• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 7578
  • پنج شنبه 30/7/1383
  • تاريخ :

آیا تعدد زوجات از ابداعات اسلام است؟

تعدد زوجات و اسلام ( مقالات -2)

عناوین:

1-   كمونیسم جنسی

2-   

نظریه افلاطون3-   اسلام و تعدد زوجات

«تك همسرى‏» طبیعى‏ترین فرم زناشویى است. در تك همسرى روح اختصاص‏ یعنى مالكیت فردى و خصوصى- كه البته با مالكیت‏خصوصى ثروت متفاوت است ‏- حكمفرماست. در تك همسرى هر یك از زن و شوهر احساسات و عواطف و منافع‏ جنسى دیگرى را«از آن‏» خود و مخصوص شخص خود مى‏داند.

نقطه مقابل تك همسرى‏ «چند همسرى‏» یا زوجیت اشتراكى است. چند همسرى یا زوجیت اشتراكى به چند شكل ممكن است فرض شود.

1- كمونیسم جنسى

یكى این كه اختصاص در هیچ طرف وجود نداشته باشد؛ نه مرد به زن معین ‏اختصاص داشته باشد و نه زن مخصوص مرد معین باشد. این فرض همان است كه از آن به‏ «كمونیسم جنسى‏» تعبیر مى‏شود.كمونیسم جنسى مساوى است‏ با نفى زندگى‏ خانوادگى. تاریخ و حتى فرضیات مربوط به ماقبل تاریخ، دوره‏اى را نشان نمى‏دهد كه در آن دوره بشر به كلى فاقد زندگى خانوادگى بوده و كمونیسم جنسى بر آن حاكم ‏بوده است. آنچه را به این نام خوانده‏اند و مدعى هستند كه در میان بعضى از مردمان‏ وحشى وجود داشته، حالت متوسطى بوده میان زندگى اختصاصى خانوادگى و كمونیسم جنسى مى‏گویند در بعضى قبایل چند برادر مشتركاً با چند خواهر ازدواج‏ مى‏كرده‏اند یا گروهى از مردان یك طایفه بالاشتراك با گروهى از زنان طایفه دیگرازدواج مى‏كرده‏اند.

"ویل دورانت" در جلد اول تاریخ تمدن صفحه 60 مى‏گوید:

«در بعضى نقاط ازدواج به صورت دسته جمعى صورت مى‏پذیرفته به این معنى كه ‏گروهى از مردان یك طایفه گروهى از زنان طایفه دیگر را به زنى مى‏گرفته‏اند. در تبت مثلاً عادت بر آن بوده است كه چند برادر چند خواهر را به تعداد خود به‏همسرى اختیار مى‏كرده‏اند به طورى كه هیچ معلوم نبود كدام خواهر زن كدام برادر است و یك نوع كمونیسم در زناشویى وجود داشته و هر مرد با هر زن كه ‏مى‏خواسته همخوابه مى‏شده است. سزار به عادت مشابهى در میان مردم قدیم ‏انگلستان اشاره كرده است.از بقایاى این حوادث عادت همسرى با زن برادر پس ‏از مرگ برادر را باید شمرد كه در میان قوم یهود و اقوام دیگر قدیم شایع بوده ‏است.»

2- نظریه افلاطون

آنچنان كه از كتاب "جمهوریت" افلاطون برمى‏آید و عموم مؤرخین آن را تأیید مى‏كنند، افلاطون در نظریه‏ «حاكمان فیلسوف و فیلسوفان حاكم‏» خود براى این طبقه‏ اشتراك خانوادگى را پیشنهاد مى‏كند، و چنانكه مى‏دانیم برخى از رهبران كمونیسم در قرن‏19 نیز چنین پیشنهادى نمودند ولى بنا به نقل كتاب فروید و تحریم زناشویى با محارم در اثر تجارب تلخ و فراوان، در سال 1938 از طرف برخى از كشورهاى ‏نیرومند كمونیستى قانون تك همسرى یگانه قانون رسمى شناخته شد.

3- اسلام و تعدد زوجات

شكل دیگر و نوع دیگر چند همسرى، چند زنى یا تعدد زوجات است. چند زنى یا تعدد زوجات برخلاف چند شوهرى و كمونیسم جنسى، رواج و موفقیت‏ بیشترى ‏داشته است ؛ این رسم نه تنها در میان قبایل وحشى وجود داشته  بسیارى از ملل متمدن‏ نیز آن را پذیرفته‏اند. گذشته از عرب جاهلیت، در میان قوم یهود و ملت ایران در زمان‏ ساسانیان و بعضى ملل دیگر این رسم و قانون وجود داشته است. منتسكیو مى‏گوید: « در قانون مالایو گرفتن سه زن مجاز بود». و هم او مى‏گوید:

«والانتینین، امپراطور روم، به علل و جهات مخصوص اجازه داد مردها چندین زن ‏بگیرند، ولى چون این قانون با آب و هواى اروپا مناسب نبود از طرف سایر امپراطوران روم مثل‏« تئودور» و«آكاردیوس‏» و«مونوریوس‏» لغو گردید.»

