سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
هر چند که تنبیه به طور سریع رفتار را متوقف می‏کند. این توقف به معنی یادگیری زدایی رفتار نیست. در واقع تنبیه به خلاف تصور کسانی که از آن استفاده می‏کنند. عکس تقویت عمل نمی‏کند
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

لطفا میانبر نزنید!

تنبیه کودک

خیلی وقتا که یک کارایی انجام می‏دم با اخم و بداخلاقی مامان و بابا روبرو می‏شم اما نمی‏دونم برای چی؟ اونها فقط گاهی به من میگن این کارو نکن، یا این کار بده، هیچ وقت نمی‏گن چرا؟ حتی خیلی وقتا من رو به خاطر کارایی که نمی‏دونم چرا نباید انجام بدم می‏زنن. خیلی وقتا جلوی دیگران آبروم رو می‏برن.

 

یکی از روش‏های بازدارنده رفتارهای نامطلوب تنبیه است. اما اینکه به چه میزان و با چه روشی تنبیه می‏تواند موثر باشد جای بحث و بررسی دارد. در مقاله «وقتی مجبورم تنبیهت کنم» مجموعه واکنش‏هایی را که والدین می‏توانند در هنگام رفتار ناپسند در فرزندانشان از خود نشان دهند معرفی کردیم. اگر به طور عام صحبت کنیم همه روش‏های ذکر شده به نوعی تنبیه محسوب می‏شوند. اما آنچه در ذهن برخی افراد شکل گرفته تنبیه‏های بدنی و یا روحی به صورت واکنش‏های مستقیم است. متأسفانه بعضی از والدین که از صبر و تحمل پایین‏تری برخوردار هستند خیلی به دنبال روش‏های موثر و مطلوب نیستند و به قول معروف می‏خواهند با تنبیهی که بیشترین آزاردهندگی را به روح و جسم فرزندشان می‏زند راه میانبر را طی کنند. غافل از اینکه این نوع مواجهه با کودک گاهی اثرات جبران ناپذیری را برای او دارد و معمولاً نتایج چندان مثبتی هم کسب نمی‏کنند.

اشخاص در محیط‏های تنبیه گر قابلیت کنترل هیجانات منفی خود را نخواهند داشت و یاد می‏گیرند که در قبال هر گونه ناملایمتی دست به خشونت بزنند.

هر چند که تنبیه به طور سریع رفتار را متوقف می‏کند. این توقف به معنی یادگیری زدایی رفتار نیست. در واقع تنبیه به خلاف تصور کسانی که از آن استفاده می‏کنند. عکس تقویت عمل نمی‏کند. تقویت رفتار تقویت شده را نیرومند می‏سازد و سبب ایجاد رفتار تازه می‏شود و خزانه رفتار فرد را غنی می‏کند و حال آنکه  رفتار تنبیه شده پس از آنکه تنبیه به پایان رسید همچنان در خزانه رفتاری فرد باقی می‏ماند و تا زمانی که عامل تنبیه کننده حاضر است پنهان می‏ماند ولی به محض اینکه عامل تنبیه کننده ضعیف شود یا از میان برود آن رفتار مجدداً ظاهر می‏گردد.

 

تنبیه کودک

 

از دیگر مضرات تنبیه‏های مستقیم این است که شخص تنبیه شونده یا اشخاص و کودکان دیگری که با صحنه تنبیه مواجه می‏شوند قادرند رفتارهای آزارنده یا خشونت بار تنبیهی را یاد بگیرند و آن را به نوعی با دیگر همسالان یا افراد به کار ببرند نتیجه امر رواج پرخاشگری و روحیه خشونت بدور از مدارا، تحمل و صبر است. اشخاص در چنین محیط‏هایی قابلیت کنترل هیجانات منفی خود را نخواهند داشت و یاد می‏گیرند که در قبال هر گونه ناملایمتی دست به خشونت بزنند. این افراد هیچ‏وقت نمی‏آموزند که در قبال ناخواسته‏ها فکر کنند، راه حل بیاندیشند، صبر کنند، صحبت کنند و خلاصه از روش‏های مثبت استفاده کنند.

 

 

گذشته از این کودکی که مورد تنبیه واقع می‏شود خیلی سریع در ذهن او اتفاقات ناخوشایندی اتفاق می‏افتد و آن اینکه ذهن این قابلیت را دارد که در مواقع مثبت و منفی مجموعه اشخاص، مکان‏ها و رفتارهای خاص را با یکدیگر تداعی کند و این اتفاق در زمان تنبیه شدن هم رخ می‏دهد. یعنی اینکه کودک شخص و مکان خاص را با رخ دادهای منفی تداعی نموده و باعث نفرت و انزجار کودک از این گزینه‏ها خواهد شد. چه بسا کودکانی که به دلیل تنبیه معلم در کلاس  درس و مدرسه و آموزش کلاسیک دلزده شده و  گاه مسیر زندگی آنان تغییر کند.

 

رفتار تنبیه شده پس از آنکه تنبیه به پایان رسید همچنان در خزانه رفتاری فرد باقی می‏ماند و تا زمانی که عامل تنبیه کننده حاضر است پنهان می‏ماند

از عواقب منفی دیگری که روش‏های منفی به ویژه تنبیه می‏تواند به دنبال داشته باشد، از بین رفتن حریم‏های شخصی است کودکی که به طور متناوب با تنبیه از سوی والدین مواجه می‏شود دیر یا زود سعی دارد تا این خشم درونی را به نوعی مستقیم یا غیرمستقیم بر عوامل تنبیه کننده تخلیه کنند و این موضوع باعث می‏شود که در آینده‏ای نزدیک شاهد رفتارهای بسیار نامطلوب‏تر و ناسازگارانه‏تر از سوی آنها باشیم. غافل از اینکه گاه تنبیه صرفاً رفتاری خاصی را برای مدتی متوقف می‏کند و ممکن است فرد به رفتارهای دیگری که مطلوب نیست اما با واکنش‏های منفی والدین روبرو نمی‏شود روی آورد.

 

بنابراین برای تربیت نسلی نواندیش، مدبر و سازگار باید بر رفتارهای خود به عنوان مربی تجدیدنظر کنیم. و پیش از بچه‏دار شدن آموزش‏هایی کوتاه مدت را در این رابطه ببینیم. و خلاصه اگر طاقت دارید بچه‏دار شوید که تصمیم به بچه‏دار شدن از تصمیم‏های سرنوشت‏سازی است که می‏تواند روال زندگی فرزند شما را به فاصله خوشبختی تا بدبختی تعیین کند.

 

ممکن است فرد به رفتارهای دیگری که مطلوب نیست اما با واکنش‏های منفی والدین روبرو نمی‏شود روی آورد.

 

کتاب " بررسی تحلیلی تنبیه از منظر روایی، فقهی و روان شناسی " در کتابخانه تبیان موجود است.

در صورت نیاز می توانید با روانشناسان تبیان در ارتباط باشید.

و یا برای اطلاعات بیشتر مطالب روزانه اعضا را در رابطه با تربیت کودک مطالعه نمایید.

 

فهیمه کهتری - خانواده و زندگی

 

مقالات مرتبط

کتک بخوری! تربیت میشی؟

از خودتان شروع کنید

تا سه بشمرید

تمرکز روی اشتباهات کودک!

نفس عمیق یادتان نرود

ریاست کودکانه

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین