• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • سه شنبه 1391/02/05
  • تاريخ :

 اقتباس در سینما


آیا می‌دانستید فیلمنامه‌های اقتباسی كه منبع اصلی الهام قصه‌های آنان در خارج از ذهن و تصور فیلمنامه‌نویس‌های آنان قرار دارد، بیشتر از فیلمنامه‌های اصیل و اورجینال هستند؟.

تمایل به اقتباس

بسیاری از فیلمنامه‌نویسان جوان و قدیمی‌ ترجیح می‌دهند از منابع مختلفی مثل كتاب‌های پرخواننده، قصه‌های كوتاه، نمایش‌های صحنه‌ای، فیلم‌های دیگر و مقالات و اخبار روزنامه‌ای به عنوان منبع الهام خود كمك بگیرند.

بسیاری از فیلم‌های تحسین‌شده سینمایی در قاره‌های مختلف جهان، فیلمنامه‌های اقتباسی دارند حتی فیلمسازان كلاسیكی مثل كلینت ایستوود و مارتین اسكورسیزی هم برای قصه فیلم‌های خود به سراغ نوول‌های موفق و پرسروصدایی مثل «رفتگان» و «بچه میلیون دلاری» می‌روند.

فیلمنامه‌نویسانی كه كارهایشان اقتباسی از یك اثر ادبی و هنری دیگر است، می‌گویند انجام این اقتباس یك پروسه چالش‌برانگیز است و آنها گاهی اوقات فكر می‌كنند اگر به سراغ یك كار اصیل و غیراقتباسی بروند، می‌توانند راحت‌تر كار كنند.

به گفته آنها، در طول نگارش فیلمنامه‌ اقتباسی سایه سنگین نویسنده اصلی روی آنها و كارشان حضور دارد و در تمام مراحل كار نگارش، تحت‌تاثیر نویسنده و دیدگاه‌های او هستند.

بعضی وقت‌ها نویسنده اثر اجازه دخل و تصرف در نوشته‌اش را به سازندگان فیلم سینمایی می‌دهد و مانعی در راه تولید نسخه سینمایی اثر خود ایجاد نمی‌كند، اما گاهی اوقات، عكس این عمل هم صورت می‌گیرد.

برای مثال «جی.كی.رولینگ» به این شرط اجازه تولید فیلم‌های «هری پاتر» را به خریداران امتیاز برگردان سینمایی مجموعه كتاب پرخواننده هری پاتری خود داد كه بتواند كنترل كامل روی تولید نسخه‌های سینمایی كتاب‌هایش داشته باشد.

این كار، هم باعث خلق مزاحمت برای فیلمنامه‌نویسان می‌شود و هم یك خرج اضافی روی دوش تهیه‌كنندگان فیلم می‌گذارد.

تهیه‌كنندگان فیلم‌ها باید به خاطر حضور نویسنده اصلی كتاب‌هایی كه تبدیل به كارهای سینمایی می‌شوند ـ و از سوی این نویسندگان با نام «مشاوره» از آن نام برده می‌شود ـ در تمام مراحل كاری، پولی هم به او پرداخت كنند!

بسیاری از فیلم‌های تحسین‌شده سینمایی در قاره‌های مختلف جهان، فیلمنامه‌های اقتباسی دارند حتی فیلمسازان كلاسیكی مثل كلینت ایستوود و مارتین اسكورسیزی هم برای قصه فیلم‌های خود به سراغ نوول‌های موفق و پرسروصدایی مثل «رفتگان» و «بچه میلیون دلاری» می‌روند.

منتقدان سینمایی روی این نكته اتفاق‌نظر دارند كه بین خوانندگان علاقه‌مند یك كتاب و فیلمنامه‌نویسانی كه این كتاب را تبدیل به یك فیلمنامه‌ سینمایی می‌كنند، باید رابطه‌ای عاطفی وجود داشته باشد.

به این ترتیب، آیا این فیلمنامه‌نویسان باید خود از علاقه‌مندان پروپاقرص كتابی باشند كه در حال نگارش فیلمنامه‌ اقتباسی آن هستند؟ بسیاری از نوول‌های مشهور و محبوب پس از آن كه تبدیل به فیلم‌های سینمایی شده‌اند، نتوانسته‌اند انتظارات و خواسته‌های مردم عادی و خوانندگان این نوول‌ها را برآورده كنند.

دلیل آن چیست؟ كامرون كرو، فیلمساز جوان كه خودش آدمی اهل مطالعه زیاد است، دلیل را در این می‌داند كه معمولا كتاب‌ها نمی‌توانند مطالعه‌ای راحت با فرم و شكل سینما و فیلم‌های سینمایی داشته باشند و اقتباسی سینمایی از نوول‌ها جواب لازم را نمی‌دهد.

در این رابطه، می‌توان از فیلم‌‌هایی مثل «رمز داوینچی» ‌و «جادوگران ایست ویك» اسم برد كه بر خلاف محبوبیت كلان نوول‌‌هایشان، نتوانستند روی پرده سینما موفقیت معنوی (و حتی مادی)‌ زیادی كسب كنند.

این در حالی است كه منتقدان سینمایی عقیده دارند فیلمی كه فیلمنامه‌ای اقتباسی دارد در زمانی دورتر از دوران اكران عمومی خود، تبدیل به یك كار موفق خواهد شد.

تمایل به اقتباس

این فیلم‌ها زمانی عنوان كارهایی محبوب و دوست‌ داشتنی را می‌گیرند كه سال‌ها از نمایش عمومی‌شان گذشته است. نمونه‌های این ادعا «جادوگر شهر از»، «كشتن مرغ مقلد» و «برباد رفته» هستند.

بعضی وقت‌ها، تماشاگران سینما كتاب‌هایی را كه فیلم‌ها براساس آنها ساخته شده‌اند خوانده‌اند و نسبت به تغییراتی كه فیلمنامه‌نویسان در مضمون قصه آن كتاب‌ها انجام داده‌اند ناراضی هستند.

‌آنها می‌گویند چرا نوول‌های محبوب و دوست‌ داشتنی‌شان هنگام تبدیل شدن به یك فیلم سینمایی به این حال و روز افتاده‌اند؟ در همین رابطه، بسیاری از دوستداران نوشته‌های جین آستین پس از تماشای «غرور و تعصب» با بازی كایرا نایتلی، نسبت به اقتباس سینمایی آن عكس‌العمل منفی نشان دادند.

معمولا ارائه چنین واكنش‌هایی منتج به فروش پایین این نوع فیلم‌ها و شكست تجاری آنها می‌شود. با شكست تجاری یك فیلم هم،‌ دیگر كمتر كسی حاضر می‌شود درباره‌ آن فیلم بحث كند و حرف بزند.

نتیجه كار، فراموشی سریع فیلم (حداقل)‌ در كوتاه مدت است. پیتر جكس و همسر فیلمنامه‌نویسش‌ هنگام ساخت «ارباب حلقه‌ها» با مشكلات زیادی روبه‌رو بودند.

‌آنها برای ارائه توضیحات لازم در ارتباط با كاراكترهای متنوع، قصه نوول سه جلدی جی آرآر تالكین و تغییراتی كه می‌خواستند در هنگام ساخت فیلم بدهند، با دردسرهای متعددی روبه‌رو شدند.

جكس می‌گفت نمی‌تواند تمام جوانب و زوایای قصه طولانی تالكین را پوشش دهد، اما این حرف جكس در بین طرفداران نوول «ارباب حلقه‌ها» خریداری پیدا نكرد. اهالی سینما می‌گویند فیلم یك رسانه متفاوت از ادبیات، نمایش و حتی مجموعه‌‌های تلویزیونی است.

نوشته‌‌ای كه در رشته‌های دیگر جواب می‌دهد (و بخوبی جا می‌افتد)‌ شاید برگردان سینمایی خوبی را به همراه نداشته باشد و نتوان آن را تبدیل به یك فیلم خوب كرد.

از همین رو، فیلمنامه اقتباسی همیشه حكم یك كار خطرناك را دارد. در حقیقت تفسیر سینمایی كه از قصه یك نوول ارائه می‌شود، ارزش حیاتی و تعیین‌‌كننده دارد.

بخش سینما و تلویزیون تبیان

 


منبع:جام جم /مهبد آستانی

UserName