• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 232
  • سه شنبه 1395/5/19
  • تاريخ :

رشته مهندسی پرتوپزشکی

یکی از روش های تشخیصی و درمانی ارزشمند در طب، پزشکی هسته ای می باشد. که تبلور آن از ابتدا تا کنون تلفیقی از کشفیات مهم تاریخی بوده است.

رشته پرتوپزشکی

اولین جرقه استفاده از انرژی هسته ای در پزشکی در سال 1895 با کشف اشعه X و در 1934 با کشف مواد رادیواکتیو زده شد. اولین استفاده کلینیکی مواد رادیواکتیو، در سال 1937 جهت درمان لوسمی در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی بود. بعد از آن در 1946 با استفاده از این مواد توانستند در یک بیمار مبتلا به سرطان تیروئید از پیشرفت این بیماری جلوگیری کنند.

البته تا 1950 کاربرد کلینیکی مواد رادیواکتیو به طور شایع رواج نیافت و مسکوت ماند. طی سال های بعد از آن متخصصین و فیزیکدانان به این واقعیت پی بردند که می توان از تجمع رادیو داروها در ارگان هدف تصاویری از آن تهیه نمود و یا به درمان بافت آسیب دیده کمک نمود. به طوری که در اواسط دهه 60 مطالعات بسیاری در خصوص طراحی تجهیزات لازم آغاز گشت.

در دهه 1970 توانستند با جاروب نمودن از ارگان های دیگر بدن مانند کبد و طحال، تومورهای مغزی و مجاری گوارشی تصاویری را تهیه نمایند. و در دهه 1980 از رادیو داروها جهت تشخیص بیماری های قلبی استفاده نمودند و هم اکنون نیز با ضریب اطمینان بسیار بالایی از پزشکی هسته ای در درمان و تشخیص و پیگیری روند درمان بیماری ها استفاده می گردد.

پرتوپزشکی شاخه ای از پزشکی است که در آن تشعشع خواص هسته ای نوکلیدهای رادیواکتیو و نوکلیدهای پایدار، هم برای تشخیص و هم برای درمان امراض به کار می روند. این امر می تواند یا با پرتودهی مستقیم مریض با یک چشمه تشتعشع خارجی یا با تزریق داروهای نشاندار با رادیواکتیویته به مریض تحقق یابد.

رشته پرتوپزشکی

مهندسی پرتو پزشکی

مهندسی پرتوپزشکی با تصویر برداری و یا درمان به وسیله پرتوها سر و کار دارد. تصویر برداری به وسیله دستگاه هایی مانندPET وCT و MRI و ... در این رشته بسته به علاقه می توان در زمینه هسته ای آن فعالیت کرد که باز در بخش تصویر برداری،PET, SPECT را شامل می شود و در مورد درمان هم روش های مختلف درمان بوسیله رادیو ایزوتوپ ها خواهد بود.

مهندسی پزشکی (بسته به نوع گرایش) با تجهیزات پزشکی سر و کار دارد. به عنوان مثال ساخت و بهینه سازی فشار خون سنج ها، دیجیتال به گرایش بیو الکتریک مهندسی پزشکی مربوط می شود. برخی نیز میان رشته ای هستند مانند ساخت دست ها و پا های مصنوعی جدید و پیشرفته که ترکیبی ار بیومکانیک و بیوالکتریک هستند. این رشته با هدف کمک به متخصصین پزشکی در رشته های مختلف برای تشخیص و درمان دقیق تر، بی خطرتر و موثرتر بیماری ها راه اندازی شده است.

رشته مهندسی پرتوپزشکی را می توان به سه حوزه زیر تقسیم کرد:

Bionuclear Instrument - در این حوزه کلیه ابزارها و دستگاه های تشخیصی (تصویربرداری) و درمانی (پرتودرمانی) از لحاظ ساختار، فیزیک دستگاه و نحوه عملکرد مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرند.

شتاب دهنده ها و حفاظ های پرتویی نیز در این حوزه قرار دارند. بطورکلی می توان این حوزه را سخت افزار رشته پرتوپزشکی نامید.

Bionuclear Modeling or Processing - این حوزه شامل مطالعات و برنامه نویسی نرم افزاری در زمینه مدل کردن پدیده های هسته ای، رادیولوژیکی و رادیوبیولوژیکی می باشد. همچنین نرم افزارهای پردازشی مربوط به بهبود و فشرده سازی سیگنال های تصاویر پزشکی و استخراج ویژگی های آنها به منظور طبقه بندی و تشخیص بیماری ها و یا ارزیابی نحوه درمان در این حوزه قرار می گیرند.

 Radio Pharmaceutical or Biological -این حوزه شامل فیزیک و نحوه تولید رادیو داروها و رادیوایزوتوپ ها و چگونگی تأثیر پرتوهای مختلف بر بافت های زنده و بیو لوژیکی می باشد.

تحصیل در رشته پرتوپزشکی

مقطع کارشناسی:
این رشته در حال حاضر در مقطع کارشناسی فقط در واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی هر سال دانشجو می پذیرد.

معاون آموزشی و امور دانشجویی وزارت بهداشت با تشریح اولویت های آموزش پزشکی در سال تحصیلی جدید، از تاسیس رشته های جدید در زمینه پزشکی هسته ای خبر داده است.

مقطع کارشناسی ارشد:

مهندسی پرتو پزشکی یکی از زیر مجموعه های مهندسی هسته ای می باشد. نام رشته های کارشناسی که می توانند در آزمون کارشناسی ارشد این رشته شرکت کنند عبارتند از: مهندسی هسته ای، مکانیک، مواد، مهندسی شیمی، برق، فیزیک و مهندسی پزشکی.

مواد امتحانی:
 - زبان عمومی و تخصصی
 - ریاضیات
 - کنترل
 - فیزیک هسته ای
 - الکترونیک 
 - الکترو مغناطیس

دانشگاه های صنعتی امیر کبیر، شهید بهشتی، شیراز و واحد علوم و تحقیقات پذیرای دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد می باشند.
در مقطع دکتری:
دانشگاه صنعتی شریف، امیر کبیر و واحد علوم و تحقیقات در مقطع دکتری پرتوپزشکی دانشجو می پذیرند.

موقعیت شغلی

کار فارغ التحصیلان این رشته اغلب در بیمارستان ها، مراکز پزشکی هسته ای و سازمان انرژی اتمی ایران می باشد که با توجه به علاقه و میزان فعالیت فرد به خصوص در زمینه پژوهش، شانس به دست آوردن کار افزایش پیدا می کند.

حقوق

باز هم بستگی به کاری دارد که انجام خواهید داد که به طور کلی باید گفت حقوق مناسبی در انتظار تحصیل کردگان این رشته می باشد. به خصوص اگر در زمینه دستگاه های پرتو پزشکی فعالیت کنید.

تصویر برداری در پرتوپزشکی

مشکل تصویر برداری از بدن انسان این است که ماده ای کدر و غیر شفاف است، نگاه کردن درون بدن انسان نیز به طور کلی دردناک است. در گذشته روش معمول دیدن درون بدن انسان جراحی بود! اما امروزه با استفاده از انبوهی از روش های جدید دیگر نیازی به این روش های وحشتناک نیست. تصویر برداری اشعه X، MRI، تصویر برداری  CAT و مافوق صوت برخی از این تکنیک ها هستند.

هر کدام از این تکنیک ها مزایا و معایبی دارند که باعث می شود برای شرایط مختلف و اعضای مختلف بدن مفید باشند.
تکنیک های تصویر برداری پزشکی هسته ای روش های جدیدی را برای نگاه کردن به درون بدن انسان برای پزشکان فراهم می کند. این تکنیک ها ترکیبی از استفاده از کامپیوتر، حسگرها و مواد رادیواکتیو است.

این روش ها عبارتند از:
توموگرافی با استفاده از تابش پوزیترون (PET)
اسپکت SPECT
تصویر برداری قلبی - عروقی
اسکن استخوان
هر کدام ازاین روش ها از یکی از خصوصیات عناصر رادیواکتیو برای تولید یک تصویر استفاده می کنند.

تصویر برداری در پزشکی هسته ای برای شناسایی موارد زیر بسیار مفید است:
تومورها
آنوریسم Aneurysms
نارسایی سلول های خونی و اختلال در عملکرد دستگاه های بدن مثل غده تیروئید و ریه استفاده از هر کدام از این روش های خاص یا مجموعه ای از آنها بستگی به علائم بیمار و نوع بیماری دارد.

رشته پرتوپزشکی

پرتوپزشکی و درمان بیماری ها

پرتوپزشکی از صرف هزینه های سنگین درمان جلوگیری می کند، هم اکنون اغلب مواد اولیه مربوط به تهیه تجهیزات مربوط به پرتوپزشکی وارد کشور می شود، در صورتی که اگر مواد اولیه هسته ای در مرکز انرژی هسته ای و یا مرکز تحقیقاتی وابسته به دانشگاه ها تولید شود می توان از مشکلات اقتصادی بخش درمان جلوگیری کرد.

پرتوپزشکی در ایران ریشه قدیمی دارد چون سال های زیادی است که در ایران با مواردی نظیر اسکن، رادیوتراپی برای درمان بیماران سرطان از آن استفاده می شود. متاسفانه چون تکنیک ها و وسایل موجود در این زمینه قدیمی هستند کشور در مقایسه با کشورهای پیشرفته به لحاظ پزشکی هسته ای فاصله دارد.

پرتوپزشکی در ایران از جایگاه مطلوبی برخوردار است و فقط در صورتی که وسایل جدید در کشور فراهم شود به گونه ای که برخی از مواد که امکان تولید از طریق هسته ای وجود دارد ساخته شود می توان در این زمینه به پیشرفت های مطلوبی رسید.

هم اکنون تعداد دستگاه ها و تجهیزات پزشکی در این زمینه در کشور بسیار اندک است به گونه ای که فقط در تهران و چند شهر دیگر این تجهیزات وجود دارد و این برای بیماران مشکل ایجاد کرده چون باید از نقاط مختلف کشور برای درمان به این چند شهر خاص سفر کنند.

به طور حتم وسایل جدید مربوط به پرتوپزشکی در دنیا وجود دارد اما علاوه بر اینکه تهیه آنها هزینه زیادی در بر دارد طول عمر این وسایل نیز بسیار کم است.

 

بخش مرکز یادگیری سایت تبیان - مرجان سلیمانیان
انتخاب رشته کنکور سراسری

انتخاب رشته کنکور سراسری

اگر لازم است كه داوطلبان به نحو مناسبی درس بخوانند تا بتوانند به گونه بهتری آزمون كنكور را پشت سر بگذارند، به همین دلیل در زمان برداشت نتیجه كه همان انتخاب رشته می باشد، لازم است كه دقت بیشتری را مبذول دارند.
پایان کنکور، آغاز راهی نو

پایان کنکور، آغاز راهی نو

چیزی در حدود ده روز از برگزاری آزمون سراسری سال 1395 می گذرد و حتماً خیلی از شما داوطلبان عزیز هم تا الان، کلید سوالات را گرفته و تا حدودی می دانید که کنکور را چگونه برگزار کرده اید...
از شکست نهراسیم

از شکست نهراسیم

َشکست، تنها یک فرصت برای شروعی دوباره است. این بار ولی هوشمندانه تر. (هنری فورد) ...
UserName