• تعداد بازديد :
  • سه شنبه 1395/03/18
  • تاريخ :

جذب رطوبت توسط لوبیای خشک

جذب رطوبت توسط لوبیای خشک

مقدمه:

چه میزان با لوبیا آشنایی دارید؟ انواع مختلفی از لوبیاها ماده ی اولیه ی غذاهای فراوانی در سراسر جهان هستند. لوبیا را می توان خشک کرد و برای سال ها نگه داشت. سپس این لوبیا با خیس شدن در آب به حالت اولیه ی خود بازمی گردد. در این فعالیت علمی شما بررسی خواهید کرد که چگونه دمای آب استفاده شده برای خیس کردن لوبیا پس از خشک شدن می تواند بر سرعت برگشت لوبیا به حالت اول کمک کند.

جذب رطوبت توسط لوبیای خشک

پیش زمینه:

لوبیاها در اشکال، اندازه ها و رنگ های متفاوتی وجود دارند و هزاران سال است که توسط افراد در سراسر جهان مورد استفاده قرار می گیرند. انواع لوبیا منبع مناسبی برای پروتئین، کربوهیدرات و فیبر هستند. تحقیقات نشان می دهد که لوبیا به همراه سایر مواد غذایی کم چرب و کم شکر (از جمله سبزیجات و غلات) باید قسمت بزرگی از وعده های روزانه ی ما را تشکیل دهد.

جذب رطوبت توسط لوبیای خشک

علاوه بر دارا بودن ارزش غذایی بالا، لوبیاها برای خشک کردن و نگهداری طولانی مدت بسیار مناسب هستند. اگر لوبیاهای خشک شده را به مدت چند ساعت (یا کمتر) در آب خیس کنیم، لوبیاها نرم و آماده ی پخت می شوند. این فرآیند آب رسانی مجدد در طبیعت نیز رخ می دهد. لوبیا نوعی دانه است که می تواند در معرض آب جوانه بزند. اگر لوبیاها را خشک نگه داریم، برای مدت طولانی زنده (قادر به رشد) باقی می مانند. این ویژگی سبب می شود این ماده بتواند در دوره های طولانی خشکسالی در شرایط طبیعی جان سالم به در ببرد و همین ویژگی به ما اجازه می دهد که بتوانیم لوبیا را برای مدت طولانی به منظور پخت و پز نگه داریم. لوبیا با خیس خوردن در آب دچار افزایش حجم می شود. در این فعالیت علمی شما بررسی خواهید کرد که خیس کردن لوبیا در آب داغ و آب سرد چه تأثیری بر سرعت جذب آب توسط آنها دارد.

جذب رطوبت توسط لوبیای خشک

مواد و وسایل مورد نیاز:

تکه های مکعبی یخ
کاسه
آب سرد
آب گرم
یک فنجان لوبیای خشک شده (می توانید به جای آن از نخود، لپه، عدس یا سایر حبوبات که نیاز به زمان طولانی برای خیس خوردن ندارند استفاده کنید.)
دو لیوان پلاستیکی شفاف یک بار مصرف در اندازه ی حداقل دوازده اونس
فنجان برای اندازه گیری
ماژیک دائمی
تایمر یا ساعت
خط کش (اختیاری)

جذب رطوبت توسط لوبیای خشک

آماده سازی:

 داخل کاسه تا نصف یخ بریزید، سپس آن را با آب سرد پر کنید. این کاسه ی آب یخ شما خواهد بود.

 داخل هر دو لیوان پلاستیکی را تا نیمه پر از لوبیای خشک شده کنید. لیوان ها را به آرامی تکان دهید تا سطح لوبیا در آنها صاف شود.

 حال با ماژیک دائمی روی لیوان ها خطی در محل قرار گرفتن لوبیا (لایه ی بالایی) بکشید. بهتر است لیوان ها را روی لبه ی میز بگذارید تا بتوانید مستقیم و از روبه رو به بالای لوبیاها نگاه کنید. سپس خط مربوط به بالای لوبیاها را رسم کنید تا محل خط دقیق باشد. به نظر شما با اضافه شدن آب به لیوان ها ارتفاع لوبیاها چه تغییری می کند؟

 

روش کار:

در همین حین یکی از لیوان های پلاستیکی را با آب یخ پر کنید (آب یخ را از کاسه ی حاوی یخ و آبی که آماده کرده بودید بریزید و مراقب باشید هیچ تکه ی یخی از کاسه داخل لیوان نیفتد). لیوان دوم را نیز با آب بسیار گرم پر کنید. مقدار آب هر دو لیوان باید دقیقاً یکسان و تا سر لیوان باشد.

 تایمر را روشن کنید یا زمان را روی کاغذ یادداشت کنید. سپس به مدت ۴۵ دقیقه هر ده دقیقه یک بار لیوان ها را چک کنید. زمانی که آنها را چک می کنید، موقعیت لوبیاها را روی هر لیوان با ماژیک علامت بزنید. زمان را کنار هر خط روی لیوان یادداشت کنید. موقعیت لوبیاها داخل هر لیوان با گذشت زمان چه تغییری می کند؟

 پس از گذشت ۴۵ دقیقه (یا بیشتر) ارتفاع لوبیاها در کدام لیوان بالاتر است؟ مشاهدات شما چه چیزی در مورد تأثیر آب سرد و گرم بر سرعت جذب آب توسط لوبیاها بیان می کند؟

 پس از انجام این فعالیت می توانید لوبیاها را دور بریزید یا در پخت غذایی مانند آش از آنها استفاده کنید.

جذب رطوبت توسط لوبیای خشک

آزمایش های تکمیلی:

روش دیگر برای بررسی نتایج در این فعالیت، وزن کردن لوبیاها روی ترازوی آشپزخانه است. برای این کار می توانید لوبیاها را در چند لیوان با آب داغ و چند لیوان با آب یخ در زمان های مختلف (سی دقیقه یا یک ساعت) خیس کنید و پس از خارج کردن آنها از آب هر کدام را وزن کنید. جرم لوبیاها با گذشت زمان چه تغییری می کند؟ آیا زمانی وجود دارد که پس از آن جرم لوبیاها تقریباً ثابت باقی بماند؟

این فعالیت علمی را با انواع حبوبات خشک (حبوبات شامل لوبیا، عدس، نخود و ... هستند) انجام دهید. آیا سرعت جذب آب برخی حبوبات بیشتر از بقیه است؟ این مشاهدات چه چیزی در مورد زمان مورد نیاز به منظور آماده شدن حبوبات برای پخت و پز بیان می کند؟
 

مشاهده و نتیجه گیری:

آیا در این فعالیت مشاهده کردید که لوبیاهای داخل لیوان حاوی آب داغ ارتفاع بیشتری نسبت به لوبیاهای داخل لیوان حاوی آب یخ دارند؟
هنگامی که لوبیاهای خشک داخل آب قرار می گیرند، با جذب آب دچار افزایش حجم می شوند. لوبیاها آب داغ را سریع تر از آب سرد به خود جذب می کنند. به همین دلیل لوبیاهای داخل لیوان آب داغ در این فعالیت علمی بسیار سریع تر از لوبیاهای داخل آب سرد خیس می شوند و افزایش حجم پیدا می کنند.
برای مثال تنها پس از گذشت ده دقیقه از خیس خوردن لوبیاها، احتمالاً مشاهده کرده اید که ارتفاع لوبیاهای داخل لیوان آب داغ حدوداً نیم اینچ بیشتر از ارتفاع لوبیاهای داخل آب سرد است. همچنین این تفاوت در ادامه ی فعالیت تقریباً ثابت باقی می ماند. این فعالیت در مورد لوبیا، نخود و عدس نتایج خوبی را حاصل می کند زیرا این حبوبات به خیس شدن بسیار زیاد قبل از پختن نیاز ندارند. چنانچه حبوبات دیگر را در این آزمایش بررسی کنید، خواهید دید که سرعت جذب آنها بسیار کم تر است.

منبع: Soupy Science

بخش پژوهش های دانش آموزی سایت تبیان، تنظیم: نیلوفر یاقوتی

UserName