• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • چهارشنبه 1387/04/05
  • تاريخ :

نگاهي به عوامل برکت‏زا و برکت‏زدا

علل خشكسالي در روايات

باغ ميوه

رابطه معنويت و برکت

آنگاه که در سايه سار معنويت و تقوا، برکات معنوي بر مردم باريدن گيرد، برکت‏هاي مادي نيز کم کم رخ مي‏نمايند و در اين گونه موارد ظاهر مي‏شوند:

1. فزوني در نان و غذا: رسول خدا صلي‏الله‏عليه‏و‏آله مي‏فرمايد: «گرده‏ها و قرص‏هاي نان خود را کوچک بگيريد؛ زيرا با هر قرص کوچک ناني، برکت وجود دارد.»

2. برکت در مال: با بخشش و انفاق مال، برکت مال فزوني مي‏يابد و علي عليه‏السلام هم در اهميت اين امر مي‏فرمايد: «برکة المال في الصدقه.»

3. فرزند صالح: داشتن فرزندان صالح، از مظاهر خير و برکت است. امام باقر عليه‏السلام درباره خيرآوري فرزند مي‏گويد: «هيچ فرزندي بر عبدالمطلب هديه نشد که برکتش از علي عليه‏السلام بيشتر باشد؛ مگر پيامبر خدا صلي‏الله‏عليه‏و‏آله.»

رسول گرامي اسلام در هشداري مي‏فرمايد:

هرگاه خداوند بر امتي خشمگين شود و آنگاه بر آنان عذاب نازل نگرداند؛ نرخ‏هاي آنان را بالا مي‏برد، عمرهاي آنها را کوتاه مي‏کند، تجارت‏شان را به سود نمي‏رساند، ميوه‏هاي درختانشان را سالم و بي‏آفت نمي‏کند، چشمه‏ها و نهرهاي آن‏ها را پر آب نمي‏گرداند و باران را از آنان دريغ مي‏دارد.

اين برکت‏ها در سايه عبادت و حق‏گرايي و وظيفه‏شناسي تداوم مي‏يابد. دعا و ارتباط با خداوند، برکت‏هاي زندگي را زياد مي‏کند. احترام به بزرگترها نيز در افزايش رزق و روزي تأثيرگذار است. در برخي روايت‏ها آمده است: «در سه چيز برکت وجود دارد: معامله مدت دار، قرض به هم دادن و مخلوط کردن گندم و جو براي مصرف خانه، نه براي فروش.»

 

عوامل برکت‏زا

برکت؛ به معناي فزوني، بسياري، خجستگي، يمن، نيک‏بختي و سعادت است.

نظام طبيعت و عالم هستي را نظام علت و معلول و عالم سبب و مسبب دانسته‏اند. در پيدايش و استمرار برکت، نيت‏ها و کردار آدمي نقش به سزايي دارد.

خداوند متعال در قرآن به زيبايي به اين اصل اشاره مي‏کند که:

«وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُواْ وَاتَّقَواْ لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ» (اعراف،‌96)؛‌ و اگر مردم شهرها ايمان آورده و به تقوا گراييده بودند، قطعاً برکاتي از آسمان و زمين بر ايشان مي‏گشوديم.

علامه طبرسي در تفسير اين آيه مي‏نويسد:

خداوند مي‏فرمايد: از شرک و گناهان بپرهيزيد تا ما درهاي برکات و خيرات تکامل‏بخش را، از آسمان به وسيله آمدن باران و از زمين به خاطر روييدن گياهان و به ‏وجود آمدن ميوه‏ها نازل گردانيم. همان گونه که حضرت نوح عليه‏السلام به امت خويش وعده داد و گفت: «يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْکُمْ مِدْرارًا» (نوح: 11) البته برکات آسمان به «دعا» و برکات زمين به «آسان انجام شدن حوائج و نيازمندي» هم تفسير شده است.

اگر اعمال بندگان بر اساس معيارهاي الهي شکل گيرد، رضايت خداوند را به همراه خواهد داشت و برکت‏هاي بي‏پايان الهي نصيب‏شان خواهد شد.

علامه طبرسي در تفسير خود مي‏نويسد:

خداوند مي‏فرمايد: از شرک و گناهان بپرهيزيد تا ما درهاي برکات و خيرات تکامل‏بخش را، از آسمان به وسيله آمدن باران و از زمين به خاطر روييدن گياهان و به ‏وجود آمدن ميوه‏ها نازل گردانيم.

امام رضا عليه‏السلام مي‏فرمايد:

خداوند متعال به يکي از پيامبران وحي فرستاد که: «هرگاه من اطاعت شوم، راضي مي‏گردم و آن‏گاه که رضايت داشتم، برکت مي‏دهم و برکت من هم بي‏پايان است.»

گفتني است در سايه اجراي عدالت، جامعه به کمال معنوي مي‏رسد و در اين صورت، عنايت الهي شامل حال آنان مي‏گردد و پس از آن، بارش برکات را شاهد خواهيم بود، چنان که حضرت علي عليه‏السلام به اين مهم اشاره مي‏کند که: «بِالعَدْلِ تَتَضاعَفُ الْبَرَکاتُ؛ به سبب عدل، برکات چند برابر مي‏شود.»

از اين سخنان بر مي‏آيد که در برکت، جنبه الهي و معنوي هم بسيار تأثيرگذار است و اين به فزوني، تعالي و ماندگاري نعمت کمک مي‏کند و در نهايت، انسان را به سلامت دنيوي و سعادت اخروي نزديک مي‏سازد.

 

عوامل برکت‏زدا

گناهان و نافرماني‏ها، موجب سلب برکت در مال و عمر و زندگي است. در آيه‏اي آمده است: « وَلَكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ» (اعراف: 96)؛ «آنان، يعني قوم هود، صالح، شعيب، نوح و لوط آيات الهي و پيامبران را تکذيب کردند و ما هم آنها را به کيفر اعمال زشت خويش رسانديم.»

باغ ميوه

در بيان اين آيه مرحوم طبرسي مي‏نويسد:

آنان مردمي بودند که مرتکب گناه شدند و پيامبران را تکذيب کردند، خداوند هم درهاي برکت آسماني خود را به روي آنان بست و به خاطر کردار بدشان آنان را گرفتار تنگدستي و مجازات کرد.

ترک نماز، از عوامل برکت زداست. حضرت زهرا عليهاالسلام درباره رخت بربستن برکت از عمر و مال انسان بي‏نماز مي‏فرمايد: «... يَرْفَعُ الله‏ُ الْبَرَکَةَ مِنْ عُمْرِهِ وَ يَرْفَعُ الله‏ُ الْبَرَکَةَ مِنْ رِزْقِه.»

هرگاه کم فروشي در ميان مردم رواج يابد، خداوند آنان را به خشکسالي و قحطي دچار مي‏سازد، چنان که حضرت علي عليه‏السلام درباره زيان‏هاي کم فروشي مي‏فرمايد: «اذا طُفِفَتِ الْمِکْيالُ، اَخَذَهُمُ الله‏ُ بِالسَّنينَ وَ النَّقْصِ.»

همچنين در صورت عدم پرداخت زکات مردم دچار خشكسالي مي‌شوند. حضرت اميرالمومنين عليه‏السلام مي‌فرمايد: «اذا مَنَعوُ الزَّکاةَ، مَنَعَتِ الاْرَضُ بَرَکاتِها مِنَ الزَّرْعِ و الثِّمارِ وَالْمَعادِنِ»؛‌ هرگاه که مردم زکات خود را نپردازند، زمين برکت خود را از زراعت و ميوه‏ها و معدن‏ها دريغ مي‏دارد.

هرگاه کم فروشي در ميان مردم رواج يابد، خداوند آنان را به خشکسالي و قحطي دچار مي‏سازد، چنان که حضرت علي عليه‏السلام درباره زيان‏هاي کم فروشي مي‏فرمايد: «اذا طُفِفَتِ الْمِکْيالُ، اَخَذَهُمُ الله‏ُ بِالسَّنينَ وَ النَّقْصِ.»

اسباب برکت‏زدا در روايت‏ها

ترک امر به معروف و نهي از منکر، عامل ديگر از بين رفتن برکت است، همان گونه که پيامبر گرامي اسلام صلي‏الله‏عليه‏و‏آله مي‏فرمايد:

تا زماني که مردم امر به معروف و نهي از منکر کنند و بر کارهاي خير به يکديگر ياري رسانند، نعمت‏ها و خيرات از آنها رخت برنمي‏بندد، اما اگر اين دو را ترک کنند، برکات از آنها گرفته خواهد شد.

همچنين از ديدگاه امام علي عليه‏السلام خيانت، يکي ديگر از عوامل برکت زداست و ايشان مي‏فرمايد: «اذا ظهرتْ الخِياناتُ، ارتفعتْ البرکاتُ؛ زماني که خيانت‏ها آشکار شود، برکات از بين خواهد رفت.» در حقيقت، گناهان اخلاقي و اقتصادي و اجتماعي، فاجعه‏هاي دردناک و هستي‏سوز جامعه بشري هستند که باعث خشم خداوند مي‏شوند. رسول گرامي اسلام در هشداري مي‏فرمايد:

هرگاه خداوند بر امتي خشمگين شود و آنگاه بر آنان عذاب نازل نگرداند؛ نرخ‏هاي آنان را بالا مي‏برد، عمرهاي آنها را کوتاه مي‏کند، تجارت‏شان را به سود نمي‏رساند، ميوه‏هاي درختانشان را سالم و بي‏آفت نمي‏کند، چشمه‏ها و نهرهاي آن‏ها را پر آب نمي‏گرداند و باران را از آنان دريغ مي‏دارد.

رباخواري، رشوه‌خواري و ديگر درآمدهاي نامشروع عامل ديگر برکت‏زدايي شمرده مي‏شود، چنان که امام موسي بن جعفر عليهما‏السلام مي‏فرمايد: «به درستي که حرام برکت ندارد و اگر هم نشو و نماي ظاهري داشته باشد، برکتي در آن نيست.»

نکته مهم اين است که شرط دستيابي به برکت‏هاي آسماني و زميني، داشتن ايمان و تقواي بالاست و در پرتو تقرب الهي و اطاعت و فرمان برداري از تعاليم انسان‌ساز اسلامي و دوري از کجروي‏ها و سرکشي‏ها است که خداوند خيرات و برکات خويش را به بندگان هديه مي‏کند.

 

منبع:

رضايي،‌ رحمان، مجله طوبي، ش 1،‌ با تصرف.

 

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
UserName