• تعداد بازديد :
  • چهارشنبه 1391/02/27
  • تاريخ :

درمان دردهاى اقتصادى جامعه


زكات، درمان دردهاى اقتصادى جامعه است و همان‏گونه كه اگر براى عضوى از بدن كسى ناراحتى پیش بیاید او را از حركت مى‏اندازد، در جامعه نیز اگر گروهى با مشكلات روبرو شوند، حركت آن جامعه فلج مى‏شود و زكات براى حلّ مشكلات جامعه است.


ربا-بانکداری اسلامی-اقتصاد اسلامی

معناى زكات‏

زكات در لغت به معناى رشد و پاكیزگى است. آرى دلسوزى براى محرومین و كمك به آنها سبب رشد معنوى انسان و پاك شدن روح از بخل و حرص و تكاثر است.

 زكات در اصطلاح فقهى، به معناى پرداخت مقدار معیّنى از مال به محرومان و نیازمندان است.

 زكات در قرآن، هم به معناب لغوى آمده است، چنانكه خداوند مى‏فرماید: ما به حضرت یحیى‏ از ناحیه خود رحمت و پاكى بخشیدیم و او فردى پرهیزكار بود. «و حَناناً من لدُنّا و زكاةً و كان تَقیّاً»( سوره مریم، آیه 13) و هم به معناى اصطلاحى آمده كه البتّه معناى عامى دارد و به كمك‏هاى واجب و مستحب هر دو گفته مى‏شود.

 

زكات در اسلام‏

واژه زكات سى و دو مرتبه در قرآن كریم آمده است؛ كه بر اساس آن، پرداخت زكات نشانه ایمان به خدا و روز قیامت است. «مَن آمن باللّه و الیوم الاخر و اقام الصّلوة و آتى الزّكاة...» (سوره توبه، آیه 18)

راه پذیرش توبه و آمرزش گناهان، اقامه نماز و اداى زكات است. «فان تابوا و اقاموا الصّلوة و آتوا الزّكاة فاخوانكم فى الدّین» (سوره توبه، آیه 11)

برپایى نماز و زكات، نشانه حكومت صالحان است. «الّذین ان مكّناهم فى الارض اقاموا الصّلوة و آتوا الزّكاة»(سوره حج، 41)

نشانه مردان الهى، تجارت و داد و ستد، همراه با انجام نماز و اداى زكات است. «رجال لا تلهیهم تجارة و لا بیع عن ذكر اللّه و اقام الصلوة و ایتاء الزّكاة» (سوره نور، آیه 37)

انكار زكات، برابر با كفر است. «الّذین لا یؤتون الزّكاة و هم بالآخرة هم كافرون» (سوره فصّلت، آیه 7)

روزى امام صادق علیه السلام آداب و نحوه گرفتن زكات را كه در نامه 25 نهج البلاغه نیز آمده است، از قول حضرت على علیه السلام نقل فرمود. سپس گریه كردند و فرمودند: به خدا سوگند حرمت‏ها را شكستند و به كتاب خدا و سنّت پیامبرش عمل نكردند

در سوره‏هاى مكّى فراوانى به مسأله زكات اشاره شده است، از جمله سوره‏هاى اعراف آیه 156، نمل آیه 3، لقمان آیه 4، فصّلت آیه 7. برخى مفسّران این آیات را مخصوص زكات مستحب مى‏دانند (تفسیر نمونه، ج 8، ص 9) و برخى دیگر مى‏گویند: حكم زكات در مكه نازل شد، امّا به علت كمى مسلمانان، پول زكات جمع نمى‏شد و مردم خودشان زكات را مى‏پرداختند. (تفسیر نور، ذیل آیه 60 سوره توبه) امّا پس از تشكیل حكومت اسلامى در مدینه، مسأله گرفتن زكات و واریز كردن آن به بیت‏المال و تمركز آن توسط حاكم اسلامى با نزول آیه «خُذ من أموالهم صَدقة» (تفسیر نور، ج 5، ص 87) مطرح شد.

 این آیه در ماه رمضان سال دوم هجرى در مدینه نازل شده و پیامبر دستور داد تا ندا دهند كه خداوند زكات را همچون نماز واجب ساخت. پس از یك سال نیز فرمان داد كه مسلمانان زكاتشان را بپردازند. (تفسیر نور، ج 5، ص 137)

در واقع پس از تشكیل حكومت اسلامى و تأسیس بیت‏المال، زكات تحت برنامه مشخصى قرار گرفت و نصابها و مقدارهاى معیّنى براى آن قرار داده شد. (تفسیر نمونه، ج 14، ص 197)

 

 اهمیّت زكات‏

علماى اسلام زكات را از ضروریات دین و منكر آن را كافر دانسته‏اند.

روزى امام صادق علیه السلام آداب و نحوه گرفتن زكات را كه در نامه 25 نهج البلاغه نیز آمده است، از قول حضرت على علیه السلام نقل فرمود. سپس گریه كردند و فرمودند: به خدا سوگند حرمت‏ها را شكستند و به كتاب خدا و سنّت پیامبرش عمل نكردند. (وافى، ج 10، ص 156)

زكات، درمان دردهاى اقتصادى جامعه است و همان‏گونه كه اگر براى عضوى از بدن كسى ناراحتى پیش بیاید او را از حركت مى‏اندازد، در جامعه نیز اگر گروهى با مشكلات روبرو شوند، حركت آن جامعه فلج مى‏شود و زكات براى حلّ مشكلات جامعه است.

نشانه مردان الهى، تجارت و داد و ستد، همراه با انجام نماز و اداى زكات است. «رجال لا تلهیهم تجارة و لا بیع عن ذكر اللّه و اقام الصلوة و ایتاء الزّكاة»

 امام رضا علیه السلام فرمود: خداوند به من نعمت‏هایى داده است كه دائماً نگران آن هستم تا حقوقى را كه خداوند نسبت به آنها بر من واجب كرده است، پرداخت كنم. سؤال شد: شما نیز با آن مقام بزرگى كه دارید به خاطر تأخیر زكات از خدا مى‏ترسید؟ فرمود: بله. (جامع الأحادیث، ج 9، ص 42)

 رسول خدا صلى الله علیه وآله سوگند یاد كرد كه جز مشرك كسى در مورد پرداخت زكات خیانت نمى‏كند.(بحارالانوار، ج 96، ص 29)

 و نیز فرمود: یا على! ده گروه از امت من كافر مى‏شوند كه یكى از گروه‏ها كسانى هستند كه زكات نمى‏پردازند.

 در آخرین خطبه خود نیز فرمودند:

 اى مردم! زكات اموال خود را بپردازید. پس هر كس زكات نپردازد، براى او نه نمازى است و نه حجّى و نه جهادى. (مستدرك الوسائل، ج 1، ص 507)

 در روایات متعددى زكات به عنوان یكى از پایه‏هاى دین اسلام شمرده شده است و فرموده‏اند: بناى اسلام بر پنج پایه استوار است: نماز، حج، زكات، روزه و ولایت. (كافى، ج‏2، ص‏18 و وسائل، ج‏1، ص‏13)

 در روایات مى‏خوانیم: زكات، نشانه بى‏نقص بودن و كمال اسلام و ایمان است. «تمام اسلامكم اداء الزّكاة» (كنزالعمّال، ج‏6، ص‏96)، «... سبعة من كنّ فیه فقد استكمل حقیقة الایمان... و ادّى الزّكاة ماله».(جامع الأحادیث، ج‏9، ص‏45)

 پیامبر اسلام‏ صلى الله علیه وآله به حضرت على‏ علیه السلام فرمود: علامت و نشانه مؤمنان و شیعیان ما سه چیز است: نماز، روزه و زكات. (جامع الأحادیث، ج‏9، ص 35)

فرآوری: آمنه اسفندیاری

بخش احکام اسلامی تبیان


منابع:

1- زکات ـ محسن قرائتی

2- جامع الاحادیث ج 9

3- تفسیر نور، ج 5

4- تفسیر نمونه، ج 14

5- وافى، ج 10

6- مستدرك الوسائل، ج 1

7- بحارالانوار، ج96

 

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
مسابقه ...

امتياز این سوال :
UserName