• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 2374
  • پنج شنبه 27/9/1382
  • تاريخ :

صله ارحام



خویشاوندان، ارتباط خونى با هم دارند وشاخ و برگهاى یك ‏درخت و گلهاى یك بوستان هستند. پس، ارتباطشان طبیعى است و قطع‏ رابطه و رفت وآمد میان اقوام، عارضه‏اى ثانوى و یك بیمارى ‏اجتماعى و «آفت‏ خانوادگى‏» به حساب مى‏آید و اگر بى ‏دلیل باشد، زشت‏ و نارواست. اگر دلیلى هم داشته باشد، قابل رفع و شایسته تجدید رابطه ‏است.

حضرت على علیه السلام مى‏فرماید:«صلة الرحم توجب المحبة.‏» (1)

پیوند با خویشاوندان (صله‏رحم) محبت مى‏آورد.

روشن است كه قطع این رابطه هم، سردى و كدورت و جدایى ‏دلها را در پى دارد. در احادیث، از صله رحم به عنوان «محبوب‏ كننده ‏انسان میان بستگان‏» یاد شده است: «صلة الرحم ... محبتة فى‏الاهل.‏» (2)

سفارش اكید دین، بر این است كه حتى با آنان كه با شما بریده وقطع رابطه كرده‏اند، صله رحم و تجدید رابطه كنید (صل من قطعك) كه ‏این، نوعى ایثار و گذشت فوق‏العاده مى‏طلبد.

محدوده این پیوند نیز گسترده است و هر بهانه را از دست انسان ‏مى‏گیرد. امام‏ صادق علیه السلام مى‏فرماید:

«صل رحمك ولو بشربة من ماء.» (3)صله رحم كنید، هر چند در حد خوردن جرعه آبى باشد.

در حدیث معروف دیگرى آمده است:«صلوا ارحامكم ولو بالسلام.‏» ؛هرچند با سلام گفتن، با خویشاوندان پیوند برقرار كنید.

آنچه گاهى مانع رفت و آمدهاى خانوادگى و دیدار ‏خویشاوندان یا دوستان مى‏شود، توقعات بالا، هزینه و مخارج، معطلى‏ رفت وبرگشت، وقت نداشتن افراد و ... است. اما اگر به حداقل هم ‏راضى باشیم و به لحظه‏اى نشستن و حالى پرسیدن و آبى و چایى خوردن‏ و برخاستن، یا از همان دم در، سلام كردن و جویاى حال شدن وبرگشتن هم باشد، «صله رحم‏»ها بیشتر و ارتباطها قویتر خواهد گشت.


آثار و نتایج

این نوع پیوند، فواید بسیار و آثار دنیوى و اخروى فراوانى دارد كه ‏از احادیث‏ بسیار آن، تنها به دو نمونه زیر، اكتفا مى‏كنیم:

حضرت امام باقرعلیه السلام فرموده است:

«صلة الارحام تزكى الاعمال و تنمى الاموال و تدفع البلوى و تیسر الحساب وتنسى‏ء فى الاجل.‏» (4)

صله ارحام، «اعمال‏» را پاك، «اموال‏» را افزون، بلاها را دفع، حساب ‏را آسان مى‏كند و«اجل‏» را به تاخیر مى‏اندازد.

همچنان كه مى‏بینید، نتایج ‏یاد شده، برخى به امور دنیوى مربوط ‏است، برخى هم نتایج اخروى و پاداشهاى خدایى را نسبت ‏به این‏ عمل، بازگو مى‏كند.

حدیث دیگرازامام صادق علیه السلام است:

«صلة الارحام تحسن الخلق و تسمح الكف و تطیب النفس و تزید فى الرزق وتنسئ الاجل‏.» (5)

صله رحم، اخلاق را نیكو، دست را بخشنده، دل و جان را خوش ‏مى‏سازد، رزق را مى‏افزاید و اجل و مرگ را به تاخیر مى‏اندازد.

این كار نیك و ساده، آن ‏قدر سازنده و مفید است و آنچنان مورد رضاى پروردگار، كه گاهى تقدیرالهى به خاطر آن عوض مى‏شود وخداوند به پاداش این عمل نیكو، بر عمر كسى مى‏افزاید. در مقابل، قطع‏ رابطه‏ها و بریدن از خویشاوندان، به حدى شوم و نفرت‏بار و درنظرخداوند، ناپسند است كه عمر را مى‏كاهد.


محتواى دیدارها

گاهى رفت و آمدها و زیارتها، به جاى سودمندى، زیانبار است وبه جاى آن كه بهره تربیتى یا پاداش اخروى داشته باشد، محصولى جز افزایش گناه یا هدر رفتن فرصتها ندارد. هوشیاران مى‏كوشند از همه ‏دیدارها سود ببرند و از تباهى فرصت، جلوگیرى كنند.

باید با «حصارشكنى‏»، خود و زندگى خود را از انزوا درآورد و روحیه جمعى و تعاون و همزیستى را تقویت كرد. آنان كه پاى خود وخانواده خود را از رفت و آمد با افراد با ایمان و خانواده‏هاى شریف و با فرهنگ مى‏برند، راه خیر را به روى خود مى‏بندند. مگر نه این كه ‏اینگونه انزواها، حالتى از یاس براى انسان پدید مى‏آورد و افسرده ‏مى‏سازد و نشاط از چنین زندگیهایى رخت ‏برمى‏بندد؟!

امام صادق علیه السلام به اصحاب خویش سفارش مى‏فرمود:«تزاوروا و تلاقوا و تذاكروا امرنا و احیوه‏.» (6)

به دیدار و ملاقات یكدیگر بروید و «امر» ما را یاد كنید و به یاد هم ‏آرید و آن را زنده نگهدارید. این حدیث، محتواى سازنده و تربیتى و جهت‏دار و هدفدار بودن دیدارها را تبیین مى‏كند. ملاقاتهایى كه ‏شیعیان اهل بیت داشتند، محتوایى مكتبى داشت و به توصیه امام، مى‏بایست در راستاى «احیاى امر» و زنده نگهداشتن مرام و مكتب الهی باشد، تا «امت‏»، روح و جان یابد و به بیراهه نیفتد.


بهره ‏هاى دیدار

در بین ایرانی ها ایامی وجود دارد که مردم به بهانه آن دور هم جمع می شوند و ساعاتی را در کنار هم سپری می نمایند. برخی از آن ایام عبارتند از: ایام عید نوروز، اعیاد مذهبی، ایام ولادت اهل بیت علیهم السلام، شب یلدا و... که شایستهاست در سایه ملاقاتها و دید و بازدیدها، خانواده‏ها وافراد، از دردها و مشكلات یكدیگر آگاه شوند و در حد توان، در رفع ‏آنها بكوشند. مشورت و همدلى و همدردى، گوشه‏اى از این بهره‏ها است. تشریك مساعى در حل معضلات و رسیدگى به نیازمندان، گوشه‏اى دیگر.

«خیثمه‏» مى‏گوید: خدمت ‏حضرت امام باقرعلیه السلام رسیدم تا با آن‏ حضرت خداحافظى كنم. امام فرمود:

«اى خیثمه! هر كدام از دوستان ما را دیدى، سلام ما را به آنان ‏برسان و آنان را به تقواى الهى توصیه كن و سفارش كن كه توانگرانشان به فقیران سربزنند، توانمندان به ناتوانان سركشى كنند، زندگان در تشییع جنازه مردگان شركت كنند، در خانه‏هاى هم، یكدیگر را دیدار كنند. این گونه دیدارها سبب احیاء امر ما(خط ولایت و رهبرى اهل بیت) مى‏گردد.» (7)

اگر دیدارها، چنین بركتهایى نداشته باشد، جز اتلاف وقت وسرمایه چیزى نیست!

وقتى جمعى دور هم مى‏نشینند و ساعاتى را به صحبت‏ مى‏گذرانند، در جمع ‏بندى پایانى، اگر دیدند از آن همه صحبت، چیزى ‏نه در یاد مانده، نه سودى به كف آمده، دریغ از آن اتلاف فرصت! اما اگر بحثهاى علمى و اجتماعى، به روشنگرى افكار كمك كند، نقل ‏خاطرات و سرگذشتها، براى دیگران عبرت‏آموز و راهگشا باشد، بازگویى حالات دیگران، حس همدردى و كمك ‏رسانى را تقویت كند، اینجاست كه ملاقات، به بهره‏ورى رسیده است.

پى‏نوشتها:

1- غررالحكم.

2- اصول كافى، ج‏2، ص‏151.

3- همان.

4- همان، ص‏150.

5- همان، صص‏150 و 151، حدیث 6 و 12.

6- اصول كافى، ج‏2، ص‏175.

7- همان.

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
ایثار

ایثار

ایثار
مفهوم‌شناسی ایثار

مفهوم‌شناسی ایثار

مفهوم‌شناسی ایثار
نفاق جدید در نگاه شهید مطهری

نفاق جدید در نگاه شهید مطهری

نفاق جدید در نگاه شهید مطهری
UserName