• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • يکشنبه 1385/12/13 ساعت 11:25
  • تاريخ :

طرح بزرگ تدوین تاریخ اندیشه سیاسی مسلمین

  پژوهشکده علوم و اندیشه اسلامی وابسته به پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم، طرح بزرگ تدوین تاریخ اندیشه سیاسی مسلمین را در پی می گیرد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی تبیان به نقل از  رسا، تدوین تاریخ اندیشه سیاسی مسلمین طرح بزرگی است که پژوهشکده علوم و اندیشه اسلامی وابسته به پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم پی گیری می‌کند.
متفكران و عالمان مسلمانی كه برای تبیین اندیشه سیاسی اسلام تلاش كرده‌اند، در چهار گرایش و طرز تفكر قرار می‌گیرند: اندیشه‌های سیاسی؛ که مجموعه‌‌ای از آراء و اندیشه‌های سیاسی است كه توسط فلاسفه‌ای چون فارابی، ابن سینا، سهروردی، صدرالمتألهین پی‌نهاده شده است، دغدغه این دسته از متفكران، تعیین مناسب‌ترین و بهترین نظام سیاسی، رهبر و قانون برای رساندن مردم به خیر و فضیلت و سعادت بوده است.
اندیشه‌های سیاسی اجتماعی؛ که شامل اندیشه‌هایی است كه عمدتاً از سوی مصلحان اجتماعی مانند سید جمال‌الدین اسدآبادی، محمد اقبال، مدرس، كاشانی ارائه شده است. این دسته از متفكران با اندیشیدن درباره معضلات جهان اسلام به دنبال راه‌های برون‌رفت از انحطاط بوده‌اند.
اندیشه‌های سیاسی كلامی؛ از آنجا كه یكی از بحث‌های اساسی كلام، بحث «امامت» است، متكلمان مسلمان قسمت عمده مباحث خود را به بحث درباره نیاز جامعه اسلامی به امام و خصائص و شرایط وی اختصاص داده و نظام سیاسی مطلوب خود را معرفی می‌کنند؛ متفكرانی چون سید مرتضی علم الهدی، قاضی ابوبكر باقلانی، امام الحرمین جوینی، خواجه نصیرالدین طوسی در این حوزه دانشی قرار می‌گیرند.
اندیشه‌های سیاسی فقهی؛ حوزه مطالعاتی وی‍ژه‌ای است كه فقیهان در باب حكومت و سیاست در خلال ابواب گوناگون فقهی و یا به صورت مستقل عرضه كرده‌اند. فقیهانی چون شهید اول، شهید ثانی، محقق كركی، شیخ محمد حسین نجفی، كاشف الغطاء، نائینی و‌ امام خمینی (ره) اساسی‌ترین و گسترده‌ترین گرایش در اندیشه سیاسی مسلمانان را تشكیل داده‌اند.
بی‌تردید بررسی اندیشه سیاسی شیعه و روند تحولی آن در مواجهه با نظام‌های سیاسی گوناگون به خصوص با استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران و نیز جنبش‌های سیاسی اسلام‌خواهانه در دنیای معاصر اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین بر اهل نظر و صاحب‌نظران روشن است كه این بررسی‌ها عموماً به منظور فراهم آوردن زمینه‌های لازم برای پاسخ‌یابی به پرسش‌های امروز جامعه اسلامی صورت می‌گیرد.
بر اساس این گزارش، واحد تدوین اندیشه سیاسی اسلام پژوهشكده علوم و اندیشه اسلامی از سال 1373 پژوهش در خصوص تدوین تاریخ اندیشه سیاسی متفكران مسلمان را در قالب یك طرح كلان در سه فاز در دستور كار خود قرار داده است؛ فاز نخست این طرح شامل تك‌نگاری‌هایی در خصوص اندیشه سیاسی متفكران مسلمان بود كه تاكنون اندیشه سیاسی غالب متفكران شیعه به انجام رسیده و اندیشه سیاسی دیگر متفكران مؤثر در جهان اسلام در دست بررسی است. حجم این پژوهش‌ها برخی در حد یك مقاله و برخی در حد كتاب است.
فاز دوم این طرح شامل بررسی ویژگی‌های اندیشه سیاسی متفكران مسلمان در دوره‌های تاریخی از عصر غیبت تا دوران معاصر است كه در حال حاضر دوره صفویه تدوین، دوره آل بویه در دست تدوین و دوره‌های دیگر نیز در برنامه‌های آینده گروه‌های پژوهشی پژوهشكده قرار دارد.
فاز سوم این طرح شامل نگاه تاریخی و كلان به سیر تطور تاریخ اندیشه سیاسی متفكران مسلمان است كه به لحاظ منطقی این بخش پس از پایان فاز دوم طرح، اجرا خواهد شد.
آثار منتشر شده توسط پژوهشکده علوم و اندیشه اسلامی در این‌باره عبارتند از: اندیشه سیاسی كشفی، محقق اردبیلی، فیض كاشانی، محقق حلی، محقق سبزواری، محقق كركی، شیخ طوسی، اخوان الصفا، خواجه نصیرالدین طوسی، فارابی، مسكویه، علامه مجلسی، شهید مطهری، صدر المتألهین، ابوالحسن عامری، شهید ثانی، جمال‌الدین محمد خوانساری.
آثار در دست انتشار این پژوهشکده در این خصوص عبارتند از: اندیشه سیاسی صاحب جواهر، وجوه سیاسی فلسفه شیخ اشراق، اندیشه سیاسی مسعودی، فاضل مقداد، ملا احمد نراقی، ابن رشد، شیعه در عصر صفویه، مدرس، نائینی.
پژوهشکده علوم و اندیشه اسلامی آثار در دست آماده‌سازی جهت نشر را بدین شرح اعلام کرد: اندیشه سیاسی قطب‌الدین رازی، نجم الدین رازی، جلال‌الدین دوانی، میرسید علی همدانی، ملاهادی سبزواری، سید نعمت الله جزایری، قطب الدین شیرازی،‌ میرزای قمی، كاشانی . علامه جعفری.
این گزارش می‌افزاید: اندیشه سیاسی سید لاری،‌ وحید بهبهانی، یوسف بحرانی، شیخ عبدالكریم زنجانی، آیت الله بروجردی، ابن ادریس حلی، سید محمد كاظم یزدی، امام خمینی، شهید صدر، علامه حلی، علی نقی كمره‌ای، شیخ مفید، ابی‌الصلاح حلبی، شیخ بهائی، شیخ حر عاملی، سید جمال‌الدین اسدآبادی، سید حیدر آملی، محمد عابد الجابری، ابوحیان توحیدی، علامه طباطبایی، ابن خلدون، شهید بهشتی، ابوریحان بیرونی، ملامحمدمهدی نراقی، محمد اسماعیل محلاتی، سید ماجد بحرانی، آیت الله خویی، محقق خوانساری، شهید اول، فخرالمحققین، علامه فضل الله، طبرسی، محسن طباطبایی حكیم، شیخ فضل الله نوری، شیعه در دوره آل بویه آثار در دست تحقیق پژوهشکده را تشکیل می‌دهد.
برخی از این آثار، به عنوان برگزیده کتاب سال حوزه و کتاب سال دانشجویی معرفی شده‌اند: برگزیدگان کتاب سال حوزه در سال 80 عبارتند از: اندیشه سیاسی فارابی؛ شیخ طوسی؛ سبزواری؛ و درسال 82 اندیشه سیاسی صدرالمتالهین که برگزیده کتاب سال حوزه، کنگره دین‌پژوهان و کتاب سال دانشجویی اعلام شد؛ اندیشه سیاسی علامه مجلسی برگزیده کتاب سال حوزه در سال 82 و اندیشه سیاسی ابن عامری برگزیده کتاب سال حوزه در سال 83 بود. اندیشه سیاسی اخوان الصفا نیز اثر قابل تشویق در بخش آثار پژوهشی کارکنان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال 83 است. وجوه سیاسی فلسفه شیخ اشراق نیز در سال 83 به عنوان اثر قابل تشویق کنگره دین‌پژوهان کشور معرفی شد و مجموعه تاریخ اندیشه سیاسی متفكران مسلمان نیز آثار قابل تقدیر اولین جشنواره آیین و خرد پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی اعلام شدند.

UserName