سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
برای ما که به یاد گرفتن زبان‌های فرنگی بیشتر از زبان مادری خود اهمیت می‌دهیم، عجیب است اگر بشنویم یک استاد انگلیسی‌الاصل دانشگاه کمبریج انگلستان که عمری را صرف تحقیق در زبان‌های باستانی ایران کرده، گفته باشد كه «هر دانشجوی انگلیسی‌ای که می‌خواهد زبان ...
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

ماندگارترین کتیبه های ایرانی 


برای ما که به یاد گرفتن زبان‌های فرنگی بیشتر از زبان مادری خود اهمیت می‌دهیم، عجیب است

اگر بشنویم یک استاد انگلیسی‌الاصل دانشگاه کمبریج انگلستان که عمری را صرف تحقیق در

زبان‌های باستانی ایران کرده، گفته باشد كه «هر دانشجوی انگلیسی‌ که می‌خواهد زبان مادری

 خود را خوب یاد بگیرد، باید با زبان‌های باستانی ایران آشنا شود». هرولد والتر بیلی و استادانی

مثل او در غرب، عمرشان را پای مطالعه فرهنگ و زبان‌های باستانی ما گذاشتند اما - گذشته از

فردوسی - فکر می‌کنید چند ایرانی حاضرند زندگی خود را وقف شناخت و حفظ این زبان‌ها کنند؟


 

 خط مخصوص

سیر تحول خط

 

این تصویر خط مخصوص مانویان است كه مانی برای نوشتن زبان فارسی میانه مانوی و زبان سغدی اختراع کرده بوده. پیروان مانی علاوه بر استفاده از خط مخصوص خودشان، خط‌ها و زبان‌های دیگر را نیز به‌کار می‌بردند. از مانویان به زبان‌های ایرانی میانه مثل پهلوی، پارتی و سغدی و به زبان‌های غیرایرانی - چینی، قبطی و اویغوری - مطالب زیادی به‌جا مانده.

 

 

 موزه‌هایی در باد

سیر تحول خط

اگر سال‌ها قبل متن این کتیبه را نخوانده بودند، دیگر قابل خواندن نبود چون باران تقریبا از متن کتیبه چیزی باقی نگذاشته. چهره‌ای که می‌بینید یکی از موبدان بزرگ زمان ساسانیان است که دستور داده تا در نقش رجب فارس این کتیبه را بکنند. کتیبه به زبان فارسی میانه زرتشتی (پهلوی ساسانی) و خط پهلوی کتیبه‌ای نوشته شده. در پایان متن کتیبه هم، نام کاتب آن - بوختگ - دیده می‌شود که در واقع پای نوشته را امضا کرده. نقش رجب در دامنه کوه مهر (رحمت) در نزدیکی استخر و تخت جمشید قرار دارد.

 

 رنگ و زبان

سیر تحول خط

 

یک ورق از اولین کتاب مصور جهان؛ یک مینیاتور مانوی که در ترفان چین پیدا شده. اگر به دقت نگاه کنید، مردانی قلم به دست را می‌بینید که در حال نوشتن متن‌های مانوی‌اند. پیروان مانی آثار خود را به زبان‌های مختلف می‌نوشتند تا مردم کشورهای مختلف بتوانند آنها را بخوانند. برای اولین بار در جهان کتاب‌های مصور و رنگی را نیز آنها به وجود آوردند تا مطالب به کمک تصویر بهتر منتقل شود.

 

 

خطی برای آخرت

سیر تحول خط

 

 

 

 این سنگ قبر یکی از اهالی فارس است که كتیبه‌اش به زبان پهلوی ساسانی و به خط کتابی نوشته شده. کتیبه‌های سنگ مزار که متعلق به اواخر دوره ساسانی و اوایل دوره اسلامی‌اند، به‌جای خط پهلوی کتیبه‌ای، به خط کتابی پهلوی نوشته می‌شده‌اند.

