• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • شنبه 1385/03/20
  • تاريخ :

لزوم مشورت دولتمردان


درباره لزوم مشورت این سؤال پیش مى‏آید كه این همه سفارشها كه از پیامبر اكرم و اوصیاى اطهار وى درباره مشورت آمده یا آیه مباركه كه مؤمنان را در مشورت نمودن مورد ستایش قرار داده و ترغیب نموده، آیا مخصوص عامه مردم است، یا آن كه به اولویت قطعى شامل اولیاى امور و مسؤولان كشور نیز مى‏گردد؟ پاسخ، قطعا مثبت است.

به همین دلیل است كه امام جعفر بن محمد صادق (ع) مى‏فرماید:

«لا یطمعن القلیل التجربة المعجب برایه فى رئاسة‏» .

هرگز كسى كه پیشینه آزمودگى ندارد و شیفته راى خویشتن است، در پى عهده‏دارى ریاست و رهبرى نباشد.

البته كسانى را باید طرف مشورت خویش قرار داد كه علاوه بر آزمودگى، همواره خدا را در نظر داشته باشند.

امام صادق (ع) به سفیان ثورى مى‏فرماید:

«و شاور فى امرك الذین یخشون الله عز و جل‏».

و مولا امیر المؤمنین (ع) مى‏فرماید:

«شاور فى حدیثك الذین یخافون الله‏» .

امام صادق (ع) نیز مى‏فرماید:

«استشر العاقل من الرجال الورع، فانه لا یامر الا بخیر، و ایاك و الخلاف، فان خلاف الورع العاقل، مفسدة فى الدین و الدنیا».

هرگز سرگردان نخواهد ماند كسى كه از خداوند درخواست رهنمود كند و هرگز پشیمان نمى‏گردد كسى كه مشورت نماید.

با مردان فرزانه پارسا به كنكاش بنشین، زیرا آنان جز به نیكى دستور نمى‏دهند و زنهار كه با آنان مخالفت ورزى، كه دین و دنیاى خود را تباه ساخته‏اى.

نكته مهم دیگرى كه در اینجا هست این است كه مشاورت هرگز پشیمانى ندارد: پیامبر اكرم (ص) هنگامى كه على (ع) را به سوى یمن روانه ساخت، به او سفارش فرمود:

«یا على، ما حار من استخار، و لا ندم من استشار».

هرگز سرگردان نخواهد ماند كسى كه از خداوند درخواست رهنمود كند و هرگز پشیمان نمى‏گردد كسى كه مشورت نماید.

مولا امیر مؤمنان (ع) خود مى‏فرماید:

«من لم یستشر یندم‏»

هر كه مشورت نكند پشیمان خواهد گردید.

امام موسى بن جعفر (ع) مى‏فرماید:

«من استشار لم یعدم عند الصواب مادحا، و عند الخطاء عاذرا».

هر كه با مشورت كارها را انجام دهد، اگر درست درآید، كار او ستوده خواهد بود و اگر نادرست آید، مورد نكوهش قرار نخواهد گرفت و معذور خواهد بود.

در همین رابطه مولا امیر مؤمنان (ع) درباره مواردى كه نص شرعى درباره آن نرسیده باشد، از پیامبر اكرم (ص) مى‏پرسد:

«یا رسول الله (ص) ارایت اذا نزل بنا امر لیس فیه كتاب و لا سنة منك، ما نعمل به؟

پیامبر در جواب مى‏فرماید:

«اجعلوه شورى بین المؤمنین. و لا تقصرونه بامر خاصة‏».

آن را با مشورت انجام دهید. سپس اضافه مى‏فرماید: مشورت را در همه موارد بكار برید. یعنى: همه كارهاى مسلمین باید با شور انجام گیرد.

خلاصه آن كه روایات درباره دستور مشورت فراوان است و در درجه اول، مسؤولان امت را شامل مى‏گردد كه در تمامى كارها با فرزانگان خیراندیش و كارشناسان كارآزموده همواره به شور بنشینند و هرگز مسؤولان دولت در حكومت اسلامى، از این قاعده مستثنى نیستند.


روش مشورت

شارع مقدس، تنها دستور مشورت داده تا جامعه اسلامى در تمامى ابعاد زندگى و از همه مهمتر در شؤون سیاسى با شور و كنكاش به تصمیم‏گیرى بپردازند، ولى این كه طریقه شورى چگونه است، به خود مردم واگذار شده، تا آن را مطابق شیوه خردمندان و معمول و متعارف جهانیان كه اصطلاحا «سیره عقلائیه‏» گفته مى‏شود، انجام دهند.

منبع:

كتاب: ولایت فقیه، ص 93 - نویسنده: آیت الله معرفت


لینک مطالب مرتبط:

 علوم اجتماعی و پیوندهای آن با علوم شرعی 

 دین، جامعه و انحرافات اجتماعی 

 پیشگیری از انحرافات اجتماعی در دیدگاه اسلام 

 علم متجدد در غیبت خدا 

UserName