• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1780
  • سه شنبه 1391/4/6
  • تاريخ :

نگاه متعالی دین به شادی

شادی


پوشیدن لباس سفید، استعمال عطر، توصیه به نظافت، سیر و سفر، شرکت در مجالس شادی، مثل مجالس عروسی و اطعام دادن در هنگام ازدواج و تولد فرزند و بازگشت از حج و تأکید بر صله ارحام و دید و بازدید و دست دادن (مصافحه) با مۆمنان، همه از لوازم و زمینه های یک اجتماع شاد و پر تحرک است و تأکید بر این امور از سوی اسلام، گواه بر اهمیت دادن دین اسلام به مقوله شادی و سرور است.

 

آیا فقه با مصادیق شادی مخالف است؟

در پاسخ به این سوال، می توان هم از دیدگاه فقه به عنوان بخشی از تعالیم دین اسلام پاسخ داد و هم می توان از دیدگاهی وسیع تر، این مسئله را در همه اجزای دین، اعم از احکام (فقه) و غیر آن پاسخ داد و از منظر اخیر، می توان به نکات زیر اشاره کرد:

1. مطلوبیت شادی و شاد کردن در اسلام

در تبیین جایگاه شادی در اسلام، باید گفت که اصل شاد زیستن در اسلام، مورد پذیرش، بلکه تأکید است. امام علی علیه السلام می فرماید: «شادی، انبساط خاطر و نشاط می آورد و غم، گرفتگی خاطر و دل گیری.» (ری شهری، میزان الحکمه، ج 6، ص 2449)

و نیز فرمودند: «کسی که شادیش کم باشد، آسایش او در مردن است. (ری شهری، میزان الحکمه، ج 6، ص 2449)

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «هر که به چهره برادر خود لبخند زند، آن لبخند برای او حسنه ای باشد. (ری شهری، میزان الحکمه، ج 7، ص 3225)

شادی برای خدا و شاد کردن برای خدا، ارزش دارد؛ چون هدف خلقت و کمال آن در الهی شدن همه چیز است و این امر، در سایه کمال آدمی است و شادی نیز در همین راستا، باید به تعالی برسد

 به همین جهت است که شاد کردن برادر مومن، امری است مستحب و شوخی کردن با دیگران، عملی مجاز به شمار می رود. در تاریخ آمده است که روزی پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و حضرت علی علیه السلام خرما می خوردند. پیامبر صلی الله علیه وآله، هسته های خرما را جلوی حضرت علی علیه السلام می گذاشت؛ پس از مدتی، وقتی هسته های زیادی جلوی حضرت علی علیه السلام جمع شد، پیامبر صلی الله علیه وآله به او فرمودند: یا علی! شما خیلی پرخوری و حضرت علی علیه السلام در پاسخ گفتند: پر خور کسی است که خرما را با هسته اش می خورد.

در روایتی چنین آمده است: «در بهشت خانه ای است به نام خانه شادی و تنها کسی که یتیمان و بچه ها را خوشحال کند، به آن داخل می شود».

اسلام برای فراهم شدن زمینه های شاد زیستن مۆمنان، به ابزارهای آن توجه زیادی کرده است؛ به عنوان مثال، بوی خوش که عامل مهم شادمانی است، از سنت های رسول خدا صلی الله علیه وآله است. امام صادق علیه السلام می فرمایند: رسول خدا صلی الله علیه وآله برای بوی خوش، بیشتر از خوراک خرج می کرد.

دین و شادی

همچنین پوشیدن لباس سفید در اسلام مورد تأکید قرار گرفته است؛ چون رنگ روشن، به ویژه سفید، شادی آفرین است و شاید از این جهت است که پوشیدن لباس سفید، به ویژه در حال نماز، سفارش شده است.

توصیه به نظافت، سیر و سفر، شرکت در مجالس شادی، مثل مجالس عروسی و اطعام دادن در هنگام ازدواج و تولد فرزند و بازگشت از حج و تأکید بر صله ارحام و دید و بازدید و دست دادن (مصافحه) با مۆمنان، همه از لوازم و زمینه های یک اجتماع شاد و پر تحرک است و تأکید بر این امور از سوی اسلام، گواه بر اهمیت دادن دین اسلام به مقوله شادی و سرور است.

2. نگاه متعالی دین به شادی

گرچه از نظر فقهی شادی امری مجاز است، اما با بررسی تعالیم دین اسلام، می توان گفت که دین، نگاهی متعالی به شادی دارد؛ زیرا نگاه دین به شادی، نگاهی هدف مند است و بر اساس آن، شادی برای خدا و شاد کردن برای خدا، ارزش دارد؛ چون هدف خلقت و کمال آن در الهی شدن همه چیز است و این امر، در سایه کمال آدمی است و شادی نیز در همین راستا، باید به تعالی برسد.

انسان برای شادی دنیوی خلق نشده است. از این رو، سرمایه ای که خداوند متعال به آدمی داده، یعنی عمر انسان، نباید به بهانه های مختلف تلف شود. ارسطو گفته است: «انسان، برای خوردن خلق نشده است و انسان، برای خوردن نیست؛ بلکه خوردن، برای انسان است. حال می توان گفت: انسان، برای شادی خلق نشده است؛ بلکه شادی برای انسان است؛ یعنی باید از شادی تا مقداری که برای ما مفید است - مثل رفع خستگی و ایجاد رابطه با دیگران - بهره جست؛ نه این که تمام عمر را در شادی به سر برد.

اسلام برای فراهم شدن زمینه های شاد زیستن مۆمنان، به ابزارهای آن توجه زیادی کرده است؛ به عنوان مثال، بوی خوش که عامل مهم شادمانی است، از سنت های رسول خدا صلی الله علیه وآله است. امام صادق علیه السلام می فرمایند: رسول خدا صلی الله علیه وآله برای بوی خوش، بیشتر از خوراک خرج می کرد

از سوی دیگر، گرچه شادی عملی مجاز است، اما تعالیم اخلاقی دین مقرر می دارند که شادی نباید باعث از بین رفتن وقار و ابهت انسان و یا باعث مردن دل و روح آدمی شود.

امام علی علیه السلام می فرمایند: «وقار خود را در برابر خوشمزگی ها و حکایت های مضحک و یاوه ها و هرزه گویی ها حفظ کنید».(ری شهری، میزان الحکمه، ج 7ص 3229)

پیامبر صلی الله علیه وآله فرمودند: «زنهار از خنده زیاد که دل را می میراند. خنده زیاد، ایمان را محو می کند».( ری شهری، میزان الحکمه، ج 6ص3227)

از نگاهی دیگر، از نظر اسلام، بهترین شادی، شادی معنوی است. این شادی، اثر دیدن مناظر زیبا و شنیدن لطیفه ها نیست؛ بلکه بر اثر اطاعت پروردگار حاصل می شود.

امام علی علیه السلام می فرمایند: «شادی مومن آن گاه است که پروردگارش را اطاعت کند و اندوهش وقتی است که گناه کند».( غررالحکم، ج 5، ص 2449)

انسان وقتی به سراغ گناه می رود که در خود میل و رغبت آن را می بیند و از انجام آن لذت می برد. گرچه گناه لذت دارد، اما این لذّت، لذتی حیوانی است و چه بسا لذت هایی که در زمانی کوتاه از بین رفته، اما به دنبال خود نکبت و بدبختی همیشگی به ارمغان آورده است. گناه، گرچه لذت دارد، اما ترک آن نیز برای کسی که آشنای با حیات انسانی و به کمال خود مشتاق باشد، لذت بخش است؛ خصوصاً آن گاه که لذت جویی انسان، با ترک لذت های ممنوع همراه شود که در این صورت، انسان را به لذت هایی پایدار، اصیل، ماندگار و ابدی نائل می سازد. در صورتی که انسان لذت ترک گناه را بچشد و درک کند، دیگر لذت گناه برای او جلوه ای نخواهد داشت.

فرآوری: آمنه اسفندیاری

بخش احکام اسلامی تبیان


منابع:

مجله پرسمان، فروردین 1385، شماره 43 (مطلبی از احمد حاجی ده آبادی)

سایت حوزه

میزان الحکمه، ری شهری، ج 6 و ج 7

غررالحکم، ج 5

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
در ایام عید چگونه شادی كنیم؟

در ایام عید چگونه شادی كنیم؟

آيا منظور اهل بيت(عليهم السلام) از اين كه در شادي‌هاي ما شاد باشيد و سعي كنيد اين شادي و سرور را در قلوب مومنين وارد سازيد، صرفاً برپايي مراسم شادي و پخش شيريني و ... است يا اينكه قرار است افقي بالاتر را رصد كنيم و عملي سازيم؟
راه تشخیص نشاط کاذب و حقیقی

راه تشخیص نشاط کاذب و حقیقی

همه انسانها ذاتا از غم وناراحتی گریزان هستند وهیچ تمایلی به غمگین بودن ندارند .شادی ونشاط هدیه خدای مهربان می باشد که انسانها از کوچک تا بزرگ رمز خوشی خود را در داشتن زندگی بانشاط می دانند .آنان دوست دارند در تمام لحظات خوش وخرم باشند در اخرت نیز پاداش اه
از هیأتی های دیروز تا هیأتی های امروز / مصاحبه

از هیأتی های دیروز تا هیأتی های امروز /...

گرداننده هیأت باید در تقوا یک قدم از دیگر افراد جامعه جلوتر باشد، حتی ناظم و میاندار هیأت هم باید همینطور باشد.
UserName