 

 

 

 

 گنج کلمات 

سیر تحول خط

«من پسر داریوشم و این پادشاهی را از اهوره مزدا دارم.» این معنی چند جمله از متن این کتیبه است و اگر کسی به یکی از 3زبان فارسی باستان، ایلامی یا بابلی تسلط داشته باشد، می‌تواند آن را بخواند. این کتیبه 3زبانه به فرمان خشایارشا - پسر داریوش هخامنشی - و به نشانه احترام، کمی پایین‌تر از کتیبه داریوش کنده شده.

فارسی باستان زبان مادری هخامنشیان بوده اما آنها به‌جز فارسی باستان از چند زبان غیرایرانی یعنی ایلامی، بابلی (اکدی) و آرامی هم در کارهای اداری استفاده می‌کردند تا همه سرزمین‌هایی که پادشاهی هخامنشی را تشکیل می‌داده، دستورات شاه را به‌خوبی بفهمند. برای تماشای این كتیبه باید بروید گنج‌نامة همدان.

 

نمودار در کتاب آفرینش 

سیر تحول خط

صفحه‌ای از یک کتاب علمی به زبان پهلوی. نام این کتاب بندهش است و در آن مطالب جالبی از داستان آفرینش جهان و موجودات زنده، نجوم ایرانی و... آمده است. در خانه‌های آن مستطیل، نام صورت‌های فلکی و دوازده برج به ترتیب آمده است. همان‌طور که می‌بینید، ایرانیان در کتاب‌های علمی، از شکل و نمودار هم برای توضیح بهتر مطالب استفاده می‌کرده‌اند. زبان پهلوی از زبان‌های علمی  ساسانیان بوده و مطالب زیادی در موضوعات مختلف به این زبان وجود دارد. دانشگاه جندی شاپور در آن زمان بهترین دانشمندان جهان را یکجا جمع کرده بوده.

 

 یادگاری روی دیوار تچر

سیر تحول خط

 

نوشتن یادگاری از زمان باستان مد بوده. این هم 2کتیبه یادگاری ساسانی روی یک دیوار هخامنشی. ایرانیان در طول تاریخ از تخت جمشید بازدید می‌کردند و کتیبه یادبود به‌جا می‌گذاشتند. آخرین کتیبه‌های یادبود تخت جمشید متعلق به دوران قاجار است.

 اما این 2کتیبه که متعلق به زمان ساسانی است، به زبان پهلوی و خط کتیبه‌ای، در ورودی کاخ تچر داریوش نوشته شده. بالایی را شاپور سکانشاه - شاه سیستان، پسر هرمز دوم - پس از بازدید از ویرانه‌های تخت جمشید نوشته و پایینی را یک قاضی به نام سلوک که از کابل برای ملاقات با شاپور شاهنشاه به پارس آمده بوده.

 

 

 سنگ 3 زبانه

سیر تحول خط

این قدیمی‌ترین کتیبه‌ای است که به یک زبان ایرانی روی سنگ کنده شده. زبان‌شناسی که اولین بار آن را خوانده، روزها با طناب خود را از پرتگاه کوه آویزان می‌کرده. کتیبه بیستون داریوش در کرمانشاه که به زبان فارسی باستان نوشته شده و به 2زبان ایلامی و بابلی(اکدی) هم ترجمه شده و در واقع 3زبانه است، نشان می‌دهد که ایرانی‌ها به ترجمه نوشته‌هایشان به زبان‌های دیگر اهمیت می‌داده‌اند.

نوشته‌های این کتیبه، اتفاقات 3 - 2 سال اول به قدرت رسیدن داریوش بزرگ هخامنشی را روایت کرده است. مردی که از همه بزرگ‌تر و بلندتر است و دست راستش را بالا برده، داریوش است. 2سردار پارسی هم پشت‌سر  او با کمان و نیزه ایستاده‌اند. در مقابلشان 9نفر از دشمنان داریوش ایستاده‌اند و یکی هم روی زمین افتاده. گرچه این کتیبه در فهرست آثار جهانی ثبت شده اما ترک عمیق سنگ‌ها می‌گویند که زمان نابودی نزدیک است.

 


گروه گردشگری تبیان- الهام مرادی

برگرفته از همشهری آنلاین

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین