• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 2309
  • سه شنبه 9/3/1385
  • تاريخ :

«مستند ایران»ـ رتبه‌ی 7 فیلمبرداری هوایی جهان


حمید مجتهدی: دوربین من به ایران تعظیم می‌كند .

حمید مجتهدی بید‌آبادی، كارگردان و تهیه‌كننده‌ی مجموعه‌ی تلویزیونی «مستند ایران » ـ كه مدتی است از شبكه‌ی اول سیما پخش می‌شود، ـ در سال 1320 در تهران متولد شد؛ او مدرك كارشناسی خود را از كالج ریجنت دانشگاه لندن در رشته سینماتوگرافی و عكاسی گرفته است. مجتهدی همچنین تخصص فیلمبرداری، نورپردازی و فیلمبرداری هوایی از دانشگاه (UCLA) آمریكا دارد.

این كارگردان سینما و تلویزیون، همكاری نزدیكی با «مصطفی عقاد» در فیلم عظیم «محمد (ص) رسول‌الله» در جهت تهیه، فیلمبرداری، چاپ و خرید امتیاز برای ایران داشته است. مجتهدی همچنین همكاری خود را با مصطفی عقاد، در فیلم دیگرش «عمر مختار» ادامه داد.

وی تا كنون مدیریت فیلمبرداری یازده فیلم سینمایی در آمریكا و كانادا را برعهده داشته كه از آن جمله می‌توان به فیلم‌های فرمان شاتل، آنسوی هفت در، مبارزه و آنسوی صفحه اشاره كرد. مجتهدی همچنین مدیریت فیلمبرداری بیش از 20 عنوان فیلم سینمایی در ایران قبل از سال 1978 از جمله فیلم سینمایی «كندو» را بر عهده داشته است. وی تهیه‌كنندگی چهار فیلم سینمایی را در كشورهای كانادا و آمریكا بر عهده داشته است.

مجموعه چهارده قسمتی «مستند ایران» با نگاهی توریستی به جذابیت‌ها و دیدنی‌های سرزمین كهن و پهناور ایران مدت چهار هفته است كه پنجشنبه شب‌ها قبل از برنامه «سینما یك» از تلویزیون پخش می‌شود، چهار قسمت «مستند ایران» به جذابیت‌های توریستی شهر تهران می‌پردازد.

كاشان، اصفهان و شیراز دیگر شهرهایی هستند كه مجتهدی به همراه عوامل خود به قصد نمایش جذابیت‌های توریستی و بناهای تاریخی این محل‌ها به آن جا سفر كرده است.

دماوند شناسنامه ایران

در ابتدای این نشست مجتهدی به نحوه‌ی تصویربرداری «قله دماوند» كه نماهای آن در شروع بخش تهران دیده می‌شود، اشاره كرد و افزود: «دماوند» شناسنامه‌ی كشور عزیزمان ایران و تك قله‌ی دنیاست.

وی با بیان این كه «الان هم كه درباره‌ی تصاویر دماوند صحبت می‌كنم همان عرق و اشتیاق به من دست می‌دهد» افزود: برای تصویربرداری از دماوند، ده‌ها بار به آن جا رفتم و با قله حرف زدم كه «بالاخره تو را فتح می‌كنم». حدود 2 سال طول كشید تا بتوانیم مجوز تصویربرداری از این قله را بگیریم و وسایل مورد نیاز را تهیه كنیم. برای بستن دوربین به هلی كوپتر، به كش‌های خاصی نیاز بود چرا كه باد آن بالا غوغا می‌كند و من 360 درجه دور دماوند گشتم.

به گفته‌ی وی شبكه‌ی اول سیما برای گرفتن مجوز تصویربرداری از دماوند، ایستادگی بسیاری كرده است.

هیچ گاه برای گرفتن تصاویر هوایی، خودم را نمی‌بندم

این كارگردان سینما و تلویزیون ادامه داد: من هیچ گاه برای گرفتن تصاویر هوایی، خودم را نمی‌بندم. یك در هلی‌كوپتر باز است كه دوربین بتواند تصویربگیرد و در دیگر هم باز است تا هوا از در دیگر بیرون برود و هلی‌كوپتر نلرزد.

وی ادامه داد: در گرفتن تصاویر مربوط به «دماوند» هم وقتی خط‌ الراس مدنظرم را گرفتیم یك لحظه دیدم سردوربینم چرخید به سمت آسمان، هلی‌كوپتر یك دور چرخید و همان لحظه بود كه با خودم گفتم: «یا ابوالفضل همین الان است كه سقوط كنیم درون برف‌ها» !.

خلبان از من پرسید «چه كار كنیم»، گفتم «ادامه بده». بنابراین نیم ساعت طول كشید كه هلی‌كوپتر مجددا بالانس شود تا ما بتوانیم كارمان را ادامه بدهیم.

تهیه‌كننده «مستند ایران» خاطرنشان كرد: اگر مصمم باشیم كه درباره‌ی مملكتی كه چندین هزار سال تاریخ و هویت دارد بحث می‌كنیم، وقت صرف می‌كنیم. این طور نیست كه به كسی به راحتی دوربین و مجوز بدهند. برای ساخت «مستند ایران»، 40 تن با من كار می‌كنند.

مجتهدی با بیان این كه ما با كشور ایران طرفیم و نمی‌خواهیم برای خودمان هویت بخریم، ادامه داد: هزاران سال است كه ما هویت داریم و نیازی نیست كه با برج ساختن و نخل درست كردن كناره خلیج فارس برای خودمان هویت و تمدن بخریم.

نمی‌توان به راحتی از فرهنگ و تمدن ایرانی گذشت

وی با اعتقاد بر این كه نمی‌توان به راحتی از فرهنگ و تمدن ایرانی گذشت، اظهار كرد: باید كوه دماوند را به عنوان سمبل ایران نشان داد. میدان آزادی نیز شناسنامه تهران است كه آن را هم نشان دادیم.

حمید مجتهدی با اشاره به محدودیت‌های هوایی كه برای به تصویر كشیدن بناهای تهران وجود دارد، تصریح كرد: هلی‌كوپتر ما دور بناهایی از جمله مدرسه مطهری، مسجد امام، بازار تهران، دور بنای مجلس و میدان فردوسی و ... نتوانست برود. اما بر خلاف قسمت تهران، تصاویر هوایی اصفهان در این مجموعه تلویزیونی بیداد می‌كند.

این كارگردان در ادامه به تصاویر شعرگونه این مجموعه تلویزیونی اشاره كرد و درباره‌ی تفاوت مستند ایران با مجموعه‌های مستندی كه تاكنون تولید و پخش شده‌ است، گفت: دیدگاه ما به این مجموعه این است كه یك مجله زیبایی‌شناسی كشور ایران را می‌سازیم. قصد ما این است كه به جهانیان بگوییم ایران هم زیباست.

وقتی به شات هوایی می‌رویم قصدمان این است كه در وهله نخست كلیات را به بیننده نشان دهیم و سپس با رفتن به سمت پایین، جزییات را به تصویر می‌كشیم.

وی ادامه داد: زمانی كه ساخت برنامه مستند ایران را شروع كردم، ناله‌ی بسیاری از همكاران درباره سازمان صدا و سیما شنیدم، ولی من برخلاف آن را دیدم. البته شاید تجربه من در این زمینه كمك حالم بود و می‌دانستم چه كار می‌كنم. اما الان به جرات می‌گویم كه شبكه‌ی اول، چهار سال تمام پای من ایستاد. بدی آب و هوا، نبودن هلی‌كوپتر، همه مشكلاتی بود كه چهار سال به طول انجامید. دو سال طول كشید تا بالاخره در 30 فرودین‌ماه 84 توانتسیم صحنه‌های هوایی دماوند را بگیریم. البته مدیران شبكه اول از همان راش‌های اولیه متوجه شدند كه كار به كجا خواهد انجامید.

نمایش زیبایی‌های ایران در حین تبلیغات منفی علیه كشور

كارگردان این مستند، نمایش زیبایی‌های ایران در حالی كه تبلیغات منفی بسیاری علیه این كشور در حال جریان است را از عمده اهداف ساخت این مجموعه تلویزیونی برشمرد و ادامه داد: برای دستیابی به این هدف خانم شانته هاینز، خبرنگار هلندی الاصل را روانه ایران كردیم.

یك زن خارجی خبرنگار را به اصفهان و شیراز بردیم تا خبر تهیه كند و این كار را ادامه می‌دهیم. در چنین شرایطی به دور از انصاف است كه نقاط زشت شهر را به بیننده نشان دهیم. به هر حال هر كلان شهری برای خودش بالا و پایین دارد.

سوژه‌ی پنج حرفی «ایران» وزن زیادی دارد و طرف آن رفتن جرات می‌خواهد

وی تاكید كرد: قصد ما نشان دادن زیبایی‌های ایران است و ممكن است سوژه‌ای پنج حرفی (ایران) را در اختیار داشته باشیم اما خیلی وزن دارد و طرف آن رفتن جرات می‌خواهد.

به اعتقاد فیلمبردار «مستند ایران»، این مجموعه تلویزیونی خلاف اغلب مستندهایی كه تاكنون درباره‌ی ایران ساخته شده، واقعیت را لمس كرده است.

مجتهدی با اشاره به بخش‌های مربوط به شهر اصفهان، خاطرنشان كرد: برای گرفتن بناهای میدان نقش جهان، كل میدان را نور دادیم. بالا بردن ریل برای چرخیدن دور كلاف مسجد امام و شیخ لطف الله بسیار دشوار بود.

می‌خواهیم با سند صحبت كنیم

در ادامه نشست ایسنا، پرسیده شد آیا «ایران» را غیر از شیوه‌ای كه شما در نظر گرفته‌اید نمی‌توان نشان داد؟

مجتهدی با دادن پاسخ مثبت به این پرسش ادامه داد: وقتی با هلی‌كوپتر برای مثال از موقعیت جغرافیایی مسجد شیخ لطف الله تصویر می‌گیریم، هلی كوپتر هر طرف كه بچرخد، این مسجد در شرق میدان نقش جهان قرار دارد.

اما در تصایر زمینی دوربین را باید در ضلع جنوبی میدان كار بگذاریم. زیبایی تصاویری كه با هلی كوپتر گرفته می‌شود و نور به خصوصی كه باید استفاده شود، بر جذابیت تصاویر می‌افزاید.

كارگردان «مستند ایران» اظهار كرد: گرفتن تصایر هوایی به تماشاچی انگیزه بیشتری برای نشستن پای تلویزیون را می‌دهد. وقتی دوربین دور مسجد 700 ساله امام می‌چرخد از تمام زوایا امكان دیدن این بنا را به مخاطب می‌دهد. ضمن این كه ما می‌خواهیم با سند صحبت كنیم . بنابراین در ساعات مختلف روز از این بنا تصویربرداری كردیم تا به مخاطب بگوییم، مسجد امام در تمام ساعات روز به این زیبایی است. گرفتن تصاویر زمینی اجازه نمی‌دهد كه با این مسجد به این شیوه صحبت كرد و دوربین سوالات را مطرح كند. از زمین حداكثر می‌توان از سه زاویه یك بنا را به مخاطب نشان داد. اما ما گاهی 360 درجه دور بنا می‌چرخیم تا تمام كلیات را به مخاطب نشان دهیم.

حمید مجتهدی ساخت مستندهای موفق درباره‌ی ایران را منوط به ایجاد عرق میهن‌دوستی در مستندسازی دانست و افزود: وقتی در میدان نقش جهان می‌ایستید و دور تا دور میدان را نگاه می‌كنید، دیگر حساب مادیات برای شما مطرح نیست. در این شرایط مستندساز دیگر از كوچه ـ پس كوچه‌ها و خرابه‌های تهران تصویر نمی‌گیرد تا غرب‌یان خوششان بیاید.

زیبایی مستند ایران، قصه آن است

این كارگردان در پاسخ به پرسش ایسنا درباره‌ی انتخاب زبان قصه گونه برای مجموعه مستند ایران، خاطر نشان كرد: زیبایی مستند ایران، قصه آن است. اگر بخواهیم برای مثال زیبایی مسجد امام را به تصویر بكشیم. بهترین شروع به نظر من این است كه خبرنگار ما از در مسجد داخل شود و خصوصیات آن را بیان كرده و سپس ما آن خصوصیات را به تصویر بكشیم.

اگر این خبرنگار وسط میدان بیایستد، فیلم فقط به عكس تبدیل می‌شود. در فیلم دوربین باید حركت داشته باشد و نقطه دید، خبرنگار ما باشد.

وی ادامه داد: برای ساخت این مجموعه اول زاویه دیدها را گرفتیم. سپس خانم شانته را آوردیم كه توضیحاتش را بگوید. اما ایشان متاسفانه مدت زیادی زمان نداشتند. در پایان هم شات هوایی تصاویر گرفته شده را تكمیل می‌كرد.

تك نوازی‌های استاد علی درخشانی برای ایران

مجتهدی در خصوص موسیقی مستند ایران كه توسط استاد علی درخشان ساخته شده است، اظهار كرد: موسیقی در این مجموعه نقش مهمی دارد و جواب نریشن را می‌دهد. موسیقی را در استودیوی آقای شهركی ضبط دیجیتال كردیم و تماما تك نوازی شده است. متاسفانه با آن كه مستند ایران دارای قابلیت پخش استودیو است، ولی موقعیت آن را در ایران نداریم.

استفاده از شیوه‌ای نوین در تدوین مستند ایران

وی با اشاره به استفاده از شیوه‌ای نوین در تدوین مستند ایران، گفت: مونتاژ این مجموعه تلویزیونی مدت زمان بسیاری را به خود اختصاص داده است. چرا كه در هنگام تدوین است كه فیلم ساخته می‌شود.

به گفته كارگردان مستند ایران برای ساخت این برنامه از جلوه‌های ویژه استفاده نشده است و رعد و برق تخت جمشید تنها جلوه ویژه به كار رفته در این مستند است.

وی از ساختار مستند گونه و حفظ سندیت این مجموعه به عنوان دلیلی برای عدم به كارگیری جلوه‌های ویژه در مجموعه «مستند ایران» یاد كرد.

نریشن‌ها و كم‌آزاری گوینده

این تهیه كننده سینما و تلویزیون در خصوص نرشین مستند ایران با بیان این كه «محمد ابراهیمیان» نگارش این متن‌ها را برعهده دارد و بهروز رضوی آن را می‌خواند، خاطرنشان كرد: «بهروز رضوی» از جمله كم آزارترین عواملی بود كه با این مجموعه همكاری كرد. او گاه چندین بار یك متن را می‌خواند بی‌آن كه تقاضای یك ریال پول داشته باشد. هدفم براین بود كه اتفاقاتی كه در هر یك از این بنا رخ داده، در نریشن مطرح شود، اما این به جز مواردی در كاخ سعدآباد به طور كامل انجام نگرفت.

انتخاب نقطه‌ی دید برای تمام ایران و صحبت با لوكیشن‌ها

مجتهدی با اشاره به بخش‌هایی از این مستند كه دوربین زاویه را برای تصویربرداری انتخاب كرده است. گفت: شروع كار را از «تخت جمشید» آغاز كردم. در آن جا بود كه فكر كردم چه زبان تصویری را برای نمایش این تاریخ با عظمت انتخاب كنم.

نقطه‌ی دید(POV) را راه انداختم و دیدم جواب می‌دهد چرا كه دوربین باید صحنه به صحنه در حركت باشد والا ما كاری انجام نداده بودیم.

برای تصویربرداری مسجد امام (ره) 10 روز به آن جا رفتم با آن بنا حرف زدم و بدون آن كه تصویری بگیرم بیرون آمدم.

دوربین و سرتعظیم به سوژه‌ها

به گفته وی، استفاده از نورپردازی در جهت برجسته نمایاندن سوژه، چرخیدن 180 درجه‌ای دوربین و استفاده از لنز و فیلترهای درست باعث می‌شود كه دوربین در برابر سوژه سرتعظیم فرود آورد.

این كارگردان ادامه داد: چیدن ریل در فاصله‌ای نه چندان دور، این امكان را به بیننده می‌دهد كه تمامی اجزای بنا را به راحتی مشاهده كند.

در بخش دیگری از این نشست مجتهدی در پاسخ به این پرسش ایسنا، كه آیا در ساخت این مجموعه در روایت تاریخ با مشكل مواجه شده‌اید، تصریح كرد: در مستند ایران با این مشكل برخورد نداشته‌ام هر كجا كه به ما اجازه دادند كه برویم، توانستیم كارمان را آن طور كه می‌خواهیم انجام دهیم.

وی با اشاره به قسست چهارم از بخش تهران كه به زندگی و شخصیت امام (ره) می‌پردازد، یادآور شد: مخاطب بارها درباره امام (ه) و نحوه ندگی ایشان شنیده است. بنابراین سعی كردیم وجوه جدید و جذاب تری از زندگی رهبر انقلاب را به تصویر بكشیم . برای نیل به این هدف وبه نمایش كشیدن محل زندگی امام خمینی(ره) ، از كوچه‌ای كه به سمت حسینه امام (ره) می‌رود آغاز كردیم و پس از نمایش جزئیات برای به تصویر كشیدن كلیات به سراغ بخشهای هوایی حرم امام ( ره) رفتیم .

هدف جلب توریست

كارگردان و تهیه كننده «مستند ایران» در پاسخ به این پرسش كه آیا این برنامه با هدف جلب توریست علاوه بر شبكه‌های داخلی از شبكه‌های جهانی هم پخش می‌شود، گفت: به احتمال قوی این برنامه از شبكه جهانی جم جم پخش خواهد ضمن این كه شبكه‌های داخلی ما از طریق ماهواره قابل رویت هستند.

مجتهدی با اشاره به لزوم همكاری ارگانی مانند میراث فرهنگی در ساختن این مجموعه تلویزیونی، تصریح كرد: سازمان میراث فرهنگی باید برای كمك به ساخت چنین برنامه‌هایی قدم بردارد به صرف اینكه به من اجازه دهند تا وسایلم را به موزه ببریم، مساله حل نمی‌شود.

وی عرضه این برنامه به شبكه‌های خارجی را منوط به تصمیم شبكه اول سیما دانست و افزود: پخش دست شبكه است و من در این امر دخالتی ندارم. البته تا به حال با تلویزیون‌های خارجی صحبت كردم كه بسیاری از موسسات اروپایی و حتی آمریكایی تمایل خود را به خرید این برنامه اعلام كرده‌اند.

این مستند همچنین در قالبت CD می‌تواند همراه با بلیط موزه در اختیار بازدید كنندگان قرار گیرد یا در هواپیما نمایش داده شود.

انتخاب «شانته» و زبان بین‌المللی دنیا

كارگردان مستند ایران در پاسخ به پرسش دیگر درباره‌ی انتخاب «شانته» خبرنگار هلندی الاصل تلویزیون آفریقای جنوبی به عنوان مجری این برنامه، اظهار كرد: قصد ما ارایه تصویری زیبا از ایران به جهانیان است. زبان بین‌المللی دنیا هم انگلیسی است. بنابراین باید لهجه‌ای را انتخاب می‌كردیم كه بین انگلیسی اصلا و آمریكایی باشد كه لهجه آتلانتیك شمالی می‌شد. ضمن این كه خالنم شانته مجری تلویزیون آفریقای جنوبی است و در نحوه اطلاع‌رسانی‌اش به مخاطب این لحن كه تاریخ ایران این گونه است و مشام نمی‌دانید وجود دارد. ضمن این كه عمدا شروع صحبت ایشان با یكی دو جمله انگلیسی شروع شده و سپس صحبت‌هایشان به فارسی ترجمه و دوبله می‌شود. از آنجا كه در حال حاضر تبلیغات منفی بسیاری علیه كشور ما وجود دارد و تاریخ ایران به زبان دیگر شكورها نیز بیان می‌شود؟ سعی كردیم با اجرای صحیح خانم شانته، مشكلاتی از این دست را رفع كنیم.

وی از كتابخانه میراث فراهنگی، كتابخانه ملی، اینترنت و كتابخانه دانشگاه شیراز به عنوان منابع خود در ساخت این مستند نام برد.

ساخت سری جدید

به گزارش ایسنا، حمید مجتهدی همچنین با اعلام این كه ساخت سری جدیدی مستند ایران به زودی آغاز می‌شود. گفت: هم اینك در مرحله استخراج منابع اولیه هستیم. قم اولین شهری است كه در سری جدید به سراغ آن خواهیم رفت. ارائه تصویری از موقعیت جغرافیایی، تاریخی و مذهبی قم مدنظر ما قرار دارد. همچنین در سری جدیدی به این مقوله هم خواهیم پرداخت كه مردم قم چه غذاهایی می‌خورند، نحوه تدریس در این شهر چگونه است. عروسی و عزا داری، سوقاتی و .... دیگر مقولاتی است كه در سری جدید ارائه می‌شود.

به گفته وی پس از تصویربرداری از قم، گروه سازنده مستند ایران به سراغ شهرهایی چون زواره، نایین اردستان و ... خواهند رفت.

رتبه‌ی هفتم فیلمبرداری و نبود نیرو متخصص در ایران

این فیلمبردار كه رتبه‌ی هفتم فیلمبرداری هوایی در جهان را پس دو آلمانی ، دو آمریكایی ، یك لهستانی و دو روس دارد درباره‌ی این كه چه كسانی در ایران چنین تخصصی دارند، پاسخ منفی داد و گفت: متاسفانه كسی بعداز من هم نیست كه جایم را بگیرد. البته فرهاد محمودی در گروهم وجود دارد كه در بستن دوربین به هلی‌كوپتر وارد شده و می‌توان به او امیدوار بود.

حمید مجتهدی همچنین از اختصاص دو قسمت از مجموعه تلویزیونی مستند ایران به پشت صحنه این برنامه خبر داد و گفت: در صورتی كه شبكه‌ی اول سیما توافق كند، جزییات كارم و نحوه فیلمبرداری هوایی در قالب پشت صحنه این برنامه به نمایش در خواهد آمد و تحقیق این امر می‌تواند به آموزش هنرجویان كمك كند.

لینک:

 برنامه‌های نوروزی شبکه اول سیما 

 پشت صحنه«مستند ایران»آماده‌ی پخش 

 گزارش تصویری برنامه مستند «مستند ایران» 

UserName