وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
اگر تا دیروز تشیع، ایران، قم و ده‏ها واژه هم‏خانواده، نام‏هایى ناآشنا و بیگانه بودند، اینك تك تك واژگان در فرهنگ واژگانى ملت‏ها ره‏یافته‏اند و دانشوران و خردورزان مشتاقند كه از مبادى و نتایج این افق جدید، بشنوند و بخوانند
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

رسالت‏حوزه در عرصه بين‏الملل
جهانی شدن

اگر تا ديروز تشيع، ايران، قم و ده‏ها واژه هم‏خانواده، نام‏هايى ناآشنا و بيگانه بودند، اينك تك تك واژگان در فرهنگ واژگانى ملت‏ها ره‏يافته‏اند و دانشوران و خردورزان مشتاقند كه از مبادى و نتايج اين افق جديد، بشنوند و بخوانند

در دهه‏هاى اخير، با تيزبينى و روشن‏انديشى مرجعيت زمان حضرت آيت الله العظمى بروجردى، تغييراتى در قلمرو كاركردهاى حوزه و نگرش به عرصه بين‏الملل پديدار شد. اما شعاع حركت‏بسيار محدود بود و در نهايت‏بخشى از بلاد اسلامى و غيراسلامى را در بر گرفت و بيشتر هدف در قالب معرفى تشيع و رفع برخى شبهات متوقف بود كه آن هم از سوى تنى چند از فضلا و طلاب انجام مى‏گرديد. اما بافت كلى حوزه با اين تغيير در كاركرد پيوند نخورد.

با پيروزى انقلاب اسلامى دگرگونى وسيعى به وجود آمد; اگر تا ديروز تشيع، ايران، قم و ده‏ها واژه هم‏خانواده، نام‏هايى ناآشنا و بيگانه بودند، اينك تك تك واژگان در فرهنگ واژگانى ملت‏ها ره‏يافته‏اند و دانشوران و خردورزان مشتاقند كه از مبادى و نتايج اين افق جديد، بشنوند و بخوانند.

 در اين شرايط، عمده‏ترين مسئوليت‏هاى حوزه و روحانيت را مى‏توان اينگونه برشمرد:

1. اطلاع‏يابى; حوزه، بايد از امواج جهانى عليه اسلام، تشيع و انقلاب اسلامى مطلع باشد، هزاران كتاب و مقاله نوشته شده درباره اسلام، شيعه و انقلاب را بررسى كند، محورهاى مورد عنايت و تهاجم آنها را دريابد، و در پژوهشكده‏هاى خود به آن موضوعات توجه خاص مبذول دارد.

2. مرزبانى جهانى از فرهنگ شيعى; روحانيت از عهد شيخ صدوق، شيخ مفيد و سيد مرتضى تا امروز، هماره پاسدار عقايد و ارزش‏هاى دينى، در برابر موج‏هاى مهاجم يا معارض بوده است.

ايفاى اين نقش تاريخى در دوره كنونى، از حساسيت ويژه‏اى برخوردار است; دوره‏اى كه فرهنگ غربى از قله قدرت سياسى و اقتصادى خود، چونان بهمنى فرو مى‏غلتد و باورها و ارزش‏هاى بومى مناطق گوناگون را درهم مى‏ريزد، خرد مى‏كند و خاكستر آن را در موزه‏هاى متروك تاريخ به يادگار مى‏گذارد. در اين دوره حساس، دفاع از فرهنگ خودى در برابر اين امواج مهاجم، كارى است كارستان.

اگر كسانى چونان شيخ مفيد، سيد مرتضى و... در برابر متكلمين معتزلى، زيدى و... قرار مى‏گرفتند، اينكه حوزه‏هاى دينى با انبوهى از نظريه‏پردازى جهانى مواجه هستند كه امكانات وسيع آكادميك و حرفه‏اى را در پشتوانه خويش دارند، همچنين با نظريه‏هايى روبرو هستند كه در زورق فريب و تزوير، ماهيت‏خود را پنهان مى‏دارند. در برابر اين موج مهاجم، ستيزندگى و مرزبانى كارى بس دشوار است; اگر روحانيت‏بتواند در اين برهه تاريخى به مسئوليت تاريخى خويش عمل كند، يكى از بزرگ‏ترين افتخارات تاريخى خود را رقم زده است.

3. آينده نگرى;

حوزه و روحانيت، در صورتى مى‏تواند به تاثير پايدار بينديشد كه با نگاهى وسيع‏تر، با كليشه‏ها و سؤالات زمان برخورد كند. مسئولان روحانيت‏بايد بتوانند موج فردا را پيش‏بينى كنند، نيازهاى آينده را حدس بزنند، و از امروز براى آن موج نو به چاره‏انديشى برخيزند.

در غير اين صورت، روحانيت تابع موج‏هاى برآمده باقى مى‏ماند، در بند پرسش‏هاى روزمره گرفتار مى‏شود، نيازها و سؤالات مهاجم موج مى‏شوند، و او تا مى‏خواهد از دام اين امواج بگريزد، گرفتار امواج جديد مى‏شود و در سير متوالى امواج مهاجم، چونان غرقه‏اى در درياى امواج دست و پا مى‏زند، اما بادهاى موافق و مخالف را جهت نمى‏دهد. تنها با نگرشى آينده‏نگرانه مى‏توان اين وضعيت را تغيير داد و حوزه را در جايگاه انديشه‏سازى جهانى قرارداد.

4. زمان‏شناسى و نظريه‏پردازى; فقاهت و درك عميق از دين، جز از طريق تماس با رخدادهاى زمان و دريافت پاسخ دين در آن مقولات به دست نمى‏آيد. اسلام‏شناسى عزلت‏جو در فهم موضوعات در مى‏ماند و ره به بيراهه مى‏برد; چه اينكه فقاهت در متن حركت‏سيال زندگى بشر است كه به پويايى و كارآمدى دست مى‏يابد.

اكنون صدها موضوع فقهى، كلامى، اخلاقى و... تبديل و تحول يافته است و هزاران موضوع نو و مستحدث پديد آمده است، نمى‏توان در كتابخانه‏هاى سنتى نشست و به استنباط حكم شرعى و توليد معرفت دينى پرداخت. بخش عظيمى از اين تحولات، به مشاهده و بررسى‏هاى جديد نياز دارد تا فقيه، متكلم، دانشور اخلاقى و... بتواند به درك درست روابط دست‏يابد و با توجه به آن، دانش دينى را تفحص، استخراج و عرضه كند.

مقام معظم رهبرى، با عنايت‏بدين مهم فرموده‏اند: «قم و همه حوزه‏هاى ديگر، نبايد از تحولات عالم بر كنار باشند، كسانى كه تدبير امور حوزه را به دست‏خواهند داشت، بايد فكرى بكنند و ترتيبى بدهند كه طلاب در جريان مسائل عالم قرار بگيرند. اين طور نباشد كه اين‏ها از پيشرفت‏ها و حوادث عالم و از موضوعات علمى و اكتشافات جديد در زمينه‏هاى مختلف... بركنار و دور باشند؟ چرا؟ به خاطر اينكه يك ركن مهم براى فتوا اطلاع از موضوع است; اگر فقيه موضوع را نشناسد، نخواهد توانست - كما هو حقه - از دليل شرعى، حكم الهى را استنباط كند.»

5. تبليغات خارج از كشور; بحران‏هاى اخلاقى - معنوى در جهان و ظهور انقلاب اسلامى، موجب رويكرد مجدد به دين اسلام و تشيع گرديد. اذهان و ديدگان بحران‏زده امروز با اسلام به عنوان آيينى كه مى‏تواند سخنى داشته باشد، برخورد مى‏كنند.

در چنين شرايطى نياز به مبلغان دين‏شناس در جوامع مختلف جهان ضرورى است; چه اينكه اگر دل‏هاى مشتاق، با سخنان درست و اسلام‏شناسانه پرنشود و ارضا نگردد، اين عطش اشباع كاذب خواهد يافت.

در اين راهبرد، علاوه بر ضرورت آشنايى با فرهنگ اجتماعى مناطق مختلف، پشتكار و تحمل مشقات لازم است. در بخش وسيعى از جهان، تبليغ دين تور، سياحت، تفريح و تفرج نيست، بلكه به عرق جبين و تلاش سنگينى نياز دارد و اصولا اشاعه تفكر دينى از سوى مبلغان اديان، با چنين همت و جديتى صورت مى‏پذيرد. مبلغان مسيحى با استوارى‏ها و مجاهدت‏هاى ويژه، به تبليغ مى‏پرداختند. پيش از ايشان مبلغان مسلمان در هند، آسياى جنوب شرقى و... چنان پشتكارى از خود ارائه مى‏كردند و اسلام را در جاى جاى كره خاكى گسترش مى‏دادند.

اكنون هم اگر تفكر دينى - شيعى بخواهد حضورى ملموس بيابد، بايد چنان همت و استقامت را پشتوانه كار خود قرار دهد و از سختى‏ها نهراسد،

مشكلات را به هيچ انگارد، درد غربت را چون شهد گوارا بنوشد و بذر اسلاح خواهى را در جهان، با قطرات خون و سرشك وجود آبيارى كند.


نویسنده:عباس صالحی                                    تنظیم:نقدی-حوزه علمیه تبیان

جهانی شدن
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین