• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 1322
  • يکشنبه 19/11/1382
  • تاريخ :

امر به معروف و نهی از منکر



منبع: بیانات مقام معظم رهبری در نماز جمعه تهران‏ مورخه  25 / 9 / 1379

آن بخش دیگرى كه باز آن را مختصر عرض مى‏كنم كه مربوط به عموم مردم است دردرجه اول عبارت است از امر به معروف و نهى از منكر در مسائل‏اجتماعى.البته در مسائل فردى، تقوا خیلى زیاد مورد توصیه امیرالمومنین‏است; اما در زمینه مسائل اجتماعى شاید هیچ خطابى به مردم شدیدتر،غلیظتر، زنده‏تر و پرهیجان‏تر از خطاب امر به معروف و نهى از منكر نیست.امربه معروف و نهى از منكر، یك وظیفه عمومى است.البته ما باید تاسف بخوریم‏از این‏كه معناى امر به معروف و نهى از منكر درست تشریح نمى‏شود.امر به‏معروف، یعنى دیگران را به كارهاى نیك امر كردن.نهى از منكر، یعنى دیگران‏را از كارهاى بد نهى كردن.امر و نهى، فقط زبان و گفتن است; البته یك‏مرحله قبل از زبان هم دارد كه مرحله قلب است و اگر آن مرحله باشد، امربه معروف زبانى، كامل خواهد شد.وقتى كه شما براى كمك به نظام اسلامى مردم‏را به نیكى امر مى‏كنید مثلا احسان به فقرا، صدقه، راز دارى، محبت، همكارى،كارهاى نیك، تواضع، حلم، صبر و مى‏گویید این كارها را بكن، هنگامى كه دل‏شما نسبت‏به این معروف، بستگى و شیفتگى داشته باشد، این امر شما، امرصادقانه است. وقتى كسى را از منكرات نهى مى‏كنید مثلا ظلم كردن، تعرض كردن،تجاوز به دیگران، اموال عمومى را حیف و میل كردن، دست درازى به نوامیس‏مردم، غیبت كردن، دروغ گفتن، نمامى كردن، توطئه كردن، علیه نظام اسلامى‏كار كردن، با دشمن اسلام همكارى كردن و مى‏گویید این كارها را نكن، وقتى كه‏در دل شما نسبت‏به این كارها بغض وجود داشته باشد، این نهى، یك نهى‏صادقانه است و خود شما هم طبق همین امر و نهى‏تان عمل مى‏كنید.اگر خداى‏نكرده دل با زبان همراه نباشد، آنگاه انسان مشمول این جمله مى‏شود كه‏«لعن الله الامرین بالمعروف التاركین له‏».كسى كه مردم را به نیكى امرمى‏كند، اما خود او به آن عمل نمى‏كند; مردم را از بدى نهى مى‏كند، اما خوداو همان بدى را مرتكب مى‏شود; چنین شخصى مشمول لعنت‏خدا مى‏شود; این چیزخیلى خطرناكى خواهد شد.

اگر معناى امر به معروف و نهى از منكر و حدود آن براى مردم روشن بشود،معلوم خواهد شد یكى از نوترین، شیرین‏ترین، كارآمدترین و كارسازترین‏شیوه‏هاى تعامل اجتماعى، همین امر به معروف و نهى از منكر است و بعضیهادیگر درنمى‏آیند بگویند «آقا! این فضولى كردن است‏»! نه، این همكارى كردن‏است; این نظارت عمومى است; این كمك به شیوع خیر است; این كمك به محدودكردن بدى و شر است; كمك به این است كه در جامعه اسلامى گناه، گناه‏بماند.بدترین خطرها این است كه یك روز در جامعه، گناه به عنوان صواب‏معرفى بشود; كار خوب به عنوان كار بد معرفى بشود و فرهنگها عوض بشود.وقتى‏كه امر به معروف و نهى از منكر در جامعه رایج‏شد، این موجب مى‏شود كه گناه‏در نظر مردم همیشه گناه بماند و تبدیل به صواب و كار نیك نشود.بدترین‏توطئه‏ها علیه مردم این است كه طورى كار كنند و حرف بزنند كه كارهاى خوب‏كارهایى كه دین به آنها امر كرده است و رشد و صلاح كشور در آنهاست در نظرمردم به كارهاى بد، و كارهاى بد به كارهاى خوب تبدیل شود; این خطر خیلى‏بزرگى است.

بنابراین اولین فایده امر به معروف و نهى از منكر همین است كه نیكى وبدى، همچنان نیكى و بدى بماند.فایده دیگرش این است كه وقتى در جامعه‏گناه منتشر بشود و مردم با گناه خو بگیرند، آنگاه اگر در راس جامعه هم‏كسى بخواهد مردم را به خیر و صلاح و معروف و نیكى سوق بدهد، كارش با مشكل‏مواجه خواهد شد; نمى‏تواند; یا به آسانى نمى‏تواند; مجبور است‏با صرف‏هزینه فراوان این كار را انجام بدهد.یكى از موجبات نا كامى تلاشهاى‏امیرمؤمنان با آن قدرت و عظمت در ادامه این راه، كه بالاخره هم به شهادت‏آن بزرگوار منجر شد، همین بود.این روایت تكان دهنده و عجیبى است;مى‏فرماید:«لتامرن بالمعروف و لتنهون عن المنكر او لیسلطن الله علیكم‏شرار كم فیدعو خیاركم فلا یستجاب لهم‏»; باید امر به معروف و نهى از منكررا میان خودتان اقامه كنید، رواج بدهید و نسبت‏به آن پایبند باشید; اگرنكردید، خدا اشرار و فاسدها و وابسته‏ها را بر شما مسلط مى‏كند; یعنى زمام‏امور سیاست كشور به مرور به دست امثال حجاج بن یوسف خواهد افتاد! همان‏كوفه‏یى كه امیرالمومنین در راس آن قرار داشت و در آن‏جا امر و نهى مى‏كرد ودر مسجدش خطبه مى‏خواند، به خاطر ترك امر به معروف و نهى از منكر، به مروربه آن‏جایى رسید كه حجاج‏بن‏یوسف ثقفى آمد و در همان مسجد ایستاد و خطبه‏خواند و به خیال خود مردم را موعظه كرد! حجاج چه كسى بود؟ حجاج كسى بودكه خون یك انسان در نظر او، با خون یك گنجشك هیچ تفاوتى نداشت! به همان‏راحتى كه یك حیوان و یك حشره را بكشند، حجاج یك انسان را مى‏كشت.یك بارحجاج دستور داد و گفت همه مردم كوفه باید بیایند و شهادت بدهند كه كافرهستند و از كفر خودشان توبه كنند; هر كس بگوید نه، گردنش زده مى‏شود! باترك امر به معروف و نهى از منكر، مردم این‏گونه دچار ظلمهاى عجیب و غریب واستثنایى و غیر قابل توصیف و تشریح شدند.وقتى كه امر به معروف و نهى ازمنكر نشود و در جامعه خلافكارى، دزدى، تقلب و خیانت رایج گردد و بتدریج‏جزو فرهنگ جامعه بشود، زمینه براى روى كار آمدن آدمهاى ناباب فراهم خواهدشد.

البته امر به معروف و نهى از منكر حوزه‏هاى گوناگونى دارد كه باز مهمترینش‏حوزه مسؤولان است; یعنى شما باید ما را به معروف امر، و از منكر نهى‏كنید.مردم باید از مسؤولان، كار خوب را بخواهند; آن هم نه به صورت خواهش وتقاضا; بلكه باید از آنها بخواهند.این مهمترین حوزه است; البته فقط این‏حوزه نیست; حوزه‏هاى گوناگونى وجود دارد.

در مساله امر به معروف و نهى از منكر، فقط نهى از منكر نیست; امر به‏معروف و كارهاى نیك هم هست.براى جوان، درس خواندن، عبادت كردن، اخلاق نیك،همكارى اجتماعى، ورزش صحیح و معقول و رعایت آداب و عادات خوب در زندگى،همه جزو چیزهاى خوب است.براى یك مرد، براى یك زن و براى یك خانواده،وظایف خوب و كارهاى بزرگى وجود دارد.هر كسى را كه شما به یكى از این‏كارهاى خوب امر بكنید به او بگویید و از او بخواهید امر به معروف است. نهى‏از منكر هم فقط نهى از گناهان شخصى نیست.تا مى‏گوییم نهى از منكر، فورا درذهن مجسم مى‏شود كه اگر یك نفر در خیابان رفتار و لباسش خوب نبود، یكى‏باید بیاید و او را نهى از منكر كند; فقط این نیست; این جز دهم است. نهى از منكر در همه زمینه‏هاى مهم وجود دارد; مثلا كارهایى كه افراد توانادستشان مى‏رسد و انجام مى‏دهند; همین سو استفاده از منابع عمومى; همین‏رفیق‏بازى در مسائل عمومى كشور، در باب واردات، در باب شركتها و در باب‏استفاده از منابع تولیدى و غیره; همین رعایت رفاقتها از سوى مسؤولان.یك‏وقت دو نفر تاجر و كاسب هستند و با هم همكارى و رفاقت مى‏كنند، آن یك حكم‏دارد; یك وقت هست كه آن كسى كه مسؤول دولتى است و قدرت و اجازه و امضا دردست اوست، با یك نفر رابطه ویژه برقرار مى‏كند; این آن چیزى است كه ممنوع‏و گناه و حرام است و نهى از آن بر همه كسانى كه این چیزها را فهمیده‏انددر خود آن اداره، در خود آن بخش، بر مافوق او، بر زیردست او واجب است; تافضا براى كسى كه اهل سو استفاده است، تنگ بشود.

در محیط خانواده هم مى‏شود نهى از منكر كرد.در بعضى از خانواده‏ها حقوق‏زنان رعایت نمى‏شود; در بعضى از خانواده‏ها حقوق جوانان رعایت نمى‏شود; دربعضى از خانواده‏ها بخصوص حقوق كودكان رعایت نمى‏شود; اینها را باید به‏آنها تذكر داد و از آنها خواست.حقوق كودكان را تضییع كردن، فقط به این هم‏نیست كه انسان به آنها محبت نكند; نه، سو تربیتها، بى‏اهتمامیها،نرسیدنها، كمبود عواطف و از این قبیل چیزها هم ظلم به آنهاست.

منكراتى كه در سطح جامعه وجود دارد و مى‏شود از آنها نهى كرد و باید نهى‏كرد، از جمله اینهاست:اتلاف منابع عمومى، اتلاف منابع حیاتى، اتلاف برق،اتلاف وسایل سوخت، اتلاف مواد غذایى، اسراف در آب و اسراف در نان.

ما این همه ضایعات نان داریم; اصلا این یك منكر است; یك منكر دینى است; یك‏منكر اقتصادى و اجتماعى است; نهى از این منكر هم لازم است; هر كسى به هرطریقى كه مى‏تواند; یك مسؤول یك طور مى‏تواند، یك مشترى نانوایى یك طورمى‏تواند، یك كارگر نانوایى طور دیگر مى‏تواند.طبق بعضى از آمارهایى كه به‏ما دادند، مقدار ضایعات نان ما برابر است‏با مقدار گندمى كه از خارج واردكشور مى‏كنیم! آیا این جاى تاسف نیست؟! همه اینها منكرات است و نهى ازآنها لازم است.طبق نهج‏البلاغه، امیرالمؤمنین نهى از اینها را یكى ازمحورهاى اصلى توصیه‏هاى خود قرار داده است.در باب مسؤولان، آن‏طور مشى كردن‏و عمل كردن و دستور دادن و قاعده معین كردن; در باب عموم مردم هم آنها راوادار كردن به حضور، به فعالیت و به احساس مسؤولیت در مسائل اجتماعى، باهمین امر به معروف و نهى از منكر.

وظیفه بزرگى بر دوش ما قرار دارد.امیرالمؤمنین جان مبارك خود را بر سراین كار گذاشت; همچنان كه تمام عمر خود را از وقتى كه مى‏توانست تلاشى بكنداز همان وقتى كه اسلام آورد، از اوان كودكى تا آخر عمر; چه دوران مكه، چه‏دوران مدینه، چه دوران بعد، چه هم در دوران خلافت در همین راه مصرف كرد ویك آن از مجاهدت و تلاش در راه خدا باز نایستاد.

براى انسان والایى كه مى‏خواهد برفراز همه پدیده‏هاى عالم وجود پرواز بكندو هیچ چیزى پابند او نباشد و او را اسیر نكند، اسوه حقیقى، امیرالمومنین‏است

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
شیدای عترت - آیت الله حاج شیخ مرتضی حائری یزدی

شیدای عترت - آیت الله حاج شیخ مرتضی...

شیدای عترت - آیت الله حاج شیخ مرتضی حائری یزدی
تاليفات و آثار شيخ حر عاملي

تاليفات و آثار شيخ حر عاملي

تاليفات و آثار شيخ حر عاملي
ولادت شیخ حرّعاملی

ولادت شیخ حرّعاملی

ولادت شیخ حرّعاملی
فیض كاشانی

فیض كاشانی

فیض كاشانی
UserName