• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1148
  • دوشنبه 1391/7/10
  • تاريخ :

آیا عبادت شما این شرایط را دارد؟

عبادة


غیر از شرایط صحّت و قبول عبادات، اموری هم جزء شرایط كمال عبادت است. این شرایط، نشان دهنده ارزش والاتر و محتوای بهتر و تأثیر بیشتر عبادات است.


شرایط كمال عبادات، از این قرار است:

1. مشكل تر باشد

انجام كارها و عبادات آسان، از همه كس بر می آید، ولی عباداتی كه دشوارتر است و همّت و اراده و رنج بیشتری لازم دارد، با ارزش تر و به كمال نزدیك تر است.

قرآن، از كسانی كه در دوران سختی، پیامبر خدا را یاری و پیروی كردند ستایش می كند.[1] امام مجتبی - علیه السّلام - با آنكه مركب سواری داشت، ولی پیاده به سفر حج می رفت تا پاداش بیشتری داشته باشد. قرآن، از نماز شب خوانانی تمجید می كند كه خود را از بستر نرم و گرم جدا كرده به نیایش و نماز می پردازند.[2]

علی ـ علیه السّلام ـ فرموده است: «اَفْضَلُ الاعمالِ ما اَكْرَهْتَ نَفْسَكَ عَلَیْهِ»[3]

برترین كارها آن است كه خود را بر انجام آن وادار كنی.

قرآن، پاداش و مقام مجاهدان بزرگ و سخت كوش را برتر دانسته و می فرماید: «فَضَّلَ اللَّهُ الُْمجاهِدِینَ عَلَى الْقاعِدِینَ أَجْراً عَظِیماً»[4]

2. مهم تر باشد

در انجام كارها، رعایت «اهم و مهّم»، نشان عقل و عاقبت اندیشی و مصلحت شناسی است و اسلام، در كارها به آنچه كه لازم تر و مفیدتر و مهم تر است تشویق می كند، چه در آموختن، چه در عبادت، چه در انفاق.

پیامبر اسلام فرموده است: «لا صَدَقَهَ وَ ذُورَحِمٍ مُحتاج»[5]

با وجود بستگان نیازمند، انفاق و كمك به دیگران بی ارزش است.

و علی ـ علیه السّلام ـ می فرماید: «لا قُربَه بِالنَوافِلِ اِذا اَضرَّتْ بِالْفَرائِضِ»[6]

هر گاه نمازهای مستحب، به نمازهای واجب ضرر برساند، آنگونه عبادت، موجب قرب به خدا نخواهد بود.

انسان های مغرور، عبادت خود را بزرگ و مهم می بینند و از این راه، دچار تباهی اعمال می شوند. شرط كمال عبادت آن است كه عابد، عباداتش را زیاد نبیند و مغرور نشود

3. اثرش پایدارتر باشد

بركت، آثار فراوان و فواید ماندگار یك عمل و انسان است. كاری و عبادتی صفت كمال دارد كه آثار آن زودگذر و ناپایدار نباشد.

علی ـ علیه السّلام ـ می فرماید: «رُتَّ یَسیرٍ اَنْمی ‍ مِنْ كَثیرٍ»[7]

چه بسا كارهای كم و ناچیز، كه از كارهای بسیار، رشد و نموّ بیشتری دارد. برخی از تألیفات و اقدامات شایسته و مراكز خدماتی به اندازه ای خیر و بركت و آثار وجودی دارد كه بسیاری از آثار و نوشته ها و اعمال، فاقد آن است.

پس بركت نیز یكی از شرایط كمال عبادات است.

4. در خطّ پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ باشد

كمال عبادات و اعمال، آن است كه در مسیر و خط سنّت و سیره پیامبر ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و اولیاء دین باشد، نه بر اساس تشریفات یا سنّت های موروثی از نیاكان یا محیط و خواسته مردم. عبادت، هر چه به روش معصومین ـ علیهم السّلام ـ نزدیك تر باشد ارزشمندتر است.

5. سبقت داشته باشد

در عبادات و كارهای نیك، سابقه ارزش دارد و پیشتازی به این گونه امور، ملاك كمال است. قرآن، به طور مكرّر، فرمانِ «سارعوا» و «سابقوا» دارد. در جایی می فرماید: «لا یَسْتَوِی مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَهً مِنَ الَّذِینَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا وَ كُلاًّ وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى.»[8]

انفاق

مسلمانانی كه پیش از فتح مكه، انفاق و جهاد كردند، پاداش بیشتری دارند از آنان كه پس از فتح مكه انفاق و مبارزه كردند. گر چه خداوند به هر دو گروه، وعده ‌پاداش داده است.

پس سبقت در كارهای شایسته(انفاق و جهاد) از ملاك های كمال است.

در حدیثی می خوانیم، علی ـ علیه السّلام ـ فرمود:

«لا یتمّ المعروفُ الّا بثلاثِ خصالٍ: تَعْجیله وَ تَصْغیِرهُ وَ سترهُ»[9] كار خیر، زمانی ارزش بیشتر دارد كه هم زودتر انجام گیرد، هم انجام دهنده آن را كوچك پندارد (و به آن مغرور نشود) و هم پنهانی و دور از تظاهر انجام گیرد.

از این رو، بهترین نماز، نماز اوّل وقت است و هر چه از اوّل وقت دورتر شود، فضیلتش كمتر می شود. در اذان كه شعار رسمی ماست، می گوییم: «حَیَّ عَلَی الصَّلاهِ، حَیَّ الْفَلاحِ، حَیَّ عَلی خَیْر الْعَمَلِ». به سوی نماز و رستگاری و بهترین كارها بشتاب ...!

6. در شرایط دشوار انجام شود

كار نیك و عبادتی كه در شرایط سلطه ستم و طاغوت ها انجام گیرد، چون فداكاری بیشتری می خواهد و تأثیر فراوان تر دارد، ارزشمندتر است. آنجا كه فشارهای محیط بیرون و غرائز درون، دست به دست می دهد تا مانع عبادت و عبودیت شود، غلبه بر این فشارها و پرستش خدا، ارزش و كمال است.

قرآن در ستایش از مۆمنان راستین می گوید: «وَ لا یَخافُونَ لَوْمَهَ لائِمٍ»[10]

در راه خدا از ملامت هیچ ملامتگری هراس ندارند.

در جای دیگر می فرماید: «الَّذِینَ یُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ یَخْشَوْنَهُ وَ لا یَخْشَوْنَ أَحَداً إِلاَّ اللَّهَ»[11] آنان، پیام های الهی را می رسانند و از او می ترسند و از احدی جز خداوند نمی ترسند.

آری ... آنان كه در محیط فاسد و سلطه ظالم، خود و دین خود را حفظ می كنند(مانند همسر فرعون) از مقام بالاتری برخوردارند.

بركت، آثار فراوان و فواید ماندگار یك عمل و انسان است. كاری و عبادتی صفت كمال دارد كه آثار آن زودگذر و ناپایدار نباشد

7. نشاط و دوام داشته باشد

بی نشاطی در عبادت، نشانه ای از نفاق است. قرآن منافقان را چنین توصیف می كند كه وقتی به نماز می ایستند، نشاط ندارند.[12] در مقابل، نشاط بندگی، ارزش است و نیز تداوم عبادت، كمال آفرین است. در احادیث، اعمال اندكی كه پیوسته و مستمر باشد، بهتر از عبادت زیاد ولی همراه با تنبلی و ملامت و رها كردن به شمار آمده است. قرآن وعده پاداش ها و بهره مندی های زیاد در علم و فكر و ... به كسانی داده كه در طریقت اسلام، پایدار باشند: « وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِیقَهِ لَأَسْقَیْناهُمْ ماءً غَدَقاً».[13]

8. عبادت خود را بزرگ نشمارد

انسان های مغرور، عبادت خود را بزرگ و مهم می بینند و از این راه، دچار تباهی اعمال می شوند. شرط كمال عبادت آن است كه عابد، عباداتش را زیاد نبیند و مغرور نشود.

اما سجّاد در دعای «مكارم الاخلاق» از خداوند چنین می طلبد:

«اللّهّمَّ عَبَّدْنی لَكَ و لاتُفْسِدْ عبادَتی بالعُجْبِ»؛ خدایا به من توفیق عبادت بده و عبادتم را با «عجب» تباه مساز.

احادیث بسیاری به این مضمون است كه انسان عبادات و كارهای نیك خود را بزرگ نشمارد.

خداوند در قرآن، از عبادت و تسبیح بسیار فرشتگان و ذكر دائمی آنان یاد می كند.[14] شاید به این جهت كه بندگان روی زمین، مغرور چند ركعت نماز و عبادت خود نشوند.

9. با بصیرت باشد

آگاهی عمیق و بصیرت و اندیشه در دین، رمز ارزشمندی كارها و عبادات است و بدون آن عمل، فاقد ارزش لازم است.

 

پی نوشت ها:

[1] . سوره توبه، آیه 117.

[2] . سوره سجده، آیه 15.

[3] . قصارالجمل، ج 2، ص 74.

[4] . سوره نساء، آیه 95.

[5] . نهج الفصاحه، 522.

[6] . الحیاه، ج 1، ص 318.

[7] . نهج البلاغه، وصیت 31.

[8] . سوره حدید، آیه 10.

[9] . قصارالجمل، ج 2، ص 30.

[10] . سوره مائده، آیه 54.

[11] . سوره احزاب، آیه 39.

[12] . سوره نساء، آیه 142.

[13] . سوره جن، آیه 16.

[14] . سوره انبیاء، آیه 20.

فرآوری: آمنه اسفندیاری

بخش احکام اسلامی تبیان


منابع:

محسن قرائتی ـ پرتوی از اسرار نماز

سایت اندیشه قم

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
شرایط قبولى عبادات

شرایط قبولى عبادات

ولایت و رهبرى صحیح و آسمانى، همه بندگان خدا و بندگى‏ها و نماز و حجّ و جهاد و... را در مسیر الهى قرار مى‏دهد و به آنها جهت شایسته مى‏بخشد. مثل ایران امروز كه با برخوردارى از ولایت فقیه، راه رو به رشدى را مى‏پیماید. در مقابل، كشورهاى اسلامى دیگر، با آنكه نم
6 ویژگی عبادات علی علیه السلام

6 ویژگی عبادات علی علیه السلام

جامعيت اوصاف علي عليه السلام در جامعيت عبادت او نهفته است. اگر آن حضرت تمامي آنچه را که خوبان عالم دارند، داراست، بخاطر آن است که عبادت او تمام اوصاف بايسته و شايسته عبادات را در خود فراهم آورده و برخوردار است که به نمونه هايي اشاره مي شود
خنداندن = عبادت

خنداندن = عبادت

هر كسى، از هر راهى كه شاد بشه، عبادت محسوب مى‌شه؟
UserName