سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
در ادامه مباحث تفسیری باران حکمت، که به صورت سلسله وار پیشکش حضورتان می شود، برآنیم تا در هر نوبت، کام جانتان را با یک شاخ نبات مثال از مفاهیم بلند سوره بقره شکربار کنیم. استاد رنجبر در نوبت پیشین در تفسیر آیات تحدی(ایاتی که همگان به هماوردی فرا می خوان
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

جهنم وارد می شود!

در جهنم

تفسیر تمثیلی باران حکمت(52)

در ادامه مباحث تفسیری "باران حکمت"، که به صورت سلسله وار پیشکش حضورتان می شود، برآنیم تا در هر نوبت، کام جانتان را با یک شاخ نبات مثال از مفاهیم بلند سوره بقره شکربار کنیم.

استاد رنجبر در نوبت پیشین در تفسیر آیات تحدی(آیاتی که همگان به هماوردی فرا می خواند) قرآن را به عصایی شبیه دانستند که دو کارکرد مهم دارد: 1. سبک است 2. هر انسانی با هر شرایط سنی می تواند بدان تکیه کند.

محتوای قرآن نیز اولا ثقیل و سنگین نیست و دوم آن که می تواند هر انسانی را با هر شرایطی از زمین بلند کرده و آسمانی کند. حال آیا کسی را یارای آن است که چنین کتابی را به میان آورد؟

و اما تفسیر آیه شریفه‌ی:

 

وَ بَشِّرِ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِی رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا وَ لَهُمْ فِیهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ(البقرة/25)

به کسانی که ایمان آورده، و کارهای شایسته انجام داده‌اند، بشارت ده که باغهایی از بهشت برای آنهاست که نهرها از زیر درختانش جاریست. هر زمان که میوه‌ای از آن، به آنان داده شود، می‌گویند: «این همان است که قبلا به ما روزی داده شده بود.(ولی اینها چقدر از آنها بهتر و عالی تر است.)» و میوه‌هایی که برای آنها آورده می‌شود، همه (از نظر خوبی و زیبایی) یکسانند. و برای آنان همسرانی پاک و پاکیزه است، و جاودانه در آن خواهند بود.

 

بی‏مایه یقین بدان فطیر است(1)

اگر اقیانوسی آب داشته باشیم اما آردی در میان نباشد و یا به بلندای کوه هیمالیا آرد باشد اما آبی در میان نباشد، هرگز نانی به سفره کسی نمی‏آید.

ایمان شبیه آب و عمل صالح شبیه به آرد است، و هر کدام بدون دیگری هرگز بهشتی را برای آدمی فراهم نمی‏سازند.

اگر یک دنیا اعتقاد و باور داشته باشی، اما براساس آن عملی شایسته از خود نشان ندهی، چه سود؟ درست مثل کسی که شیشه ای از عطر، آن‏ هم بسیار معطر و گرانبها در جیب بغل دارد، بی‏ آن که استفاده‏ای از آن ببرد، یعنی جامه و تن خود را با آن معطر سازد.

ایمان شبیه آب و عمل صالح شبیه به آرد است، و هر کدام بدون دیگری هرگز بهشتی را برای آدمی فراهم نمی‏سازند.

یا به عکس، اگر اعمال صالح و پاکی را همچون صداقت و صفا و عفاف و حجاب از خود نشان بدهی بی ‏آن که ریشه در ایمان و باور داشته باشد باز هم هیچ فایده‏ای ندارد، زیرا به زمینی می‏ماند که ساقه‏های سبز و قطع شده و یا شاخه‏های تازه و بریده درختان را در آن کاشته شده باشند، طبیعی است که دیر یا زود خشکیده و پژمرده شده و از بین خواهد رفت.

ایمان بدون عمل صالح نیز هیچ حاصلی ندارد. و از طرفی عمل صالح نیز بدون ایمان بی‏حاصل است.

از این‏رو قرآن کریم بشارت به کسانی می‏دهد که این دو را با هم و در کنار هم دارند و می‏فرماید:

و بشر الذین ءامنوا و عملوا الصّالحات انّ لهم جنّات تجری من تحتها الائهار ؛

به کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‏اند، بشارت ده که باغ‏هایی از بهشت برای آنهاست که نهرها زیر درختانش جاری است.

 

یک دسته گل دماغ‏ پرور

شیری را که با آب درهم می‏آمیزی حجم و وزن بیشتری پیدا می‏کند، اما مزه طبیعی خود را از دست داده و دیگر رنگ و طعم و بوی اول خود را ندارد.

