وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
گفت‏وگو با حجت‏الاسلام مهدوى پور
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

جهانى سازى پاسخگويى در حوزه
جهانی سازی

گفت‏وگو با حجت‏الاسلام مهدوى پور

عملكرد حوزه علميه قم، به عنوان مهم‏ترين مركز تربيت مبلغين دينى در عرصه تبليغات بين‏الملل را - صرف‏نظر از تبليغات داخلى - چگونه ارزيابى مى‏كنيد؟ به نظر شما آيا در يك دهه گذشته، با توجه به فرصت‏هاى به وجود آمده در عرصه بين‏الملل و تحولاتى كه پس از فروپاشى كمونيسم به وجود آمده، اين عملكرد مثبت‏بوده است؟

با توجه به ماهيت انقلاب اسلامى كه مذهب نقشى محورى در آن دارد طبيعى است كه انتظار مردم در جامعه، بلكه جهان اين است كه عناصر اصلى‏اى كه در اين انقلاب نقش هدايتى داشته‏اند، بايد در حوزه پرورش يابند، از اين رو لازم بود كه در حوزه تحول اساسى ايجاد شود، پيش از انقلاب كه چنين نيازى مطرح نبود و اميدى هم نبود كه انقلاب اسلامى پيروز شود و يك حكومت اسلامى تشكيل شود. لذا حوزه آمادگى لازم براى اداره حكومت را نداشت. پس از انقلاب لازم بود كه تحولى اساسى در حوزه ايجاد شود.

اعتقاد من اين است كه اين تحول تا اندازه زيادى ايجاد شده است; گرچه به تدريج و با يك حركت كند، ولى انصافا كارهاى بسيار زيادى انجام شده است.

 در حال حاضر صدها نفر از طلابى كه به نحوى با خارج مرتبط بوده‏اند، پرورش يافته‏اند و همين‏ها زمينه را براى تحول اساسى فراهم مى‏كنند.

در مجموع، نسل جديدى كه در حوزه پرورش يافته‏اند نسلى جوان و پرنشاط هستند و نيازهاى جامعه را با نگاه وسيع‏تر و بازترديده‏اند. اين عده تحولات بعدى را دنبال خواهند كرد كه اين مسئله بسيار اميدوار كننده است.

اكنون در حوزه بيش از چهارصد مركز پژوهشى وجود دارد و ده‏ها مجله و نشريه فرهنگى و آموزشى در آن منتشر مى‏شود.

اگر در بازار كتاب و عرصه توليد كتاب، تحقيق به عمل بيايد، مى‏بينيد كه مباحث جديد زيادى در حوزه مطرح شده و امروزه كتاب‏ها در زمينه تاريخ، اديان و مسائل ديگر بسيار زياد است.

با اين همه، ما هنوز تا آن وضع ايده‏آل فاصله بسيار زيادى داريم و تا رسيدن به چشم‏انداز مطلوب راهى طولانى در پيش داريم.

با پيشرفت صنايع ارتباطى در نيمه دوم قرن بيستم، به خصوص در دو دهه اخير قرن بيستم، برخى علماى اجتماعى از قرن بيستم به عنوان قرن ارتباطات ياد مى‏كردند; به نظر حضرتعالى با ورود اينترنت، ماهواره حوزه به چه صورت بايد از اين ابزارها بهره‏بردارى نمايد، ميزان كار اين ابزارها در تبليغ دين به خصوص در عرصه بين‏الملل را چگونه ارزيابى مى‏كنيد؟

وقتى ما بين‏المللى ساختن حوزه را مطرح مى‏كنيم; يعنى حوزه بايد بتواند در زمينه پرورش عالمان دينى و تبليغ به نيازهاى دنيا پاسخ بدهد. طبيعى است كه يكى از ابعاد قضيه، مسئله استفاده از ابزار بين‏المللى است كه امروزه در دنيا مطرح است; ديگر كسى نمى‏تواند جاى وسيعى كه به يك نور افكن نياز است، با يك شمع راه برود و به هدف خود برسد. لذا در مباحثى كه به بين‏المللى ساختن حوزه مربوط است، يكى از مباحث كليدى اين است كه حوزه در زمينه استفاده از ابزارهاى ارتباطى جهانى بسيار عقب مانده است. اكنون اينترنت وارد حوزه شده است، ولى هنوز همگانى نشده و بعضى افراد از آن استفاده مى‏كنند، به هر حال در صد بسيار كمى از اين فضاى جهانى استفاده مى‏كنند. تحولى كه امروزه در زمينه ارتباطات رخ داده، منشا تحول بسيار اعجاب انگيزى در زندگى بشر شده است، اما حوزه در استفاده از اين ارتباطات جهانى بسيار عقب مانده است و در حقيقت هيچ سهمى از آن ندارد. وقتى سخن از بين‏المللى كردن حوزه به ميان مى‏آيد، يكى از مسائل مهم همين است كه ما از ابزار جهانى چقدر استفاده مى‏كنيم؟

حوزه بايد يك سايت‏بسيار قوى داشته باشد و در آينده بايد به اين سمت‏برود كه خود يك شبكه تلويزيونى بسيار فراگير داشته باشد. حوزه و دنيا بايد با هم ارتباط داشته باشند و از طريق همين شبكه به سؤالات پاسخ بگويند. حوزه بايد از اين طريق دانشكده‏هاى مجازى تاسيس كند.

 اكنون تعداد دانشگاه‏هاى مجازى در امريكا به دو هزار رسيده است ولى ما هنوز در حوزه يك دانشكده هم نداريم; البته در كل كشور هم نداريم. ما بايد به اين طرف گام برداريم كه اگر از آن طرف دنيا كسى كه به دين تمايل دارد، و قصد دارد در مورد معنويت مطلبى بفهمد، شرايط از طريق اينترنت‏براى او فراهم شود.

يك كتابخانه ديجيتالى بايد در اين سايت موجود باشد تا بتواند از طريق اينترنت‏به هزاران مبلغ سرويس بدهد، اين امكانات در حوزه موجود نيست.

 اصولا براى تدوين استراتژى راهبردى و اهداف بلند مدت تبليغات حوزه در عرصه بين‏المللى، ضرورى است‏به چه مؤلفه‏هايى پرداخته شود؟

وقتى بحث همايش حوزه و عرصه بين‏الملل مطرح شد، ابعاد مختلفى براى آن طرح گرديد و متناسب با اين ابعاد ما كميسيون‏هايى را تشكيل داديم كه هركدام از آنها بايد به يك طرح جامع برسند. يكى از ابعاد بين‏المللى ساختن حوزه، بعد آموزش است. آموزش‏هايى كه در حوزه ارائه مى‏شود. اساس كار است; اساس پرورش عالمان دينى همين آموزش‏ها است، اين آموزش‏ها تا چه اندازه با نيازهاى روز دنيا منطبق است; يعنى آيا ما چيزهايى را آموزش مى‏دهيم كه در دنيا مفيد باشد، يا خير فقط در داخل مورد استفاده قرار مى‏گيرد; از اين رو كميسيون آموزش را تشكيل داديم كه بايد نظام آموزشى حوزه را مورد بررسى قرار دهد تا ببينيم آنچه ما در حوزه آموزش مى‏دهيم، تا چه اندازه با نيازهاى روز دنيا منطبق است; براى مثال اكنون يكى از چيزهايى كه در دنيا بسيار به آن نياز داريم، بحث فقه مقارن و كلام مقارن هست; به اين معنا كه شما همين كه پاى خود را از كشور بيرون مى‏گذاريد، در دنياى اسلام جمعيت‏بسيار زيادى برادران اهل سنت هستند. در حوزه و در مباحث فقهى تا چه مقدار به نظرات اهل سنت توجه مى‏شود و اين نظرات مورد بررسى قرار مى‏گيرد يا در علم كلام تا چه اندازه از منابع كلامى اهل سنت استفاده مى‏شود؟ يا مسئله اديان در آموزش‏ها و سيستم آموزشى حوزه چه جايگاهى دارد؟ البته اكنون قدم‏هايى برداشته شده اما بايد ديد كه اين بحث (اديان) در شاكله حوزه چقدر مطرح است؟ آيا مثلا در كنار ده‏ها درس خارج فقه، به مسائل اديان پرداخته است؟

طبيعى است كه بايد در سيستم آموزشى يك تحول اساسى ايجاد شود تا جايگاه اين دسته از نيازها به يك جايگاه برجسته در نظام آموزشى تبديل شود. اينها فقط مثال‏هايى در اين باره است، ده‏ها مثال ديگر مى‏توان مطرح كرد كه اكنون در حوزه ما به آن نياز است.

بعد ديگر بين‏المللى كردن حوزه پژوهش است; نيازهاى دنيا چقدر در نظر گرفته مى‏شود؟ سؤالاتى كه امروز در دنيا مطرح است، به چه اندازه در حوزه مطرح مى‏شود و در پژوهش‏هاى حوزه تاثير مى‏گذارد.

 به همين دليل در حوزه پژوهش هم كميسيون تشكيل داديم.

در زمينه تبليغات كه بحث‏بسيار مهمى است و وظيفه اصلى حوزه تبليغ و مبلغ پرورى است، چقدر با نيازهاى دنيا منطبق است؟ چه در شيوه‏هاى تبليغى و آنكه چه مقدار با شيوه‏هاى تبليغى كه در دنيا است، انطباق دارد؟ و چه در محتواى امر تبليغ، چقدر توانسته‏ايم مطابق با نياز دنيا مبلغ بپرورانيم. مستحضريد كه امروز ابزارهاى تبليغى بسيار قوى‏اى در دست دشمنان ما است و صدها كانال تلويزيونى قوى و صدها پايگاه خبرگزارى و خبرنگارى هماهنگ با يك‏ديگر در مورد يك مطلب به مدت يكسال تبليغ مى‏كنند تا يك مطلب غيرواقعى را واقعى جلوه دهند، در حالى كه ما حتى با خبر هم نمى‏شويم كه آنها چه مى‏كنند، چه رسد به آنكه بخواهيم با آن مقابله كنيم و موقعى با خبر مى‏شويم كه فرصت از دست رفته است نسبت‏به تعامل با مذاهب اسلامى و اديان نيز شيوه تبليغى واحدى از سوى حوزه دنبال نمى‏شود، بلكه گاهى كارهاى يك‏ديگر را خنثى مى‏كنيم.

لذا ما بايد بررسى كنيم و كميسيون تبليغات در مورد شيوه‏هاى تبليغى دنيا تحقيق كند تا ببينيم كه ديگران چه كار مى‏كنند و شيوه‏هاى تبليغى خود را هم آن مقدار كه كارآيى دارد، حفظ كنيم و آن مقدار كه بايد متحول شود، تحول بيابد.

مسئله چهارم ارتباطات حوزه با دنياى امروز است. در حال حاضر، حوزه ما با مراكز علمى و دينى دنيا ارتباط تنگاتنگ ندارد; البته اشخاص خاصى ارتباط دارند و يا سازمان‏هاى خاصى در كنار حوزه با مراكز دنيا ارتباط دارند، ولى خود حوزه هيچ ارتباطى ندارد، لذا اگر حوزه بخواهد به عنوان يك مركز ثقل‏اسلام در ايران و به عنوان يك مركز عالم پرورى در ايران با ساير مراكز علمى دنيا ارتباط برقرار كند، در چه زمينه‏هايى بايد با آنها همكارى كند و ما بايد چه تشكيلاتى را در حوزه ايجاد كنيم كه بتواند آن ارتباط را با آن مراكز برقرار كند. اين هم از مسائلى است كه در عرصه بين‏المللى ساختن حوزه مطرح است. براى اين منظور هم يك كميسيون تشكيل داده‏ايم كه با عنوان «كميسيون ارتباطات بين‏الملل‏» مشغول كار است.

البته اين مسئله ابعاد ديگرى هم دارد. اما با توجه به اينكه اين همايش اول است، ما آن را به همين چهار كميسيون محدود كرده‏ايم. اين چهار كميسيون تشكيل شده‏اند و كارهاى خود را انجام مى‏دهند و در زمان همايش هم طرح خود را ارائه مى‏دهند كه يك طرح جامع تشكيل مى‏شود كه در آن طرح جامع، مسائل مختلف مورد ارزيابى قرار گرفته است.

اگر توصيه مشخصى براى پژوهشگران و صاحبنظران علوم دينى و حوزوى داريد بيان بفرماييد.

نكته‏اى كه در اينجا بايد مورد توجه قرار دهيم، اين است كه ما در حوزه از جهت محتوا چيزى كم نداريم; آنچه كه مهم است، نحوه عرضه آنها است; يعنى بسيارى از معارفى كه در حوزه امروز در حلقه‏هاى درس كوچك، در گوشه و كنار مطرح مى‏شود، امروزه اصلا در دنيا مطرح نمى‏شود چون حوزه با دنيا ارتباط نداشته و نتوانسته در اين زمينه داشته‏هاى خود را درست عرضه بكند.

عمده كمبودهاى ما در شيوها و ابزارها است و در نيازشناسى‏ها، و مخاطب‏شناسى‏ها كه اين خوراك را ما بايد در چه قالبى بريزيم تا بتوانيم در دنيا حرفى براى گفتن داشته باشيم.

نكته ديگر اينكه طلبه‏هايى كه به عنوان تبليغ يا كار فرهنگى به كشورهاى ديگر سفر نموده‏اند، كم نيستند، ولى در قم مركزى وجود نداشته كه از تجربه اين عزيزان استفاده كنيم و اين تجربه به ديگران منتقل شود. طبيعى است كه بخش بين‏المللى حوزه، اگر فعال شود، مى‏تواند براى اين مقوله برنامه‏ريزى كند. امروزه نهادهاى بين‏المللى از حوزه استفاده زيادى كرده‏اند، ولى به حوزه كمتر نفعى رسانده‏اند و آنها همه مديون حوزه هستند و بايد دست‏به دست هم بدهند و صبغه بين‏المللى حوزه را تقويت كنند و اين طور نباشد كه فقط ما مصرف كننده از حوزه باشيم، ولى خدمتى به آن نكنيم.


منبع:مجله حوزه                                               تنظیم:نقدی-حوزه علمیه تبیان

 ~

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین