سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
هركدام از كتابهاى آسمانى براى خود نام خاصى داشته است،قرآن نیز كه مجموعه آیاتى است كه از طریق وحى به جان ودل پیامبر گرامى اسلام نازل شده، داراى نام ویا نام هایى است كه در خود قرآن آمده است.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

55 اسم برگزیده قرآن

قرآن نخوانید

هر كدام از كتابهاى آسمانى براى خود نام خاصى داشته است، قرآن نیز كه مجموعه آیاتى است كه از طریق وحى به جان و دل پیامبر گرامى اسلام نازل شده، داراى نام و یا نام هایى است كه در خود قرآن آمده است.

البته درست روشن نیست كه در زمان حیات پیامبر از قرآن به چه نام مشخصى یاد مى شد، اما تكرار كلمه قرآن در جاى جاى مجموعه وحى الهى، این گمان را تقویت مى كند كه این مجموعه به همان نام قرآن خوانده مى شد.

همچنین در روایاتى كه از پیامبر(صلى الله علیه و آله) و ائمه(علیهم السلام) درباره فضل قرآن نقل شده نام "قرآن" و "مصحف" و "كتاب الله" تكرار شده است.

به هر حال براى قرآن این كتاب آسمانى مسلمانان، نام هاى گوناگونى در خود قرآن اطلاق شده است كه هر كدام بیانگر بعد خاصى از قرآن و داراى بار ویژه اى است.

در مورد تعداد نام هاى قرآن بعضى ها افراط كرده و هر صفتى را كه در قرآن براى قرآن ذكر شده است، به عنوان "نام" تلقى كرده اند در مقابل بعضى ها هم گفته اند قرآن فقط یك اسم دارد و آن قرآن است و بقیه همه صفات قرآن مى باشد.

ما تصور مى كنیم همانگونه كه قول اول نمى تواند قابل قبول باشد و مثلاً نمى توانیم یكى از اسامى قرآن را عربى و یكى را امر و یا حبل بدانیم، همچنین قول دوم نیز با واقع تطبیق نمى كند زیرا نام هایى مانند فرقان و ذكر و كتاب اگر هم در قرآن به عنوان صفت ذكر شده باشد لااقل در عرف مسلمین به عنوان نام تلقى شده است و مى توان آنها را "علم منقول" دانست همانگونه كه خود كلمه "قرآن" نیز همین حكم را دارد.(1)

مفسر بزرگ قرن ششم جمال الدین ابوالفتوح رازى در مقدمه تفسیر خود 43 نام ‏براى قرآن آورده است(2) كه بیشتر جنبه وصفى دارد. و طبرسى در مجمع البیان ‏به نام‏هاى قرآن، فرقان، كتاب و ذكر اكتفا كرده است.(3) بدرالدین زركشى(4) نقل مى‏كند كه حرالى كتابى در این زمینه نوشته و بیش از نود اسم یا وصف براى قرآن یادآور شده است. از قاضى عزیزى نیز 55 نام و عنوان براى قرآن نقل شده است كه در زیر آمده و همه متخذ از متن قرآن است و از این تعداد 43 نام اول آن با نظر ابوالفتح رازى مشترك است:

1- قرآن-  ان علینا جمعه و قرآنه فاذا قراناه فاتبع قرآنه - قیامت - 17 و 18

2- فرقان-  یا ایها الذین آمنوا ان تتقوا الله یجعل لكم فرقانا - انفال 29

و انزل التوراة و الانجیل من قبل هدى للناس و انزل الفرقان - آل عمران - 3 و 4

تبارك الذی نزل الفرقان على عبده لیكون للعالمین نذیرا - فرقان - 1

3- كتاب: ان الذین یتلون كتاب الله و اقاموا الصلاة - فاطر - 29

انا انزلنا الیك الكتاب بالحق لتحكم بین الناس - نساء 105

ذلك الكتاب لا ریب فیه بقره - 2

4- ذكر-  ذلك نتلوه علیك من الآیات و الذكر الحكیم - آل عمران - 58

انا نحن نزلنا الذكر و انا له لحافظون - حجر - 9

و انزلنا الیك الذكر لتبین للناس ما نزل الیهم و لعلهم‏یتفكرون نحل - 44

و انه لذكر لك و لقومك - زخرف - 44

و هذا ذكر مبارك انزلناه افانتم له منكرون - انبیا - 50

ص و القرآن ذى الذكر - ص - 1

ان هو الا ذكر و قرآن مبین - یس - 69

ان الذین كفروا بالذكر لما جائهم و انه لكتاب عزیز - فصلت - 41

و لقد یسرنا القرآن للذكر فهل من مدكر - قمر - 17

5- تنزیل-  و انه لتنزیل رب العالمین - شعراء - 192

انا نحن نزلنا علیك القرآن تنزیلا - انسان - 23

و قرآنا فرقناه لتقراه على الناس على مكث و نزلناه تنزیلا - اسراء - 106

6- حدیث - الله نزل احسن الحدیث كتابا متشابها مثانی تقشعر منه‏جلود الذین یخشون ربهم - زمر - 23

فلعلك باخع نفسك على آثارهم ان لم یؤمنوا بهذاالحدیث اسفا - كهف - 6

ا فمن هذا الحدیث تعجبون و تضحكون و لا تبكون - نجم - 59 و 60

فلیاتوا بحدیث مثله ان كانوا صادقین - طور - 34

قران

7- موعظه - یا ایها الناس قد جائتكم موعظة من ربكم و شفاء لما فی‏الصدور - یونس - 57

8- تذكره - و انه لتذكرة للمتقین - الحاقه - 48

ان هذه تذكرة - مزمل - 19

9- ذكرى - و جاءك فی هذه الحق و موعظة و ذكرى للمؤمنین - هود - 120

10- بیان - هذا بیان للناس و هدى و موعظة للمتقین - آل عمران - 138

11 - هدى ذلك الكتاب لا ریب فیه هدى للمتقین - بقره - 2

12- شفاء - ا اعجمی و عربی قل هو للذین آمنوا هدى و شفاء - فصلت - 44

13- حكم - و كذلك انزلناه حكما عربیا - رعد - 37

14- حكمت - و اذكرن ما یتلى فی بیوتكن من آیات الله و الحكمة - احزاب - 34

15- حكیم - ذلك نتلوه علیك من الآیات و الذكر الحكیم - آل عمران - 58

16- مهیمن - و انزلنا الیك الكتاب بالحق مصدقا لما بین یدیه من‏الكتاب - و مهیمنا علیه - مائده - 48

17- هادى - انا سمعنا قرآنا عجبا یهدی الى الرشد فآمنا به - جن - 1 و 2

18- نور - و اتبعوا النور الذی انزل معه - اعراف - 157

19- رحمت - و انه لهدى و رحمة للمؤمنین - نمل - 77

20- عصمت - و اعتصموا بحبل الله جمیعا - آل عمران - 103

21- نعمت - و اما بنعمة ربك فحدث - ضحى - 11

22- حق - و انه لحق الیقین - حاقه - 51

23- تبیان - و نزلنا علیك الكتاب تبیانا لكل شی‏ء - نحل - 89

24- بصائر - بصائر للناس و هدى و رحمة لعلهم یتذكرون - قصص - 43

25- مبارك - هذا ذكر مبارك انزلناه - انبیا - 50

26- مجید - ق و القرآن المجید - ق - 1

27- عزیز - و انه لكتاب عزیز - فصلت - 41

28- عظیم - و لقد آتیناك سبعا من المثانی و القرآن العظیم - حجر - 87

29- كریم - انه لقرآن كریم - واقعه - 77

30- سراج - و داعیا الى الله باذنه و سراجا منیرا - احزاب - 46

31- منیر - و سراجا منیرا(بنابر آن كه‏«سراج منیر»قرآن باشد كه هم‏راه‏پیامبر فرستاده شد.) - احزاب - 46

32- بشیر - كتاب فصلت آیاته قرآنا عربیا لقوم یعلمون بشیرا و نذیرافاعرض اكثرهم - فصلت - 3 و 4

33- نذیر - بشیرا و نذیرا فاعرض اكثرهم فهم لا یسمعون - فصلت - 4

34 - صراط - اهدنا الصراط المستقیم - حمد - 6

35- حبل - و اعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا - آل عمران - 103

36- روح - و كذلك اوحینا الیك روحا من امرنا - شورى - 52

37- قصص - نحن نقص علیك احسن القصص - یوسف - 3

38- فصل - انه لقول فصل - طارق - 13

39- نجوم - فلا اقسم بمواقع النجوم ،(بنابر آن كه نجوم به معناى‏تدریجى قرآن باشد.) - واقعه - 75

40- عجب - انا سمعنا قرآنا عجبا - جن - 1

41- قیم - و لم یجعل له عوجا قیما لینذر باسا شدیدا - كهف - 1 و 2

قرآن کریم

42- مبین - تلك آیات الكتاب المبین - یوسف - 1

43- على - و انه فی ام الكتاب لدینا لعلی حكیم - زخرف - 4

44- كلام - و ان احد من المشركین استجارك فاجره حتى یسمع‏كلام الله - توبه - 6

45- قول - و لقد وصلنا لهم القول - قصص - 51

46- بلاغ - هذا بلاغ للناس - ابراهیم - 52

47- متشابه - الله نزل احسن الحدیث كتابا متشابها - زمر - 23

48- عربى - قرآنا عربیا غیر ذی عوج لعلهم یتقون - زمر - 28

49- عدل - و تمت كلمة ربك صدقا و عدلا - انعام - 115

50- بشرى - هدى و بشرى للمؤمنین - نمل - 2

51- امر - ذلك امر الله انزله الیكم - طلاق - 5

52- ایمان - سمعنا منادیا ینادی للایمان - آل عمران - 193

53- نبا - عم یتسائلون عن النبا العظیم - نبا - 1 و 2

54- وحى - انما انذركم بالوحی - انبیا - 45

55- علم - و لئن اتبعت اهوائهم بعد ما جاءك من العلم - رعد – 37

پاره ای از نامهای قرآن که برگرفته از متن این کتاب آسمانی است عبارتند از: فرقان، ذکر، نبأ، ایمان، مبین، نذیر، سراج، قول، حبل، نور، رحمت و ... .

 

منبع: علوم قرآنى، محمد هادی معرفت، با اندکی تصرف

فرآوری: شکوری_گروه دین و اندیشه تبیان


1- سیرى در علوم قـرآن، یعقوب جعفرى

2- ر.ك: ابوالفتوح رازى، الروض الجنان و روح الجنان، ج 1، مقدمه، ص 5.

3- تفسیر طبرسى،ج 1، مقدمه،فن رابع، ص 14.

4- البرهان،ج 1، ص 276-273/ الاتقان، ج 1، ص 146-143.

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین