• تعداد بازديد :
  • سه شنبه 1391/01/29
  • تاريخ :

ابوموسی،موضوع مناقشه دوباره ایران و امارات


روابط دو كشور جمهوری اسلامی ایران و امارات متحده عربی همواره و به خصوص در سالیان گذشته دستخوش تحولات و مناقشات مختلفی بوده است و حالا، جزیره ابوموسی موضوعی تكراری اما بهانه ای برای مناقشه ای جدید شده است.

ابوموسی

پس از آنكه طی روزهای گذشته محمود احمدی نژاد ـ رییس جمهور كشورمان ـ در جریان سفر استانی اخیر خود به استان هرمزگان، به جزیره ابوموسی سفر و در آنجا سخنرانی كرد، سر و صدایی از سوی اماراتی ها بلند شد و به این مساله اعتراض كردند.

بلافاصله پس از انجام سفر احمدی نژاد به جزیره ابوموسی، شیخ عبدالله بن زاید آل نهیان ـ وزیر امور خارجه امارات متحده عربی ـ در اظهاراتی شدید اللحن، این سفر را محکوم کرد و آن را تجاوز به حقوق سرزمینی کشور خود یعنی امارات دانست.

خبرگزاری "امارات 24" این خبر را منتشر كرد و همچنین گزارش داد که شیخ عبدالله، سفر محمود احمدی نژاد را "تجاوزی وقیحانه" به حاکمیت امارات بر سرزمینش و مانعی بر سر راه همه تلاش های امارات برای یافتن راهکاری مسالمت آمیز برای پایان "اشغال" جزایر توسط ایران دانسته است.

وزیر امور خارجه امارات همچنین گفته است كه "این سفر وضعیت حقوقی این جزایر را که بخش و جزئی از سرزمین ملی امارات هستند، تغییر نخواهد داد".

مناقشه جزایر سه گانه ایرانی در خلیج فارس میان ایران و امارات متحده عربی از دهه 50 هجری شمسی با خروج نیروهای انگلیسی از این جزایر و ورود نیروهای نظامی ایران به این سه جزیره بر اساس توافقات صورت گرفته میان دو کشور آغاز شد. انگلیس در آن زمان مسئول روابط و سیاست خارجی شیخ نشین های اماراتی پیش از تشکیل رسمی امارات متحده عربی بود

وی، زمان انجام این سفر را هم محکوم کرده و مدعی شده است كه "این سفر هنگامی انجام گرفته است که دو کشور موافقت کرده بودند تلاش خود را برای رسیدن به توافقی در مورد این موضوع به کار بگیرند و فضایی مساعد برای ارتقای ثبات در منطقه پدید بیاورند. بر این اساس، شیخ عبدالله مدعی شده كه سفر اخیر، نقض آشکار این توافق است.

در همین حال، شورای همكاری خلیج فارس نیز در اقدامی مداخله‌جویانه و در حمایت از این ادعا، با محكوم كردن سفر رییس جمهور ایران به ابوموسی، در بیانیه ای مدعی شد كه این بازدید نقض حاكمیت دولت امارات به شمار می رود نه تغییر وقایع تاریخی و حقوقی و حاكمیت امارات بر جزایر سه گانه.

ابوموسی

در ادامه این ادعاها، پارلمان امارات نیز در بیانیه ای این مساله را محكوم و سخنرانی احمدی نژاد در جمع مردم ابوموسی را "سخنرانی تحریك آمیز" خواند.

این اظهارات و واكنش ها در حالی مطرح شده است كه ایران همواره بر حق مالكیت خود بر جزایر سه گانه یعنی ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک تاكید كرده و این جزایر را جزئی جدایی ناپذیر از این كشور دانسته است.

مناقشه جزایر سه گانه ایرانی در خلیج فارس میان ایران و امارات متحده عربی از دهه 50 هجری شمسی با خروج نیروهای انگلیسی از این جزایر و ورود نیروهای نظامی ایران به این سه جزیره بر اساس توافقات صورت گرفته میان دو کشور آغاز شد. انگلیس در آن زمان مسئول روابط و سیاست خارجی شیخ نشین های اماراتی پیش از تشکیل رسمی امارات متحده عربی بود.

در 8 آذر 1350 با قراردادی که با میانجی گری بریتانیا میان دولت وقت ایران و شیخ شارجه بسته شد، حاکمیت ایران بر جزیره ابوموسی به رسمیت شناخته شد و در 9 آذر یعنی تنها یک روز قبل از خروج نیروهای انگلیسی از منطقه و دو روز قبل از تشکیل رسمی اتحادیه امارات، نظامیان ایران وارد سه جزیره شدند.

بر اساس موافقتنامه شارجه، ایران متعهد شد که به مدت 9 سال، سالیانه یک و نیم میلیون لیره به شیخ شارجه بپردازد. در مورد جزایر تنب بزرگ و تنب كوچك که ایران آن ها را ملک خود می دانست، قراردادی با شیخ رأس الخیمه به امضا نرسید. در اختیار گرفتن مالكیت این سه جزیره هرچند از توجیهات تاریخی و دلایل نظامی برخوردار بود، اما با توجه به تسلط ایران بر آب های خلیج فارس و تنگه هرمز بیشتر از جنبه سیاسی اهمیت داشت.

در جریان اعاده حاکمیت ایران بر جزایر سه گانه، سه تن از نیروهای نظامی ایران به دلیل ناهماهنگی میان شیخ شارجه با پلیس بومی جزیره تنب بزرگ کشته شدند. این درحالی بود که ورود نیروهای ایرانی به جزایر، از قبل با شیوخ شارجه و راس الخیمه هماهنگ شده بود و شیخ شارجه، برادر خود شیخ صقر را به استقبال نیروهای ایران فرستاده بود.

وی، زمان انجام این سفر را هم محکوم کرده و مدعی شده است كه "این سفر هنگامی انجام گرفته است که دو کشور موافقت کرده بودند تلاش خود را برای رسیدن به توافقی در مورد این موضوع به کار بگیرند و فضایی مساعد برای ارتقای ثبات در منطقه پدید بیاورند. بر این اساس، شیخ عبدالله مدعی شده كه سفر اخیر، نقض آشکار این توافق است

تیرگی های مقطعی اما پی در پی روابط ایران ـ امارات به همین مساله ختم نمی شود بطوریكه در یكی از آخرین نمونه های آن، در ابتدای سال 91 هم مسئولان وزارت امور خارجه و برخی نمایندگان مجلس از نحوه برخورد امارات با مسافران ایرانی كه در تعطیلات عید نوروز عازم دوبی شده بودند انتقاد كرده بودند.

در واكنش به ادعای اخیر وزیر امور خارجه امارات درباره ابوموسی، حسین امیر عبداللهیان ـ معاون عربی و آفریقای وزارت امور خارجه كشورمان ـ بازدید احمدی نژاد از این جزیره را موضوعی داخلی دانست كه در چارچوب سفر استانی رییس جمهور صورت پذیرفته است.

ابوموسی

وی با اشاره به اراده جدی جمهوری اسلامی ایران برای توسعه و تحكیم روابط دو كشور، بر اهمیت گفت و گوهای دو جانبه بین ایران و امارات به منظور حل و فصل سوء تفاهمات احتمالی تاكید كرد.

پیروز مجتهدزاده ـ تحلیلگر مسایل بین الملل و استاد دانشگاه ـ در این رابطه می گوید: قرارداد مربوط به جزایر سه گانه در همان سال كه تنظیم شد، در سازمان ملل نیز به ثبت رسید و چهار كشور تندرو عربی آن موقع شامل عراق، لیبی، الجزایر و یمن جنوبی، شكایتی را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح كردند. کویت و امارات هم در جلسه‌ای که شورای امنیت تشكیل داد شرکت کردند. شورای امنیت پس از بررسی آن شکایت، واقعیتی حقوقی و امنیتی در آن شکایت ندید و شكایت كشورهای عربی در مورد حاكمیت و مالكیت بر این جزایر را رد و پرونده‌اش را مختومه اعلام كرد. بنابراین كاملا مشخص است كه اظهارات خاندان آل نهیان در این زمینه به كلی نامربوط است. امارات همواره تلاش كرده كه به موضوع این ادعا جنبه بین‌المللی بدهد و البته در تمام این مراحل با شكست مواجه شد.

همانطور كه از تاریخچه مساله حاكمیت بر جزایر سه گانه برمی آید، مناقشات میان ایران و امارات مختص دوران بعد از انقلاب نیست و این موضوع از همان ابتدای تشكیل امارات متحده مطرح بوده است. این مساله در برخی دوره ها كمتر محل مناقشه بوده اما واكنش اماراتی ها به سفر اخیر احمدی نژاد به ابوموسی نشان داد كه گذشت نزدیك به نیم قرن از آغاز این كش و قوس، دلیلی برای اتمام درگیری نیست.

حسین هرمزی

بخش سیاست تبیان

مسابقه ...

امتياز این سوال :
UserName