• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 2209
  • چهارشنبه 2/3/1386
  • تاريخ :

امروز در تاریخ(2 خرداد )  

      

امروزدرتاریخ(2 خرداد 86 )     

امروز دوم خرداد ماه 1386 هجری شمسی ، برابراست با 6 جمادی الاول 1428قمری و 23 می   2007 میلادی . رویدادهای مهمی که در طول تاریخ ، درچنین روزی ، بوقوع پیوسته از این قرارند:

***

درگذشت شاه اسماعیل صفوی 

تاریخ ایران

483 سال پیش در چنین روزی در سال 1524 میلادی ، شاه اسماعیل صفوی موسس دودمان صفویان ، كه شیعه اثنی عشری را مذهب رسمی ایران اعلام كرد ، پس از 23 سال سلطنت در گذشت.

سلسله صفوى تأسیس خود را مدیون او و پیروان و مریدان وفادارش بود . شاه اسماعیل از خاندان شیخ صفی الدین اردبیلی، پس از 12 سال تلاش و از میان بردن 50 حاکمیت محلی، سرانجام در تبریز تاجگذاری کرد. او با محور قرار دادن مذهب تشیع، حکومتی یکپارچه و متمرکز ایجاد کرد.

شاه اسماعیل به دو نکته‌ ی اساسی توجه داشت : یکی مذهب تشیع و دیگری زبان ترکی. اولی پایه و اساس قدرت گیری خاندان صفویه بود و دومی عامل بسیج هواداران صفویه. در سپاهی که شاه اسماعیل برای اجرای اهدافش گرد آورده بود، قبایل ترکی چون شاملو، استاجلو، تکه للو، روملو، افشار، ذوالقدر، قاجار و ارساق شرکت داشتند. این قبایل در زمان شیخ حیدر پدر شاه اسماعیل، با نام قزلباشان معروف شدند.

قزلباشان هسته‌ی اصلی سپاه شاه اسماعیل را تشکیل می‌دادند. عامل ارتباط معنوی و ظاهری شاه اسماعیل با مریدانش نیز زبان ترکی بود. با به قدرت رسیدن شاه اسماعیل، زبان ترکی نیرویی دوباره گرفت. شاه اسماعیل خود به ترکی شعر می‌سرود و قسمت مهم اشعار او در عشق امام علی (ع) و امامان شیعه است.

او محبوب مردم ایران بود. بنیانگذاری یک امپراطوری با مرزهای تقریباً مشابه کنونی ایران، تشکیلات سیاسی این سرزمین ها، ثبات نسبی داخلی و حفظ و حراست از شر دشمنان خارجی از دلایل این محبوبیت محسوب می شد. شاه اسماعیل به محض آنکه بر تخت سلطنت نشسته بود، مذهب تشیع را در کشور، کیش رسمی قرار داده و دولتی نیرومند به وجود آورد.

شاه اسماعیل در زمان حکومت خود ، رشادتهای فراوانی از خود نشان داد که معروفترین آنها نبرد چالدران است .

چالدران جلگه اى است با 750 كیلومتر مربع در شمال غربى خوى. آنچه این دشت را مشهور كرده  همان جنگ سختى است كه در آن دو سپاه ایران و عثمانى با هم روبرو شدند و شكست ایرانیان كه در عین حال از چنان رشادت و دلاورى سرشار بوده است كه به شكست نمى مانست.

آنچه ایرانیان را با آن همه دلاورى كه كردند به شكست كشاند چیزى نبود جز سلاح آتشینى كه ترك هاى عثمانى از آن بهره مند بودند و در دشت باز چالدران سپاه 20 هزار نفره ایران را كه اتفاقاً از لحاظ تعداد هم از لشگر عثمانى كمتر بودند و تنها بر حمیت و جنگاورى و زبدگى ایشان حساب باز نشده بود، شكست. این نكته را هم باید یادآورى كرد كه ایرانیان در آن زمان مى توانستند به سلاح گرم دسترسى پیدا كنند و مشكلى در این كه تجهیزاتى مانند توپخانه و تفنگ را مهیا كنند، نداشتند، اما شاه اسماعیل صفوى معتقد بود كه استفاده از سلاح آتشین خلاف مردانگى است بنابراین سپاه ایران با شمشیر و كمان و تبرزین و گرز به جنگ با توپخانه عثمانى پرداخت.

جالب اینجاست كه با همین تسلیحات هم شاه اسماعیل و فرماندهانش نقشه اى براى خنثى كردن سلاح هاى آتشین ترك ها داشتند كه تا حدى هم موفق بود و چند توپ عثمانى ها با حملات سریع سواره نظام صفوى خاموش شد اما در نهایت تفنگ داران ترك و توپخانه عثمانى با تلفات سنگین توانست، ایرانیان را شكست دهد و شاه اسماعیل تنها با 600 نفر از سواران، چالدران را ترك گفت، جنگ چالدران اسیر نظامى نداشت و ایرانیان با كشته شدن، اسارت را نپذیرفتند، جنگ چالدران نظر جانشینان شاه اسماعیل را درباره جنگ و مردانگى و جوانمردى تغییر داد و سلاح آتشین در سپاه ایران راه یافت. از این رو این نبرد به " شاه جنگ ایرانیان " معروف شده است .

شاه اسماعیل صفوی بعد از شكست مقابل سلطان سلیم عثمانی، از سلاطین عثمانی به شهر سراب روی آورد و هنگامی که عازم قفقاز بود بیمار شد و در سال 930 در این شهر درگذشت. در آن زمان او 38 ساله بود و 24 سال از پادشاهی وی می گذشت. جسد وی را به اردبیل آورده و در آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی به خاک سپردند.

 ***

زادروز فریدریش روكرت

زادروز فریدریش روكرت

219 سال پیش درچنین روزی در سال 1788 میلادی ، فریدریش روكرت زبان شناس زبان‏های هند و اروپایى و شاعر و مترجم آلمانی در هامبورگ متولد شد .

وی پس از طی تحصیلات مقدماتی، در رشته حقوق فارغ التحصیل شد. از آن پس به آموختن زبان‏های شرقی از قبیل فارسی، عربی، سانسكریت، چینی و هم‏چنین زبان‏های اروپایى پرداخت و در هر یك، تسلّطی بسزا یافت. روكرت از سال 1811میلادی به تدریس در دانشگاه‏های آلمان مشغول شد و هم‏زمان به تحقیق و مطالعه درباره زبان‏های شرق پرداخت. او از پیش‏گامان شاعران آلمان به شمار می‏رود.

 تسلط شگفت انگیز روكرت به زبان آلمانی، او را در سرودن اشعار مختلفی در سبك‏های گوناگون و قالب‏های مختلف شرقی و غربی توانا كرده است. روكرت هم‏چنین از برخی سبك‏های ادبی شرقی برای سرودن شعر بهره می‏گرفت.

 وی در ترجمه برخی آثار از عربی به آلمانی، تمامی سجع‏ها، ضرب‏آهنگ‏ها، لفاظی‏ها، آرایه‏های بدیع، ایهامات لفظی و بالاخره همه ترفندهای ادبیِ به كار رفته در اصلِ اثر را به كار می‏برد، به‏طوری كه برخی آثار ترجمه‏ای او، از شگفتی‏های ادبیِ تاریخ ادبیات اروپا به شمار می‏روند. روكرت هم‏چنین درتمام انواع شعر به ویژه غزل و حماسه‏سرایى مهارت داشته و در سبك ادبی، پیرو شیوه رمانتیك یا داستانی و افسانه‏ای بود. از روكرت آثار متعددی برجای مانده است.

ترجمه قران كه به خودى خود از حیث زبان شناسى و به لحاظ زیباشناسى شاهكارى در زبان آلمانى محسوب مى شود، هر چند در اینجا و آنجا كاملاً دقیق و عیناً مطابق با متن اصلى نیست، اما براى نخستین بار سبك قرآن و زیبایى و شكوه كلام خدا را به خواننده آلمانى زبان مى نمایاند و او را به شگفت و تحسین وا مىدارد. نبوغ روكرت در فراگیرى زبان هاى گوناگون، در دوران او زبانزد خاص و عام بوده است .

افزون بر ترجمه قرآن آثار دیگرى نیز به جا مانده است؛ از آن جمله ترجمه منظوم اشعار گلستان سعدى كه در سال 1847 میلادى به انجام رساند، بهترین و زیباترین ترجمه اى است كه تا كنون از این دفتر منتشر شده است. ترجمه روكرت از گلستان نزدیك به پنجاه سال بعد از اتمام آن و بیش از سى سال پس از مرگ او، براى نخستین بار در «مجله تاریخ ادبیات تطبیقى» به سال 1895 میلادى منتشر شد. روكرت خود در سال 1851 براى اولین بار در «دفتر یادداشت هاى شاعرانه» خود اشاره اى به ترجمه بخش منظوم گلستان دارد. او بوستان سعدى را نیز به صورت زیبایى به آلمانى ترجمه كرد كه انتشار این كتاب نیز در زمان حیات او به انجام نرسید و نخستین بار در سال 1882 میلادى منتشر شد. روكرت گزیده اى از شاهنامه فردوسى و شمارى از غزلیات سعدى را نیز به آلمانى ترجمه كرد.

***

نشان لژیون دو نور ، ابتكار ناپلئون بناپارت

ناپلئون

205 سال پیش درچنین روزی درسال 1802 میلادی ،  نشان لژیون دو نور از معروفترین نشانهای كشور فرانسه به ابتكار ناپلئون بناپارت كنسول اول فرانسه ایجاد شد .

هدف از ایجاد این نشان تجلیل از كسانی بود كه در راه ارائه خدمات برجسته لشكری و كشوری به فرانسه می كوشیدند .

 لژیون دونور ابتدا فقط به فرانسویان اهدا می شد. اما در سالهای بعد به اتباع كشورهای دیگر نیز داده شد . هم اکنون نشان لژیون دونور هنوز پابرجاست.

***

سیمون بولیوار ، ملقب به ال لیبرتادو شد

194 سال پیش در چنین روزی در سال 1813 میلادی ، ونزوئلایی ها به سیمون بولیوار قهرمان ملی لاتین های قاره آمریکا ، لقب ال لیبرتادو (آزادیبخش) دادند.

سیمون بولیوار در روز 24 ژانویه سال 1783 میلادى در شهر كاراكاس و در یك خانواده اشرافى متولد شده بود. او در سن 9 سالگى پدرش را از دست داد.سیمون ابتدا در ونزوئلا و سپس در اروپا تحصیل كرد و پرورش یافت.او در اروپا توانست دانش هاى ادبى و علمى خود را عمیق تر كرده و با آرمان هاى دموكراتیك الهام گرفته از انقلاب فرانسه آشنا شود.

این آرمان ها زندگى او را تحت تاثیر قرار داده و او را به مبارزه براى استقلال قاره امریكاى جنوبى متقاعد كردند. سیمون بولیوار در سفر ایتالیا هنگام صعود از كوه مقدس این جملات را بر زبان آورد: «در مقابل شما سوگند مى خورم ، به خداوند پدرانم سوگند مى خورم ، به پدرانم سوگند مى خورم ، به شرافتم سوگند مى خورم و به میهنم سوگند مى خورم كه هرگز تا قبل از گسستن زنجیرهایى كه قدرت حاكمه اسپانیا به ما تحمیل كرده به بازوى خود استراحت و به روح خود آرامش نخواهم داد».

از آوریل سال 1810 میلادى ، كلنل بولیوار به یكى از رهبران عمده جنبش آزادى بخش ونزوئلا تبدیل شد. با این حال ، در ژوئن سال 1821 میلادى بود كه سیمون بولیوار پس از پیروزى در كارابوبو توانست اسپانیایى ها را از خاك ونزوئلا بیرون براند .

از آن پس ، سیمون بولیوار تلاش خود را معطوف آزاد كردن سایر مستعمرات اسپانیا در قاره امریكاى جنوبى كرد. جنگ در پس جنگ بولیوار موفق شد جمهورى بزرگ كلمبیا را متشكل از كشورهاى كلمبیا، ونزوئلا و اكوادور آزاد تشكیل دهد . اندیشه هاى ضد امپریالیستى بولیوار از او چهره اى بى بدیل در روند مبارزات مردم آمریكاى لاتین ترسیم كرده است.

سرانجام وی در سال 1830 میلادی در نزدیكى شهر سانتامارتا در كلمبیا به علت ابتلا به بیمارى سل درگذشت .

***

درگذشت لئوپلد فون رانكه

121 سال پیش در چنین روزی  در سال 1886 میلادی ، «لئوپلد فون رانكه» مورخ بزرگ آلمانی درگذشت . وی توصیه كرده است كه نویسنده تاریخ باید یك ناراتیو نگار زبردست باشد تا حقایق تاریخ بمانند داستان در ذهن باقی بماند و تنها به كارهای سران دولتها و جنگها توجه نشود؛ وضعیت مردم، روابط اجتماعی و رشد ادبیات، هنر و علوم فراموش نشود.

 وی اصرار كرده است كه مطالب تاریخ حتی الامكان از منابع دست اول از قبیل خاطرات و یادداشتها و نامه های افراد، وصیت نامه ها، قراردادها و نشریات منتشره همان زمان (پس از تحقیق درباره درستی مطالب آنها) استخراج شود.

وی از هواداران نوشتن تاریخ برای هر دوره كوتاه و یا مورد مشخص بود كه بعدا مورخان دیگر بتوانند به استناد آنها تاریخ عمومی را تنظیم كنند. 

***

در گذشت هنریک ایبسن ، نمایشنامه نویس نروژی

هنریک ایبسن ، نمایشنامه نویس نروژی

101 سال پیش  در چنین روزی در سال 1906 میلادی ، هنریک یوهان ایبسن نمایشنامه نویس مشهور نروژی در گذشت . خانه عروسک عنوان مهمترین اثر اوست .

ایبسن نمایشنامه نویس مشهور نروژی در شهر کوچک و ساحلی اسکین و در یک خانواده مرفه بدنیا آمد. با ورشکسته شدن پدر در سال 1836 خانواده ایبسن دچار فقر و تنگدستی گردید. همین تغییر شرایط موجب شد ایبسن از سنین کودکی با مفهوم و مشکلات فقر و نوع نگاه افراد ثروتمند آشنا شود.

 هنریک در سن 15 سالگی در داروخانه ای در شهر گریمستاد به شاگردی مشغول شد و در سال ???? برای ادامه تحصیل و به امید اخذ دکترا در رشته پزشکی به شهر کریستیانیا ( اسلو کنونی، پایتخت نروژ ) عزیمت نمود.

ایبسن اولین نمایشنامه خود را در سال 1850 نوشت و در سال 1851 به عنوان مدیر صحنه و درام نویس تئاتر تازه تاسیس ملی نروژ استخدام شد.

 او در این تئاتر با 145 نمایش همکاری کرد و در مدت مزبور 7 نمایشنامه نوشت. ایبسن از سال 1850 تا 1862 درتئاتر دیگری در کریستیانا (اسلو کنونی) فعالیت کرد و از سال 1864 به جز دوره های کوتاه مدتی در خارج از نروژ زندگی کرد. ایبسن بانی روش های واقعگرانه در نمایشنامه نویسی است. دوره اولیه آثار برگرفته از اسطوره ها و افسانه های نروژی بود که به زبان منظوم و شاعرانه نوشته شده بود. این آثار اگرچه حال و هوای رمانتیک دارند ولی رگه های واقعگرایی و صراحت در آن ها دیده می شود. همین ویژگی سبب تمایز او و سایر درام نویس های رمانتیک هم عصرش مانند ویکتور هوگو است.

رشد صنعت و تغییر ساختار اقتصادی در قرن نوزدهم که سوداگری در آن رشد می کند، ایبسن را به سوی تغییرات اساسی در نمایشنامه های خود سوق می دهد. در دوره دوم کار او از اسطوره ها و قهرمانان افسانه ای خبری نیست، بلکه این مردم عادی هستند که شخصیت های نمایشی او را می سازند. اوج این روش در نمایشنامه دشمن ملت مشهود است.

*** 

 

تولد جان باردین ، فیزیکدان آمریکایی

99 سال پیش در چنین روزی در سال 1908 میلادی ، جان باردین فیزیکدان برجسته آمریکایی به دنیا آمد . در 30 ژوئن 1948 دکتر جان باردین و والد براتاین دانشمندان آزمایشگاه تحقیقاتی شرکت بل، واقع در نیویورک خبر اختراع خود را به عموم جهان رساندند. این اختراع ترانزیستور نام گرفت.

یک ترانزیستور که بزرگتر از یک عدس نیست تقریباْ قادر است هر کاری را که لامپ‌های خلاء انجام می‌دادند، انجام دهد. به علاوه کارهایی را هم که این لامپها قادر به انجام آن نبودند انجام می‌دهد. به مرور زمان ترانزیستور جای لامپهای خلاء را گرفت. درست مثل اتومبیل که جای گاریهای قدیمی و اسبی را گرفت.

بعد از ابداع ترانزیستور توسط جان باردین ، مفهوم و اهمیت مدارهای مجتمع روشن شد. پس از آن موفقیت بزرگ تجمع و اتصال تعداد بسیار زیادی از قطعات کوچک و اجزای الکترونیکی بر سطح زیر لایه تحول عظیمی در ساخت عملی مدارهای مجتمع بوجود آورد. با ابداع و رشد فناوری مینیاتور کردن قطعات الکترونیکی بشر به یکی از مهمترین دستاوردهای خود در قرن گذشته نائل آمد.

لازم به ذکر است که جان باردین تنها فیزیکدانی است که دو بار موفق به کسب جایزه نوبل فیزیک شده است ؛ در 1956 به خاطر کشف نیم‌ رساناها و در 1972 به خاطر توضیح ابررسانایى.

*** 

آغاز تخلیه ایران از قوای اشغالگر روس

61 سال پیش در چنین روزی در سال 1325 شمسی ، قوای اشغالگر روس ایران را تخلیه کردند . پس از وقوع جنگ جهانی دوم که در اول سپتامبر 1939 آغاز شده بود ، ایران بی طرفی خود را اعلام کرد ، اما به دلیل گستردگی مرز کشوربا اتحاد جماهیر شوروی سابق و در گیری آن با آلمانی ها به نظرمی رسید که انجام چنین امری عملا ناممکن تلقی شود .

علاوه بر چنین وضعیتی  ،  اوضاع داخلی ایران نیز به هیچ وجه مناسب نبود و فقر و تنگدستی سراسر کشور را فرا گرفته بود و به همین دلیل قشر متوسط به پایین جامعه  نیز از استبداد رضاخانی به تنگ آمده بودند . 

ارتش متفقین به بهانه های واهی از قبیل حضور جاسوسان آلمانی در ایران به اشغال کشور مبادرت ورزید . رضا شاه درابتدا تصمیم به مقاومت در برابر این نیروها گرفت اما به دلیل فقدان پایگاه مردمی و نارضایتی عمومی از عملکرد او، ایران بدون هیچ مقاومتی به اشغال نیروهای مهاجم  در آمد .

اشغال ایران در سوم شهریور 1320 خیلی سریع و آسان تحقق یافت و با تهاجم نیروهای انگلیسی  و شوروی سابق از جنوب و شمال صورت رسمی و جدی به خود گرفت .

 این اشغال  تا پایان جنگ در سال 1324 ادامه داشت . قحطی ، گرانی و پایمال شدن نمامیت ارضی ایران از جمله عواقب چنین اشغالی بود .

*** 

درگذشت پرفسور احمد پارسا

پرفسور احمد پارسا

10 سال پیش در چنین روزی در سال 1376 شمسی ، پرفسور احمد پارسا ، پدر علم گیاه شناسی ایران و بنیانگذار موزه علوم طبیعی ، در سن 90 سالگی  ، درگذشت .

وی از نخستین پیش كسوتان علم گیاه شناسی نوین ایران، نخستین استاد گیاه شناسی دانشگاه تهران و نخستین ایرانی بود كه كار تحقیق علمی فلور (رستنی های) ایران را آغاز كرد و در نهایت دقت و ظرافت به انجام رساند.

وی موزه علوم طبیعی ایران را بنیان نهاد و بزرگترین اثر او، تألیف كتاب فلور مستقل ایران به نام فلوردولیران به زبان فرانسه است.

 پروفسور پارسا بیش از60 سال از عمر خود را به تحقیق و تفحص درباره طبیعت ایران پرداخت . او در حالی كه هنوز به حرفه اش، سرزمینش و آثارش عشق می ورزید، با طبیعت و هر آنچه داشت وداع كرد.

پروفسور پارسا در فاصله سال های 1321 تا 1329 شمسی نخستین فلور مستقل ایران را به نام فلور دولیران به زبان فرانسه تألیف كرد كه در 5 جلد و بیش از 7000 صفحه از سوی وزارت فرهنگ آن زمان منتشر شد.

كار تألیف فلور ایران با امكانات آن زمان، كاری بسیار بزرگ و سخت بود، اما دكتر پارسا، آن را با صبر و حوصله و تحمل مشقت های بسیار به پایان رساند.

وی به مطالعه و تحقیق منابع خارجی اكتفا نكرد بلكه به تنهایی و یا به كمك دانشجویان و همكاران ایرانی خود، به گرد آوری نمونه های جدیدی از فلور ایران پرداخت.

پروفسور پارسا در بررسی های خود در خارج و داخل كشور توانست، ترادف گیاه شناختی بسیاری از گونه های گیاهی را نشان دهد و از تكرار آن، جلوگیری كند.

استاد پارسا دارای مقالات بسیاری در مورد فلور ایران در مجلات بین المللی به خصوص در نشریه علمی گیاه شناسی «كیو» لندن است. از تألیفات استاد به زبان فارسی نیز می توان به :

- دو جلد كتاب گیاهان شمال ایران (سال 1318، شركت چاپخانه ارژنگ تهران)

- كتاب دارونامه (1325، انتشارات وزارت فرهنگ سابق)

- كتاب اندام شناسی گیاهان (سال 1331، انتشارات وزارت فرهنگ سابق)

كتاب تیره شناسی یا تاگزونومی گیاهان آوندی (سال 1334، انتشارات دانشگاه تهران) و... را نام برد.

پروفسور احمد پارسا ، پس از اخذ دكترای گیاه شناسی و علوم طبیعی در فرانسه، به ایران بازگشت. وی در سالهای نخست مراجعت، به تنهایی و در سال 1316 كه در مقام استاد گیاهشناسی دانشكده علوم و دانشسرای عالی دانشگاه تهران قرار گرفت، به اتفاق برخی شاگردان خود به گرد آوری گیاهان ایران پرداخت. در سال 1324 موزه علوم طبیعی را با بودجه وزارت فرهنگ آن زمان كه تأمین كننده بودجه دانشگاه تهران نیز بود، در قسمتی از ساختمان بزرگ دبستان حكیم نظامی سابق (واقع در مقابل موزه ایران باستان) تأسیس كرد و گیاهان گردآوری شده را به منظور تأسیس «هربیه ملی» به آن موزه انتقال داد و به این ترتیب «هرباریوم موزه علوم طبیعی ایران» را بنیان نهاد. در سال 1333 وزارت فرهنگ به علت تفكیك بودجه اش از بودجه دانشگاه، بودجه این موزه را قطع و نیاز خود را به محل آن اعلام كرد و هرباریوم و اشیای موزه به ناچار به ساختمان دانشكده علوم دانشگاه تهران منتقل شد.

***

منابع :

1- مهر

2- صداوسیما

3- روزنامک

4-روزنامه شرق

5- سایت مبلغ

6- - سایت رهگذر

7- سایت دانشجویان

8- ویکی پدیا

9- سایت شفیقی

10- سایت آفتاب

11- سایت گیاهان دارویی

12- ایرانگار

13-IRIB   

  

امروز در تاریخ (7 تیر )

امروز در تاریخ (7 تیر )

امروز در تاریخ (7 تیر )
امروز در تاریخ (24 اردیبهشت)

امروز در تاریخ (24 اردیبهشت)

امروز در تاریخ (24 اردیبهشت)
امروز در تاریخ (17  اردیبهشت )

امروز در تاریخ (17 اردیبهشت )

امروز در تاریخ (17 اردیبهشت )
امروز در تاریخ(30خرداد )

امروز در تاریخ(30خرداد )

امروز در تاریخ(30خرداد )
UserName