اعمال آدمی هم اگر صالح نباشد، یعنی خالص و برای خدا نباشد، هر چند هم انبوه و فراوان باشد بی‏مزه و بی‏ارزش خواهد بود.

یک دسته گل دماغ پرور                                                 از خرمن صد گیاه بهتر(2)

 

جهنم

از این رو می‏فرماید:

بشر الّذین ءامنوا و عملوا الصّالحات

به آنان که باور دارند و عمل صالح انجام می‏دهند بشارت ده.

 

نوح اندر بادیه کشتی بساخت

کشتی را برای آب می‏سازند، اما آن را نه در آب، بلکه در خشکی می‏سازند. و بهشت چیزی شبیه کشتی است، و آخرت همچون دریا و دنیا به خشکی و کویر می‏ماند. نماز، روزه، حج و همه خوبی‏ها و زیبایی‏های دیگر که در دنیا انجام می‏دهیم همانند کشتی ساختن است.

کسانی که احتمال آخرت را نمی‏دهند مانند قوم نوح‏اند، چنین مردمی همان رفتاری را خواهند داشت که قوم نوح با نوح داشتند. نوح کشتی می‏ساخت و بی‏باوران به قیامت او را به سخره گرفته و به او طعنه می‏زدند و او را مسخره می‏کردند:

نوح اندر بادیه کشتی بساخت                                       صد مثل گو از پی تسخر بتاخت

در بیابانی که چاه آب نیست                                          می‏کند کشتی چه نادان ابلهی است

آن یکی می‏گفت ای کشتی بتاز                                   و آن یکی می گفت پرّش هم بساز3

کشتی را برای آب می‏سازند، اما آن را نه در آب، بلکه در خشکی می‏سازند. و بهشت چیزی شبیه کشتی است، و آخرت همچون دریا و دنیا به خشکی و کویر می‏ماند. نماز، روزه، حج و همه خوبی‏ها و زیبایی‏های دیگر که در دنیا انجام می‏دهیم همانند کشتی ساختن است.

اما نوح بی‏هیچ اعتنا و توجهی کار خود را می‏کرد، زیرا فرمان حق بود.

کار او دارد که حق را شد مرید                                           بهر کار او ز هر کاری برید4

و همین‏جا دریابیم که بهشت در همین دنیا ساخته و پرداخته می‏شود، از این‏رو قرآن کریم این گونه یاد می‏کند که:

هر گاه نعمتی به بهشتیان ارزانی و روا می‏شود، می‏گویند این همان است که از پیش یعنی- در دنیا- روزی ما شده است.

آن هم بهره‏ها و نعمت‏هایی یکدست و همرنگ.

و اثوابه متشابها؛ یعنی بهره‏ها و نعمت‏های اخروی مثل بهره‏های دنیوی نیستند.

در دنیا همه عیش‏ها و نوش‏ها و جلوه‏ها و جاذبه‏ها شبیه میوه‏هایند.

میوه‏ها حالتی یکسان ندارند، نخست خام و کوچک و تلخ‏اند و در پایان پژمرده و پلاسیده و بی‏خاصیت می‏گردند، تنها در یک مقطع است که قابل استفاده‏‏‏اند و آن هم مرحله میانی است، یعنی وقتی که نه خام و نه پژمرده‏اند.

حال ثمرات بهشت، از میوه‏های آن گرفته تا تمامی مواهب و نعمت‏های دیگر آن، همان حالت میانی را دارند، یعنی عزت امروز درست همچون همان عزت دیروز است، و شور و نشاطی که دیروز از آن به دست می‏آمد، امروز نیز درست نظیر آن به دست می‏آید.

نعمت‏های بهشتی همچون غذایی نیست که در لحظه گرسنگی لذت و کیف داشته باشد ولی در نهایت، دلزدگی حاصل شود، بلکه اول و آخرش یکسان است.

و یادمان باشد که اهل بهشت در آنجا البته تنها نیستند.

و لهم فیها ازواج مطهّرة

و زنانی پاک از همه زشتی‏ها در کنار آنهاست.

و هم فیها حلدون

و بهشت برای آنان مثل گل همیشه بهار است.

یعنی در آنجا پایندگی است و هیچ چیز پایان ندارد.

فرآوری: شکوری _گروه دین و اندیشه


پی‏نوشت‏ها:

1- مثنوی معنوی، مولوی

2- همان

3- همان

4-همان

نویسنده: استاد محمد رضا رنجبر

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین