• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • ادله حرمت غنا بررسی شد
  • حجت الاسلام و المسلمین عباس رفعتی نائینی، استاد حوزه به تشریح ادله حرمت غنا در آیات و روایات و نزد فقهای شیعه پرداخت.
  • گزارشی کوتاه از گرایش های مختلف در تفسیر قرآن کریم
  • در تاریخ تفسیر شاهد جریانات گوناگون تفسیری هستیم و این جریان­ها ریشه در تحولات اجتماعی و فرهنگی دارند و در بستری از اتفاقات جغرافیایی یا سیاسی شکل گرفته و مفسرانی در بستر این جریان ها رشد و تعلیم یافته و به سمت و سوی نوعی خاص از تفسیر روی آورده اند.
  • بدعت و عوامل رشد آن از منظر آیت الله سبحانی
  • عقل و نقل، هر نوع بدعت گذارى را تقبیح مى كنند. اما از نظر خرد، هرگاه مقام تقنین و تشریع از آن خدا باشد هر نوع تشریع جدید با قید انتساب به خدا، نوعى تصرف در قلمرو امور الهى است.
  • «اختلاف قرائات» در اهل سنت؛ مستند به اجتهاد یا سنت؟
  • کرسی نقد «اجتهاد و اختلاف قرائات» با ارائه بحث توسط حجت الاسلام والمسلمین محمدصادق یوسفی مقدم رئیس پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآنِ پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و با حضور ناقدین و اساتید و فضلا در این پژوهشکده برگزار گردید
  • مسائل اصلی فلسفه فقه
  • تعریف دانش که در فلسفه مضاف، مضاف الیه محسوب می شود، جزء مسائل اصلی فلسفه مضاف قرار می گیرد
  • گفتارى درباره نزول قرآن (۴)
  • در بحث قبل گذشت که قرآن مجید دارای وجود بسیطی در لوح محفوظ و عندالله است و از سوی دیگر، نزول تدریجی، حکایت از وجودی غیربسیط دارد. این دو نکته نشان می دهد که قرآن مجید، قبل از نزول تدریجی، به حالت مفّصل و مفروق درآمده و سپس نازل (به نزول تدریجی) شده است
  • گفتارى درباره نزول قرآن (۳)
  • در دو قسمت قبلی این مقاله، ابتدا به بررسی آیات در رابطه با منزل و منزل علیه پرداخته، سپس به کیفیت نزول قرآن، انواع نزول، زمان و مراتب نزول قرآن پرداختیم. در پایان، با طرح سؤالی مقاله را خاتمه دادیم. اینک مقاله را با پاسخ به آن سؤال پی می گیریم
  • فقه التربیة (۴)
  • فقه تربیت و فقه مدیریت و فقه روابط اجتماعی میتوانند، دست کم، یک کتاب فقهی مناسب باشند و اجتهاد در آن هم معقول و متصور است. زمینه کار هم موجود است. ما فضلایی داریم که به این مباحث پرداختهاند و اگر مدتی کار کنند، طبعاً میتوانیم کسانی داشته باشیم که گرایش تخ
  • گفتارى درباره نزول قرآن (۲)
  • در قسمت قبلی این مقاله، ابتدا به بررسی آیات در رابطه با منزل و منزل علیه پرداخته شد. در این قسمت به کیفیت نزول قرآن، انواع نزول، زمان و مراتب نزول قرآن پرداخته ایم
  • فقه التربیة (۳)
  • اگر در تعلیم و تربیت، فقه به ما بگوید: وظیفه پدر این است، وظیفه مادر آن است و وظیفه خانواده فلان است، این موضوع، عرصههای جدیدی را برای تعلیم و تربیت باز میکند و تعلیم و تربیت را در مسیر الهی و معنوی قرار میدهد
  • تفاوت فلسفه فقه با دانش های هم سو و مرتبط
  • تفاوت فلسفه فقه با دانش های هم سو و مرتبط مانند اصول فقه یا فقه یا قواعد فقه. تفاوت فلسفه ی فقه با کلام یا دانش تفسیر مشخص است، اما جای این سؤال هست که آیا فلسفه فقه با فقه، قواعد فقه و مشخصاً با اصول فقه، تفاوت دارد؟
  • گفتارى درباره نزول قرآن (۱)
  • نزول قرآن از محورهای مهم علوم قرآنی است که مسائل متعددی را از قبیل اعجاز، نازل کننده قرآن، منزل علیه آن، آنچه نازل می شود، چگونگی نزول، کیفیت دریافت پیامبر(صلی الله علیه و آله) و زمان، انواع و مراتب نزول دربر می گیرد.
  • فقه التربیة (۲)
  • رفتارهایی که از مربیان و متربیان در مقام تربیت صادر میشود، اعم از رفتارهای معلمان، مربیان و دیگر کسانی که در مقام تربیت هستند، حتی پدر و مادر، باید در حوزه فقه قرار گیرد تا حکم آنها تعیین شود
  • ماهیت فقه و اجتهاد
  • یکی از مسائل مهم فلسفه فقه آشنا شدن با ماهیت فقه و اجتهاد است. فقه چیست؟ اجتهاد چیست؟ هدف از تعریف فقه و اجتهاد این نیست که در یک فرآیند مدرسه ای انتزاعی، تنها یک تعریف ارائه کنیم و سپس آن تعریف را به دلیل اینکه مانع اغیار و جامع افراد نیست نقض کنیم.
  • حریم فلسفه فقه
  • با پرداختن به موضوع فلسفه ی فلسفه فقه، از مباحث کلی پیرامون فلسفه فقه فارغ شده و سپس به مسایل موردی آن، یعنی حریم فلسفه فقه می پردازیم
  • فقه التربیة (۱)
  • شریعت اسلام، برای همه رفتارهای اختیاری مکلفان، حکم دارد و ... بنا بر این قاعده، همه رفتارهای صادر شده در مقام تعلیم و تربیت، دارای احکام شرعی است و باید درصدد کشف آن احکام برآمد
  • تبیین فلسفه فقه
  • وظیفه ما این است که حلقه های مفقوده در دانش فقه در صحن استنباط را پیدا کنیم و مجموعه مسائل فلسفه فقه را تنظیم کنیم. این نگاه به فلسفه فقه، یک نگاه انتزاعی مدرسه ای نیست، بلکه به واسطه درگیر بودن گوینده با اینگونه مسائل بوده است.
  • معنای فلسفه فقه
  • تعریف دانش های در حال تکوّن و در آستانه ظهور، از طریق موضوع و محمول و غرض، کار دشواری است. آیا راه جایگزینی داریم؟ بدیلی داریم که از آن طریق، دانش های در حال ظهور را تعریف کنیم؟
  • جایگاه توصیف و توصیه در فلسفه های مضاف
  • آیا در فلسفه های مضاف، فیلسوف، فقط وضعیت دانشِ مضاف إلیه را توصیف می کند؟ یا این که می تواند به ارباب آن دانش که در درون خودِ آن دانش به تحقیق و مطالعه مشغولند توصیه بکند؟ در واقع، توصیف کردن، نگاه به آینده ندارد مگراینکه بخواهد بر اساس گذشته گزارش دهد
  • رونمایی از کتاب فلسفه علم اصول
  • مراسم رونمایی از مجموعه «فلسفه علم اصول» اثر آیت الله آملی لاریجانی در سالن همایش پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با حضور اساتید و صاحب نظران حوزوی برگزار گردید
  • فقه شناسی (۲۵)
  • بحث در اجتهاد در احکام شریعت اسلام به نحو وجوب کفایی بود، در این رابطه می توان اجمالاً در دو مسأله بحث کرد: یکی اصل وجوب تفقه و دیگری لزوم بقا و استمرار آن (انفتاح باب اجتهاد).
  • فقه شناسی (۲۳)
  • در رابطه با ادوار فقه شیعه مطالبی را عرض کردیم و چهار دور بیان شد و دور چهارم که دور افراط و تفریط جریان فقهی بود، گذشت. دور ۵ و۶ که برخی از بزرگان آن را یک دور محسوب کردند دور تصحیح و اعتدال و دور کمال و تحول بزرگ است.
  • فقه شناسی (۲۴)
  • بحث در مدخل علم فقه بود که رسیدیم به وجوب اجتهاد و تفقه در دین. ۵ عنوان اول را عرض کردیم در مورد هر یک از عناوین پنج گانه گذشته، نکاتی گفته شد که بسیار مهم بوده و در فهم جایگاه علم فقه و شناخت آن مؤثر می باشد. بحث ششم، وجوب اجتهاد و تفقه در دین است.
  • فقه شناسی (۲۲)
  • بحث در ادوار فقهی بود و دور سوم ـ که دور شکوفایی مجدد علم فقه استدلالی بود ـ گذشت که بیان شد دور بسیار با عظمتی بود. دور چهارم دور افراط و تفریط جریان فقهی است که در این بخش به آن پرداخته خواهد شد
  • فقه شناسی (۲۱)
  • بحث در دور سوم از ادوار فقه بود. چند امتیاز یا مشخصه برای این دوره ذکر شد و در ادامه به چند مورد دیگر نیز اشاره می کنیم
  • فقه شناسی (۲۰)
  • بعد از شیخ طوسی - رحمه الله - یک فتره ای در فقه ما ایجاد شده است که شاید حدود صد سال به طول انجامیده است، که یک فتره رکودی در مباحث علمی فقهی است تا عصر بعدی که عصر شکوفائی مجدد علم فقه و تکامل بیشتر فقه شیعه از عصر و دور سابقش است.
  • فقه شناسی (۱۹)
  • دور دوم، دور فقه استدلالی و فقه مستقل از روایات و کامل است که از زمان شیخ طوسی - رحمه الله - شروع می شود و موسس این دوره نیز مرحوم شیخ طوسی - رحمه الله - است که از اوائل قرن ۵ هجری تا زمان صاحب شرایع - رحمه الله - یعنی نیمه های قرن ۷ هجری ادامه پیدا کرد
  • فقه شناسی (۱۸)
  • عصر دوم را از نظر حرکت اجتهاد فقهی و با نظر به محتوای خود علم فقه، می توان به چند دور تقسیم کرد؛ ما ادوار این عصر را به شش دور تقسیم کردیم
  • فقه شناسی (۱۷)
  • عرض شد دو عصر در تاریخ علم فقه امامیه ملحوظ است: عصر اول، عصر تشریع و بیان حکم شرعی از قِبَل معصومین - علیهم السلام - بود و عصر دوم، عصر تکوین فقه اجتهادی بود
  • فقه شناسی (۱۶)
  • ادوار مورد نظر، مربوط به تاریخ خود مسائل فقهی و محتوای آنها است و ناظر به تحولات و توسعه های فقهی است که در خود این علم و به دست فقهای مهم ایجاد شده است، بدون نظر به اختلافات و ادوار جغرافیایی یا سیاسی و غیره
  • فقه شناسی (۱۵)
  • بحث دوم شاخصه ها و فرق های فقه امامیه نسبت به مذاهب دیگر است که شاخصه ها را در ۱۰ شاخص و فرق خلاصه می کنیم
  • تفسیر تنزیلی (۴)
  • بخش پایانی از گفت وگو با حجت الاسلام عبدالکریم بهجت پور مؤلف کتاب «تفسیر تنزیلی: مبانی، اصول، قواعد، و فوائد»
  • فقه شناسی (۱۴)
  • حال درصدد هستیم که موضع گیری ائمه اطهار - علیهم السلام - در مقابل مکتب اجتهادی رأی را بیان کنیم که چه بوده است؟
  • تفسیر تنزیلی (۳)
  • اگر کسی بر اساس قرآن به دنبال مهندسی فرهنگی باشد، باید بداند که تنها راه، توجه به ترتیب نزول است. ما از این طریق می توانیم مدل قرآنیِ فرهنگ سازی را در مباحث مختلف استخراج کنیم
  • فقه شناسی (۱۳)
  • عنوان پنجم از شش عنوانی که در این مدخل ذکر کردیم تاریخ فقه و اجتهاد شیعی و ادواری است که بر این فقه مبارک گذشته است که می بایست تحت عنوان تاریخ فقه از سه بحث و موضوع بحث شود
  • تفسیر تنزیلی (۲)
  • زمانی که بدانیم قرآن، کتاب تغییر و تحول است، باید به این نکته برسیم که زبان قرآن، زبان تربیت بوده و توانسته با این زبان جامعه و مردم مشرک را به وحدانیت خدا برساند و توحید در همه ابعاد زندگی مردم گسترش پیدا کند.
  • فقه شناسی (۱۲)
  • بحث در مشخصات و مستلزمات یک استدلال فقهی متین و دقیق بود و عرض شد که جهات و نکات تفصیلی یک استنباط درست و صحیح، نکات مختلفی است که شش نکته و مشخصه آن گذشت. در این بحث به بیان نکات دیگری می پردازیم
  • تفسیر تنزیلی (۱)
  • سبک تفسیر به ترتیب نزول، ریشه دیرینه ای در خود نزول قرآن دارد؛ به این معنی که همسو با نزول قرآن و اقدام پیامبر - صلی الله علیه و آله - در تبیین و تفسیر آیات است.
  • فقه شناسی (۱۱)
  • بحث در مشخصات و مستلزمات یک استدلال فقهی متین و دقیق بود و عرض شد که جهات و نکات تفصیلی یک استنباط درست و صحیح، نکات مختلفی است که چهار نکته و مشخصه آن گذشت
  • فقه شناسی (۱۰)
  • یک استدلال فقهی متین و به روز و مطابق با تکامل ها و پیشرفت ها و تعمیق های انجام گرفته در استدلالات فقهی، امروز کدام است و چه نکاتی در استنباط و اجتهاد در مسائل فقهی امروز لازم است که بدون آنها اجتهاد، ناقص و سطحی است؟
  • فقه شناسی (۹)
  • بحث در روش استنباط فقهی بود و در این رابطه مناسب است به بحث تاریخی و جنجالی اخباری و اصولی بپردازیم که این نیز یک روش فقهی بوده است که البته امروز رد شده و یک روش تاریخی محسوب می شود
  • درس ملاپرور
  • تنها و تنها اساتیدی در درازمدت شاگردان خوبی تقدیم جامعه علمی کردند و شاگردانی در درازمدت موفق شدند که به صورت منظم تدریس و تدرس آنها در سنوات متعدد پی گیر ادامه داشته است، نه اینکه یک روز باشد یک روز نباشد