• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • سه شنبه 1390/03/17
  • تاريخ :

دعاي صبح و شام ماه رجب/صوتي


ماه رجب هفتمين ماه از ماههاي قمري، ماهي بسيار شريف و از ماههاي حرام است. رجب نام نهري است در بهشت که از عسل شيرين‌تر و از شير سفيدتر است و هر کس در اين ماه روزه دارد، از آن نهر آب مي نوشد. به ماه رجب، رحب الأصب، يعني ماه ريزش رحمت خداوند بر مردم نيز مي‌گويند.


ماه رجب دعا

امام صادق عليه السلام فرمودند در ماه رجب بعد از نمازها اين دعا را بخوانيد.

يا مَنْ اَرْجُوهُ لِكُلِّ خَيْرٍ                                         

                                     اى کسي كه براى هر خيرى به او اميد دارم

و َآمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ كُلِّ شَرٍّ                  

                                          و از خشمش در هر شرى ايمن هستم

يا مَنْ يُعْطِى الْكَثيرَ بِالْقَليلِ            

               اى کسي كه عطاى بسيار مي دهد در برابر طاعت اندك

يا مَنْ يُعْطى مَنْ سَئَلَهُ                   

                                      اى کسي كه عطا كنى به هر كه از تو درخواست کند

يا مَنْ يُعْطى مَنْ لَمْ يَسْئَلْهُ وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْهُ تَحَنُّناً مِنْهُ وَ رَحْمَةً

اي کسي كه عطا كنى به كسى كه از تو درخواست نکرده و نه تو را بشناسد، از روى نعمت بخشى و مهرورزى

اَعْطِنى بِمَسْئَلَتى اِيّاكَ جَميعَ خَيْرِ الدُّنْيا وَ جَميعَ خَيْرِ الاْخِرَةِ

                       عطا كن به من به خاطر درخواستى كه از تو كردم همه خوبى دنيا و همه خوبى و خير آخرت را

وَاصْرِفْ عَنّى بِمَسْئَلَتى اِيّاكَ جَميعَ شَرِّ الدُّنْيا وَ شَرِّ الاْخِرَةِ

                                   و بگردان از من به خاطر همان درخواستى كه از تو كردم همه شر دنيا و شر آخرت را

فَاِنَّهُ غَيْرُ مَنْقُوصٍ ما اَعْطَيْتَ

                                                        زيرا آنچه تو دهى چيزى كم ندارد (يا كم نيايد)

وَ زِدْنى مِنْ فَضْلِكَ يا كَريمُ

                                                        و بيفزا بر من از فضلت اى بزرگوار

در اين هنگام امام صادق عليه السلام محاسن شريف خود را در پنجه دست چپ خود گرفت و اين دعا را با حالت التجا و تضرّع خواند در حالي که به حركت دادن انگشت سبّابه دست راست خود را تکان مي داد.

يا ذَاالْجَلالِ وَالاِْكْرامِ                    

                                                       اى صاحب جلالت و بزرگوارى

يا ذَاالنَّعْماَّءِ وَالْجُودِ

                                                      اى صاحب نعمت و جود و بخشش

 يا ذَاالْمَنِّ وَالطَّوْلِ

                                                      اي صاحب منت

حَرِّمْ شَيْبَتى عَلَى النّارِ

                                                     حرام كن محاسنم را بر آتش دوزخ 

پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: «ماه رجب براي امت من «ماه استغفار» است. رجب ماه خدا و ماه شعبان ماه من و ماه رمضان ماه امت من است.

امام صادقپ(ع) فرمودند:«در هر روز ماه رجب،در صبح و شام و بعد از نمازها در شب[بخوان]: «يا من ارجوه لکل خير...». پس، حضرت محاسن مبارک خود را به دست چپ گرفتند و انگشت سبابه ي دست راست خود را به جانب چپ و راست حرکت مي دادند و با انکسار و شکستگي تمام، اين دعا را حضرت مي خواندند: «يا ذالجلال ...» و دست از ريش مبارک خود بر نداشت تا از آب ديده ي مبارک اش، تر شد

نکاتي درباره ي دعاي رجبيه

يکي از اعمالي که در ماه شريف رجب، پس از هر نماز واجب، معمولا انجام مي گيرد،دعاي «يامن ارجوه ...» است.

در ابتدا، اصل دعا را نقل مي کنيم. ماخذ اصلي دعاي «يامن ارجوه » کتاب اقبال سيدبن طاووس است. در آن جا آورده است:

« و من الدعوات کل يوم من رجب، ماذکره الطرازي ايضا، فقال: دعاء علمه ابوعبدالله(عليه السلام) محمدا السجاد -و هو «محمدبن ذکوان » يعرف بالسجاد. قالوا: سجدو بکي في سجوده حتي عمي.- روي ابوالحسن علي بن محمدالبرسي،(رحمهماالله )، قال: اخبرناالحسين بن احمدبن شيبان، قال: حدثنا حمزه بن القاسم العلوي العباسي، قال: حدثنا محمدبن عبدالله بن عمران البرقي، عن محمدبن علي الهمداني،قال: اخبرني محمد بن سنان، عن محمدالسجاد في حديث طويل، قال: قلت لابي عبدالله(عليه السلام): جعلت فداک! هذا رجب. علمني فيه دعاءا ينفعني الله به.

قال: فقال لي ابوعبدالله(عليه السلام): اکتب «بسم الله الرحمان الرحيم »! وقل في کل يوم من رجب صباحاو مساءو في اعقاب صلواتک في يومک وليلتک: «يامن ارجوه...».

قال: ثم مر ابوعبدالله(عليه السلام) يده اليسري، فقبض علي لحيته و دعا بهذا الدعاء و هويلوذ بسبابته اليمني، ثم قال بعد ذلک: «يا ذالجلال والاکرام...». و في حديث آخر: ثم وضع يده علي لحيته و لم يرفعها الا و قد امتلاظهر کفه دموعا. (1)

اين روايت را، علامه ي مجلسي و محدث قمي، به گونه زير ترجمه کرده اند:

1 - علامه مجلسي:

نماز

به سند معتبر، منقول است که محمدبن ذکوان به خدمت حضرت صادق(عليه السلام) عرض کرد که:

فداي تو شوم! اين، ماه رجب است. مرا دعايي تعليم نما که حق تعالي، مرا، به آن نفع ببخشد. حضرت فرمودند که: «در هر روز ماه رجب، در صبح و شام و بعد از نمازها در شب[بخوان]: «يا من ارجوه لکل خير...». پس، حضرت محاسن مبارک خود را به دست چپ گرفتند و انگشت سبابه ي دست راست خود را به جانب چپ و راست حرکت مي دادند و با انکسار و شکستگي تمام، اين دعا را حضرت مي خواندند: «يا ذالجلال ...» و دست از ريش مبارک خود بر نداشت تا از آب ديده ي مبارک اش، تر شد. (2)

2 - محدث قمي: سيدبن طاووس، روايت کرده است از محمدبن ذکوان -که معروف به سجاد است ،براي آن که آن قدر سجده کرده و گريست در سجود، که نابينا شد- که گفت: عرض کردم به حضرت صادق(عليه السلام): فداي تو شوم! اين، ماه رجب است. تعليم نما مرا دعايي در آن، تا حق تعالي، مرا، به آن، نفع بخشد. حضرت فرمود: بنويس «بسم الله الرحمان الرحيم »! و بگو در هر روز از رجب، در صبح و شام و در عقب نمازهاي روز و شب: «يامن ارجوه لکل خير...».

راوي گفت: پس گرفت حضرت، محاسن شريف خود را در پنجه ي چپ خود و خواند اين دعارا به حال التجاو تضرع به حرکت دادن انگشت سبابه ي دست راست. پس گفت بعد از آن: يا ذالجلال والاکرام... .

 

نکاتي درباره ي قرائت اين دعا

1 - «بسم الله الرحمان الرحيم » جزو دعا نيست، بلکه ذکر آن، به جهت استحباب شروع هر کار ارزشمندي با بسمله است.

2 - اين دعا، در هر موقع از روز و شب و بعد از هر نماز - چه واجب و چه مستحب مي توان خواند. از اين سفارش، اهميت دعاي مذکور، معلوم مي شود.

3 - لفظ «جميع » در قبل از «شر» در عبارت و شر الاخره » -هر چند به عنوان نسخه ي بدل- وجود دارد.

4 - درباره ي زمان به دست گرفتن محاسن ، دو احتمال وجود دارد:

احتمال نخست اين است که از ابتداي دعا، بايد محاسن را به دست چپ گرفت، يعني، منظور از «الدعاء» در «...و دعابهذا الدعاء»، همان «يا من ارجوه...» تا پايان دعا باشد و نه دعاي «ياذالجلال و الاکرام ...».

احتمال دوم، اين است که مقصود از «الدعاء» را در «دعا بهذاالدعاء»، قسمت «ياذالجلال والاکرام... مي باشد و «ذلک » را در «ثم قال بعد ذلک » به در دست گرفتن محاسن » برگردانيم.

علامه ي مجلسي، رضوان الله عليه، همان طوري که ترجمه اش نشان مي دهد، احتمال دوم را قبول دارد. و ظاهرا همين احتمال دوم درست تر باشد.

«يا من يعطي الکثير بالقليل» شما کاه که مي بريد ، به جايش کوه مي دهد . اين خدا خدايي است که وقتي برايش کم هم ببري ، عکس العملش چندين برابر عمل بنده خواهد بود . تنها کافي است که بفهد او را مي خواهيد و عاشقش هستيد

انتهاي دعا; يعني،«حرم شيبتي علي النار» نيز مويد درستي احتمال دوم است.

5 - از مجموع روايات استفاده مي شود که، «محاسن را به دست گرفتن» و «انگشت سبابه ي دست راست را حرکت دادن حالتي بوده است که در آن هنگام، به حضرت امام صادق(عليه السلام) دست داده است و نه اين که جزئي از دعاي «يامن ارجوه » باشد.

البته، اگر کسي، با دقت و تامل، در محتواي اين دعا بنگرد، چه بسا، از او نيز اين حالت، سر زند.

 

به خداوند اميدوار باشيم!

يکي از ماه هايي که با ورود به آن احساس امنيت و آرامش بيشتري مي کنيم ، ماه رجب است . در حقيقت آدمي با ورود به رجب تنها و تنها از خداوند توقع و درخواست خير و نيکي دارد و اين ها همه در دعاهاي رجب مخصوصاً دعاي معروف آن جلوه گري مي کند ؛ «يا من ارجوه لکل خير» ، «و امن سخطه عند کل شر» اگر کمي دقت کنيم خواهيم ديد که بعضي وقتها بعضي فرصتهايي که در ماه رجب وجود دارد ، در خيلي از شب هاي مهم سال خبري از آنها نيست .

«يا من يعطي الکثير بالقليل» شما کاه که مي بريد ، به جايش کوه مي دهد . اين خدا خدايي است که وقتي برايش کم هم ببري ، عکس العملش چندين برابر عمل بنده خواهد بود . تنها کافي است که بفهد او را مي خواهيد و عاشقش هستيد .

اين ماه ماهي است که بايد به خداوند از همه ي اوقات ديگر بيشتر اميدوار بود چرا که او ؛ «يا من يعطي من سئله» کسي است که هر کس در اين ماه او را صدا بزند بي جواب نخواهد بود و خداوند جوابش را خواهد داد .

«يا من يعطي من لم يسئله » حتي اين ماه به قدري ارزش و مقام در پيشگاه خداوند دارد که اگر يه وقتي توي ماه رجب کسي فراموش کنه که در اين ماه خواسته اي از خداي خودش داشته باشه ،خداوند تبارک و تعالي به او عنايتي خواهد کرد .

«و من لم يعرفه» دامنه ي اين ماه باز است ؛ به طوري که حتي کساني هم که خدا را نمي شناسند و از او سراغ گيري نمي کنند ، خداوند به برکت اين ماه عزيز به آنها رو مي کند و الطاف خود را از آنها دريغ نمي کند .

ماه رجب
درهاي رحمت خداوند باز است!

«اعطني بمسئلتي اياک» يکي از خواسته هاي ما در اين دعاي ماه رجب اين است که ؛ خدايا حال که خود درهاي رحمتت را باز کرده اي ودستور العمل داده اي که درهاي رحمت باز است و هرکس هرچه مي خواهد از اين رحمت من استفاده کند ما هم آمده ايم تا در اين خوان رحمت الهي بهره بريم .

خواسته ي ما اين است ؛

«جميع خير الدنيا و جميع خير الاخره» هر چه خوبي توي دنيا و هرچه خوبي در آخرت است را به ما ارزاني فرما .

اگر توي کل دعاهاي ماه رمضان حتي شب قدر هم بگرديم ، اين جمله را پيدا نخواهيم کرد ؛ به عبارتي مي توان گفت که ماه رجب ماه انسان هاي زرنگ و تيز هوش است که بتوانند از آن به بهترين نحو بهره برداري کنند .

در ادامه ي دعا براي آن که دعا را دو قبضه کنيم در خواست ديگري داريم :

«وصرف عني بمسئلتي اياک جميع شر الدنيا و شر الاخره» خدايا من مشکلات دنيا و آخرت را نبينم .

« صرف» يعني روي برگرداندن . در اين دعا از خداوند مي خواهيم که رويمان از مشکلات دنيا و آخرت برگردانده باشه و هيچ کدام را نبينيم.

اولاً : تمام گناهانم پاک شود، ثانياً : همه چيز اعم از دريافت خوبي ها ي دنيا و آخرت و روي گرداني از بدي ها و مشکلات آن را مشمول حال من قرار دهي و مطمئن باشيم که بي جواب نخواهيم ماند . سعي کنيم قدر اين ماه را بدانيم و ارزان از دستش ندهيم

چرا از خداوند چنين درخواستي داريم؟

«تحننا منه و رحمه» چرا که خود خداوند بيان کرد که اين ماه ، ماه منت گذاشتن ، نرم گرفتن ، آروم بودن ، چشم پوشي کردن ، گذشتن ، بخشيدن خروار به دينار ، بخشيدن کوه به کاه است .

«فانه غير منقوص ما اعطيت و زدني من فضلک يا کريم» براي اينکه اگر از در خانه ي خدا چيزي گرفتيم ، سر سوزني از اعطا کننده کم نمي شود .

ما بنده ها اگر در خونه کريم ترين کريمان بريم ، اگر فقط يک ريال به ما کمک کنند ؛ يک ريال از اموالش کم مي شه ، اما در خونه خدا که ميريم و از اون خواسته اي داشته باشيم و بگيريم ، از او هيچي کم نميشه.

دوستاي عزيزم بياييد در اين ماه عزيز بنشينيم و خيلي راحت با خداي خودمون صحبت کنيم و بگيم: اومدم غرق در گناهم ، و هيچي نياورده ام ،تنها اميدم آن است که ؛

اولاً : تمام گناهانم پاک شود ، ثانياً : همه چيز اعم از دريافت خوبي ها ي دنيا و آخرت و روي گرداني از بدي ها و مشکلات آن را مشمول حال من قرار دهي و مطمئن باشيم که بي جواب نخواهيم ماند .

سعي کنيم قدر اين ماه را بدانيم و ارزان از دستش ندهيم .

 

پي نوشت ها:

1- الاقبال، ج 3، ص 211.

2- زادالمعاد، تصحيح ميرزا علي آقا شيرازي، صص 8-9.

فرآوري : زهرا اجلال

گروه دين تبيان


منابع:

شيخ عباس قمي ، مفاتيح‏الجنان

سايت حوزه

مقاله " سيدحسين شيخ الاسلامي "

سخنراني حجت الاسلام سيد محمد انجوي نژاد

دعا با صداي اميررضا عرب

 

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
UserName