• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • پنج شنبه 1391/02/14
  • تاريخ :

بردگى دختران در آن روز و امروز


آزادى از سلطه‏ى طاغوت‏ها، از بزرگ‏ترین نعمت‏هاست. چنان كه خداوند از میان همه نعمت‏ها، نام آن را برده است. البته ناگوارى و آزادى، هر دو وسیله‏ى آزمایش و تربیت هستند .


بردگیوَ إِذْ نَجَّیْناكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ یَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ یُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ یَسْتَحْیُونَ نِساءَكُمْ وَ فِی ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِیمٌ.
(بقره 49)

و (نیز به خاطر بیاورید) آن زمان كه شما را از چنگال فرعونیان رهایى بخشیدیم كه همواره شما را به شدیدترین وجهى آزار مى‏دادند: پسران شما را سر مى‏بریدند و زنان شما را (براى كنیزى) زنده نگه می داشتند و در این، آزمایش سختى از طرف پروردگار براى شما بود.

 

نعمت آزادى‏

قرآن در این آیه به یكى دیگر از نعمت هاى بزرگى كه به قوم بنى اسرائیل ارزانى داشته اشاره مى‏كند و آن نعمت آزادى از چنگال ستمكاران است كه از بزرگترین نعمت هاى خدا است.

قرآن مخصوصاً براى مجسم ساختن عذاب فرعونیان نسبت به بنى اسرائیل تعبیر به " یسومون " كرده ( " یسومون " فعل مضارع از ماده "سوم" است كه در اصل به معنى دنبال چیزى رفتن مى‏باشد و از آنجا كه فعل مضارع معمولاً معنى دوام و استمرار را مى‏بخشد، در مى‏یابیم كه بنى اسرائیل به طور مداوم تحت شكنجه فرعونیان بوده‏اند.)

با چشم خود مى‏دیدند كه پسران بى‏گناهشان را سر مى‏برند ، و از سوى دیگر دخترانشان را به كنیزى مى‏بردند ، و از این گذشته خودشان نیز دائماً تحت شكنجه بودند ، بردگان و خدمتگزاران و كارگران قبطیان و دار و دسته فرعون محسوب مى‏شدند.

مهم این است كه قرآن ، این جریان را یك آزمایش سخت و عظیم ، براى بنى اسرائیل مى‏شمارد (یكى از معانى " بلاء" آزمایش است) و به راستى تحمل این همه ناملایمات ، آزمایش سختى بوده است.

این احتمال نیز وجود دارد كه " بلاء" در اینجا به معنى مجازات باشد ، زیرا بنى اسرائیل پیش از آن ، قدرت و نعمت فراوان داشتند و كفران كردند و خدا آنها را مجازات كرد.

احتمال سومى در تفسیر این جمله نیز از سوى بعضى از مفسران ذكر شده است كه " بلاء " به معنى نعمت باشد ، یعنى نجات از چنگال فرعونیان نعمتى بزرگ براى شما بود.

دنیاى امروز با گذشته این فرق را دارد كه در آن زمان فرعون با استبداد مخصوص خود،  پسران و مردان را از جمعیت مخالفش مى‏گرفت و دختران آنها را آزاد مى‏گذارد، ولى در دنیاى امروز تحت عناوین دیگرى روح مردانگى در افراد كشته مى‏شود و دختران به اسارت شهوات افراد آلوده در مى‏آیند .

به هر حال روز نجات بنى اسرائیل از چنگال فرعونیان یك روز مهم تاریخى بود كه قرآن كراراً روى آن تكیه كرده است.

 

بردگى دختران در آن روز و امروز

قرآن زنده گذاردن دختران و سر بریدن پسران بنى اسرائیل را عذاب مى‏خواند، و آزادى از این شكنجه را نعمت خویش مى‏شمارد.

گویا مى‏خواهد هشدار دهد كه انسان ها باید سعى كنند آزادى صحیح خویش را به هر قیمت كه هست بدست آورده و حفظ کنند. چنان كه امام على (علیه السلام) به این مطلب در گفتار خود اشاره مى‏فرمایند:

"الموت فى حیاتكم مقهورین و الحیاة فى موتكم قاهرین ؛ زنده بودن و زیردست بودن براى شما مرگ است ، و مرگ براى شما در راه بدست آوردن آزادى زندگى است.»(نهج البلاغه ، خطبه 51)

دنیاى امروز با گذشته این فرق را دارد كه در آن زمان فرعون با استبداد مخصوص خود ، پسران و مردان را از جمعیت مخالفش مى‏گرفت و دختران آنها را آزاد مى‏گذارد، ولى در دنیاى امروز تحت عناوین دیگرى روح مردانگى در افراد كشته مى‏شود و دختران به اسارت شهوات افراد آلوده در مى‏آیند.

اما چرا فرعون تصمیم به قتل پسران بنى اسرائیل و زنده گذاردن دختران آنها گرفت؟

بعضى از مفسران منشأ این جنایت را خوابى مى‏دانند كه فرعون دید .

پاسخ صحیح تر آن را در ذیل آیه 4 سوره قصص می خوانیم و می بینیم كه سبب كشتار فرزندان بنى اسرائیل تنها آن خواب نبوده است بلكه وحشت فرعونیان از نیرومند شدن بنى اسرائیل و به دست گرفتن حكومت، به این موضوع كمك كرده است.

 

پیام‏های آیه:

آزادى از سلطه‏ى طاغوت‏ها، از بزرگ‏ترین نعمت‏هاست. چنان كه خداوند از میان همه نعمت‏ها، نام آن را برده است. «نَجَّیْناكُمْ»

2ـ بیان سختى‏ها و تلخى‏هاى گذشته، لذّت آزادى امروز را چندین برابر مى‏كند.«یَسُومُونَكُمْ»،«یُذَبِّحُونَ»،«یَسْتَحْیُونَ»

3ـ طاغوت‏ها، بدون اطرافیان قدرت ندارند. «آلِ فِرْعَوْنَ»

4ـ ناگوارى و آزادى، هر دو وسیله‏ى آزمایش و تربیت هستند. «بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ»

5ـ محو نیروهاى دفاعى و توسعه‏ى نیروهاى رفاهى، كار فرعونى است.«یُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ یَسْتَحْیُونَ نِساءَكُمْ»

6ـ طاغوت‏ها براى حفظ نظام و سلطه‏ى خود، به هر نوع شكنجه‏اى دست مى‏زنند. «یَسُومُونَكُمْ»، «یُذَبِّحُونَ»

دختر و  پسر

نجات از چنگال فرعونیان‏

وَ إِذْ فَرَقْنا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَیْناكُمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ (بقره ، 50)

و (به خاطر بیاورید) هنگامى كه دریا را براى شما شكافتیم و شما را نجات دادیم و فرعونیان را غرق ساختیم و شما تماشا مى‏كردید.

از آنجا كه در آیه گذشته اشاره اجمالى به نجات بنى اسرائیل از چنگال فرعونیان شد، آیه مورد بحث در حقیقت توضیحى بر چگونگى این نجات است كه خود نشانه‏اى است از نعمت هاى بزرگ پروردگار بر بنى اسرائیل.

ماجراى غرق شدن فرعونیان در دریا و نجات بنى اسرائیل از چنگال آنها در سوره‏هاى متعددى از قرآن آمده است، از جمله سوره اعراف آیه 136- انفال آیه 54- اسراء آیه 103- شعراء آیات 63 و 66- زخرف آیات 55 و دخان آیه 17 به بعد.

در این سوره‏ها تقریباً همه جزئیات این ماجرا شرح داده شده، ولى در آیه مورد بحث، تنها اشاره‏اى از نظر نعمت و لطف خداوند به بنى اسرائیل شده، تا آنها را به پذیرش اسلام، آئین نجات بخش جدید تشویق كند.

همان گونه كه مشروح این جریان را در سوره‏هاى نامبرده می خوانیم موسى پس از تبلیغ فراوان و دعوت فرعون و فرعونیان و ارائه معجزات گوناگون و عدم پذیرش آنها مأمور مى‏شود كه نیمه شب با بنى اسرائیل از مصر كوچ كند، اما هنگامى كه به نزدیك دریا (شط عظیم نیل) مى‏رسد، ناگاه متوجه مى‏شوند كه فرعون و لشگرش آنها را از پشت سر تعقیب مى‏كنند، اضطراب و وحشت سراسر وجود بنى اسرائیل را فرا مى‏گیرد.

روز نجات بنى اسرائیل از چنگال فرعونیان یك روز مهم تاریخى بود كه قرآن كراراً روى آن تكیه كرده است .

از پیش رو دریا و از پشت سر لشگر نیرومند فرعون كه تاب مقاومت با آن را ندارند . در اینجا است كه موسى (علیه السلام) مأموریت پیدا مى‏كند" عصا " را به دریا بزند، راه هاى متعددى از دل دریا گشوده مى‏شود، و جمعیت بنى اسرائیل به سلامت از دریا مى‏گذرند، از آن طرف لشگر مخالف كه هم چنان آنها را تعقیب مى‏كردند همه به وسط دریا مى‏رسند، آب ها به هم مى‏پیوندن و همگى هلاك مى‏شوند.

جسدهاى مرده لشكریان فرعون روى آب ها قرار مى‏گیرند، و جمعیت بنى اسرائیل با چشم خویش مى‏بینند كه دشمن به چه روزى افتاده است .

این حالت اضطراب و وحشت، و آن نجات، هر دو درخور دقت است، كه آنها را با هم مقایسه كنند و خدا را شكر گویند.

قرآن مى‏خواهد به یهودیان بگوید من كه نسبت به شما این مقدار لطف كردم و شما را از آن وحشت و اضطراب رهایى بخشیدم، چرا با پیامبر اسلام (فرستاده من) و دستورات او مخالفت مى‏ورزید؟

در ضمن این آیه درسى است براى انسانها كه اگر در زندگى به خدا تكیه كنند و به آن نیروى بى‏زوال اعتماد داشته باشند، و در مسیر صحیح از هیچ گونه كوشش و تلاش باز نایستند، در سخت ترین دقائق، خداوند یار و مددكار آنها است.

و نكته قابل توجه دیگر این است كه: در این آیه، سه معجزه‏ى الهى در كنار هم مطرح شده است:

الف: شكافتن دریا. ب: نجات بنى اسرائیل. ج: غرق فرعونیان.

 

پیام‏های آیه:

1ـ نقش اسباب، بسته به اراده‏ى حكیمانه خداوند است. موسى یك عصا دارد كه گاهى از سنگ آب مى‏جوشاند«اضْرِبْ بِعَصاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ» و گاهى به آب خورده و از میان آن راه گشوده مى‏شود. «فَرَقْنا بِكُمُ الْبَحْرَ»

2ـ پایان شب سیه سفید است. بنى اسرائیل بعد از آن همه شكنجه و بلا به رفاه و نجات رسیدند. «فَأَنْجَیْناكُمْ»

3ـ انتقام از ستمگران در حضور ستمدیدگان، مرهمى براى آنهاست. «أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ»         

آمنه اسفندیاری

بخش قرآن تبیان


منابع:

1-  تفسیر نور ج1

2-  تفسیر نمونه ج1

3-  نهج البلاغه خطبه 51

مسابقه ...

امتياز این سوال :
UserName