اسلام چند زنى را برخلاف چند شوهرى به كلى نسخ و لغو نكرد، بلكه آن را تحدید و تقیید كرد؛ یعنى از طرفى نامحدودى را از میان برد و براى آن حداكثر قائل شد كه‏چهارتاست، و از طرف دیگر براى آن قیود و شرایطى قرار داد و به هر كس اجازه نداد كه همسران متعدد انتخاب كند. در آینده درباره آن قیود و شرایط و همچنین درباره ‏این كه چرا اسلام چند زنى را به كلى لغو نكرد بحث‏ خواهیم كرد.

عجیب این است كه در قرون وسطى از جمله تبلیغاتى كه به ضد اسلام مى‏كردند این بود كه مى‏گفتند پیغمبر اسلام براى اولین بار رسم تعدد زوجات را در جهان اختراع‏ كرد!! و مدعى بودند شالوده اسلام تعدد زوجات است و علت پیشرفت‏ سریع اسلام در میان اقوام و ملل گوناگون اجازه تعدد زوجات است. و هم ادعا مى‏كردند كه علت ‏انحطاط مشرق زمین نیز تعدد زوجات است.

ویل دورانت در جلد اول تاریخ تمدن صفحه 61 مى‏گوید:

«علماى دینى در قرون وسطى چنین تصور مى‏كردند كه تعدد زوجات از ابتكارات‏ پیغمبر اسلام است، در صورتى كه چنین نیست و چنانكه دیدیم در اجتماعات ‏ابتدایى جریان چند همسرى بیشتر مطابق آن بوده است. عللى كه سبب پیدایش‏عادت تعدد زوجات در اجتماعات ابتدایى گشته ، فراوان است. به واسطه اشتغال‏ مردان به جنگ و شكار، زندگى مرد بیشتر در معرض خطر بود و به همین جهت ‏مردان بیشتر از زنان تلف مى‏شدند و فزونى عده زنان بر مردان سبب مى‏شد كه یا تعدد زوجات رواج پیدا كند و یا عده‏اى از زنان در بى‏شوهرى به سر برند، ولى در میان آن ملل كه مرگ و میر فراوان بود هیچ شایستگى نداشت كه عده‏اى زن مجرد بمانند و تولید مثل نكنند... بى‏شك تعدد زوجات در اجتماعات ابتدایى امر متناسبى بوده، زیرا عده زنان بر مردان فزونى داشته است.از لحاظ بهبود نسل هم‏ باید گفت كه سازمان تعدد زوجات بر تك همسرى فعلى ترجیح داشته است، چه‏ همان گونه كه مى‏دانیم تواناترین و محتاط ترین مردان عصر جدید غالباً طورى‏است كه دیر موفق به اختیار همسر مى‏شوند و به همین جهت كم فرزند مى‏آورند، در صورتى كه در آن ایام گذشته تواناترین مردان ظاهراً به بهترین زنان دست مى‏یافته‏ و فرزندان بیشتر تولید مى‏كرده‏اند. به همین جهت است كه تعدد زوجات مدت‏ مدیدى در میان ملت هاى ابتدایى بلكه ملت هاى متمدن توانسته است دوام پیدا كند و فقط در همین اواخر و در زمان ماست كه رفته رفته دارد از كشورهاى خاورى رخت ‏برمى‏بندد. در زوال این عادت، عواملى چند دخالت كرده است: زندگانى كشاورزى ‏كه حالت ثباتى دارد سختى و ناراحتى زندگى مردان را تقلیل داد و مخاطرات كمتر شد و به همین جهت عدد مرد و زن تقریباً مساوى یكدیگر شد و در این هنگام‏ چند زنى حتى در اجتماعات ابتدایى از امتیازات اقلیت ثروتمند گردید و توده مردم ‏به همین جهت ‏با یك زن به سر مى‏برند و عمل‏« زنا» را چاشنى آن قرار مى‏دهند!»

گوستاولوبون در تاریخ تمدن صفحه‏507 مى‏گوید:

«در اروپا هیچ یك از رسوم مشرق به قدر تعدد زوجات بد معرفى نشده و درباره‏ هیچ رسمى هم این قدر نظر اروپا به خطا نرفته است. نویسندگان اروپا تعدد زوجات را شالوده مذهب اسلام دانسته و در انتشار دیانت اسلام و تنزل و انحطاط ملل شرقى، آن را علة العلل قرار داده‏اند.آنها علاوه بر همه اعتراضات، نسبت‏به ‏زنان مشرق هم ابراز همدردى نموده‏اند من جمله اظهار مى‏كنند كه آن زنان بدبخت ‏را زیر پنجه خواجه سرایان، سخت و شدید در چهار دیوار خانه مقید نگاه داشته‏اند و به مجرد حركت مختصرى كه موجب رنجش و عدم رضایت‏ خانه خدایان شود حتى ممكن است آنها را با كمال بیرحمى اعدام كنند. ولى تصور مزبور از جمله‏ تصوراتى است كه هیچ مدرك و اساسى براى آن نیست. اگر خوانندگان این كتاب از اهل اروپا، براى مدت كمى تعصبات اروپایى را از خود دور سازند، تصدیق ‏خواهند كرد كه رسم تعدد زوجات براى نظام اجتماعى شرق یك رسم عمده‏اى‏است كه به وسیله آن، اقوامى كه این رسم میان آنها جارى است روح اخلاقى ایشان‏ در ترقى، و تعلقات و روابط خانوادگى آنها قوى و پایدار مانده و بالاخره در نتیجه‏ همین رسم است كه در مشرق اعزاز و اكرام زن بیش از اروپاست. ما قبل از شروع به ‏اقامه دلیل و اثبات مدعاى خود، از ذكر این مطلب ناچاریم كه رسم تعدد زوجات‏ ابداً مربوط به اسلام نیست، چه قبل از اسلام هم رسم مذكور در میان تمام اقوام‏ شرقى از یهود، ایرانى، عرب و غیره شایع بوده است. اقوامى كه در مشرق قبول ‏اسلام كردند از این حیث فایده‏اى از اسلام حاصل نكردند و تاكنون هم در دنیا یك‏ چنین مذهب مقتدرى نیامده كه این گونه رسوم مانند تعدد زوجات را بتواند ایجاد كند و یا آن را منسوخ سازد. رسم مذكور فقط بر اثر آب و هواى مشرق و در نتیجه‏ خصایص نژادى و علل و اسباب دیگرى كه به طرز زندگانى مشرق مربوط بوده‏ پیدا شده است، نه این كه مذهب آن را آورده باشد... در مغرب هم با وجود این كه آب‏ و هوا و طبیعت هیچ یك مقتضى براى وجود چنین رسمى نیست، معذلك رسم‏ وحدت زوجه رسمى است كه ما آن را فقط در كتاب هاى قانون مى‏بینیم درج است، والا خیال نمى‏كنم بشود این را انكار كرد كه در معاشرت واقعى ما اثرى از این رسم ( رسم وحدت زوجه) نیست.راستى من متحیرم و نمى‏دانم كه تعدد زوجات مشروع ‏مشرق از تعدد زوجات سالوسانه اهل مغرب چه كمى دارد و چرا كمتر است؟ بلكه ‏من مى‏گویم كه اولى از هر حیث‏ بهتر و شایسته‏تر از دومى است. اهل مشرق وقتى بلاد معظمه ما را سیاحت مى‏كنند از این اعتراضات و حملات ما دچار بهت و حیرت گردیده متغیر مى‏شوند... »

آرى، اسلام تعدد زوجات را ابتكار نكرد بلكه آن را از طرفى محدود ساخت و براى آن حداكثر قائل شد، و از طرف دیگر قیود و شرایط سنگینى براى آن مقرر كرد.

اقوام و مللى كه به دین اسلام گرویدند غالباً در میان خودشان این رسم وجود داشت و به واسطه اسلام مجبور بودند حدود و قیودى را گردن نهند.

منبع

: نظام حقوق زن در اسلامتألیف : استاد شهید مرتضی مطهری

انتقاد از فقدان استراتژی ترامپ در سیاست خارجی

انتقاد از فقدان استراتژی ترامپ در...

انتقاد از فقدان استراتژی ترامپ در سیاست خارجی
ترس از ایران به جان ترکیه افتاد

ترس از ایران به جان ترکیه افتاد

ترس از ایران به جان ترکیه افتاد
اندیشه سیاسی استاد مطهری

اندیشه سیاسی استاد مطهری

اندیشه سیاسی استاد مطهری
انتقاد علی لاریجانی از لغو سخنرانی مطهری

انتقاد علی لاریجانی از لغو سخنرانی...

انتقاد علی لاریجانی از لغو سخنرانی مطهری
UserName