد شد؛ به این خاطر سعی در ذكر و فكر روز قیامت و حساب و كتاب آن دیار كند و نیك بیاندیشد كه «از كجا آمدهام، آمدنم بهر چه بود، به كجا میروم آخر ننمایی وطنم»

اگر دچار مشكلاتی هستند كه آنها را به خود مشغول كرده و از حل آنها عاجزند با اندیشمندان مرتبط با آن امور مشورت كرده و هر چه سریعتر در حل آن بكوشند.

برای علاج پرخوری كه از عمده دلایل پرخوابی است ابتدا بایستی در منافع كم خوری و مضرات زیاده خوری تأمل كرده، آنگاه مردانه وارد عمل شود و برای از بین بردن بلغم و رطوبات كه بیشتر از خوردن آب زیاد گریبانگیر شخص میشود باید از كم خوری شروع كند و بداند كه خوردن نان خشك و مویز (نوعی كشمش) ـ البته نه در حدی كه خود آن تشنگی بیاورد ـ و همچنین مسواك زدن، بلغم بدن را كاهش می­دهد 18 و برای علاج فساد مزاج و تنظیم كردن اخلاط چهارگانه اش باید به افراد زبده و كارشناس رجوع كند تا از این بلا رهایی یابد.

خواب و خورت زمرتبه‏ى خویش دور كرد                  آنگه رسى به عشق كه بى‏خواب و خور شوى‏19

 

نویسنده :  اصغر صفرزاده

فرآوری: شکوری، گروه دین و اندیشه تبیان


[1] ـ روم :23

[2] ـ پاینده،ابوالقاسم؛ نهج الفصاحة،انتشارات جاویدان،چاپ دوم،1376ش،ح109

[3] ـ همان،ص812،ح10145

[4] ـ مجلسی،محمدباقر؛حلیة المتقین،تصحیح عبدالرزاق اعلمی،انتشارات باقرالعلوم(ع)، چاپ اول،1378، ص222

[5] ـ همان،ص222

[6] ـ حافظ؛آینه جام(دیوان حافظ همراه یادداشتهای شهید مهری)،انتشارات صدرا،چاپ اول،372ش،ص319،غزل455

[7] ـ گیلانى‏،عبد الرزاق؛ شرح مصباح الشریعة و مفتاح الحقیقة، تصحیح رضا مرندى، انتشارات پیام حق‏، چاپ : اول‏،1377 ش،ص288

[8] ـ خلیلی، محمدعلی؛ترجم? نصیر الدین امیر صادقی تهرانی،طب الصادق(ع)،انتشارات عطائی،چاپ دوازدهم،1370ش،ص142

[9] ـ تفلیسی،ابوالفضل حبیش بن ابراهیم؛تعبیر خواب،انتشارات مرسل،چاپ سوم،1385ش،ص25؛ اخلاط چهارگانه «خون» و «صفرا» و« بلغم» و «سودا»

[10] ـ به غیر از خواب قیلوله كه كمی قبل از اذان ظهر و یا بعد از وقت نماز ظهر تا وقت نماز عصر است.

[11] ـ تفلیسی،ابوالفضل حبیش بن ابراهیم؛تعبیر خواب،انتشارات مرسل،چاپ سوم،1385ش،ص25

[12] ـ چغمینی، محمود بن محمد بن عمر میر؛قانونچه در طب، ترجم? دكتر محمد تقی، نشر دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی

 ایران، چاپ دوم، 1383ش ـ تهران،صص 76ـ 79

[13] ـ قمی،شیخ عباس؛سفینة البحار و مدینة الحكم و الاثار،مؤسسه نشر آستان قدس رضوی،چاپ اول،1416ق،ج4،ص592،واژ?«نوم»

[14] ـ پاینده،ابوالقاسم؛ نهج الفصاحة،انتشارات جاویدان،چاپ دوم،1376ش،ص604،ح2119

[15] ـ عبد الواحد آمدی؛غررالحكم و دررالكلم،ترجمه محمد علی انصاری،تصحیح مهدی انصاری قمی،نشر مؤسسه انتشاراتی امام عصر(ع)،چاپ دوم،1384ش ،ص580،ح7034

[16] ـ همان،ص855،ح10657

[17] ـ محمدی ری شهری،محمد؛دانشنام? احادیث پزشكی،ترجم? دكتر حسین صابری،نشر سازمان چاپ و نشر دارالحدیث،چاپ هفتم،1386ش،ج2،ص104

[18] ـ مدرس افغانی؛جامع المقدمات،انتشارات هجرت،ج2،كتاب آداب المتعلمین،فصل چهارم ،ص53

[19] ـ شجاعی، محمد؛مقالات،ج2،ص177

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین