• تعداد بازديد :
  • يکشنبه 1389/11/17
  • تاريخ :

موج تونسی، این بار در یمن


مردم یمن در ادامه تحرکات آزادی طلبانه مردم کشورهای عربی، وارد صحنه شده اند و خواستار کناره گیری علی عبدالله صالح ، رییس جمهور مادام العمر این کشور شده اند. به نظر می رسد این بار قطار تغییر حکومت های عربی در ایستگاه یمن منتظر بردن صالح با خود است.


یمن

از چند ماه پیش با آغاز تحولات تونس و برکناری بن علی از ریاست جمهوری دو دهه ای در این کشور، ملت های عرب منطقه خواستار تحولاتی در کشورهای خود شده اند. هم اکنون حدود دو هفته است که مردم غیور مصر با کشته و زخمی های فراوان در تلاش برای سرنگونی حکومت 30 ساله حسنی مبارک هستند و در دیگر کشورهای عربی نظیر اردن نیز وعده هایی برای تغییر داده شده است. اما گویا مردم یمن گوش به هیچ وعده ای نمی أهند و خواهان تغییر در حکومت این کشور هستند. برگزاری تظاهرات روز خشم در یمن علی رغم وعده های علی عبدالله صالح در پارلمان این کشور مبنی بر عدم شرکت خود و پسرش در انتخابات 2013، گواهی بر این مساله است که مردم یمن دیگر تاب ظلم و جور حکومت های خودکامه خود را ندارند. ملت های عربی دیگر به این اقناع رسیده اند که این حکومتها توان تغییر ندارند و نمی توانند انتظارات ملت ها را برآورده کنند. شاید در دوره ای این حکومت ها به دلیل پایه گذاری جریان پان عربیسم در منطقه توسط جمال عبدالناصر توجیه پذیر بودند اما امروز با الهام از انقلاب اسلامی ایران و تحولات جهان این مساله محلی از اعراب ندارد و باید این حکومت ها تغییر یابند.

یمن نیز به عنوان کشوری فقیر و در عین حال متحد آمریکا در مبارزه با تروریسم نیازمند این تحولات است و مردم این کشور به درستی به این مساله رسیده اند. این حرکت توسط حوثی های مصر از جندین سال پیش آغاز شده و امروز مردم مصر، علی رغم تبلیغات گسترده حکومت علی عبدالله صالح، به حقانیت این حرکت پی برده اند.

در سال 2007پیمان صلحی میان دو طرف امضا شد که هرگز بدان عمل نشد. سال بعد با میانجی‌گری قطر، دیداری میان نمایندگان دو طرف در دوحه برای انجام مقدمات پیمانی دیگر شکل گرفت

یمن کشوری عرب در جنوب غربی آسیا و در جنوب شبه جزیره عربستان واقع در خاورمیانه، و پایتخت آن شهر صنعا است. یمن 527.968 کیلومتر مربع گستردگی دارد. یمن تا قبل از سال 1990میلادی دو کشور مجاور به نام‌های جمهوری عربی یمن (یمن شمالی) و جمهوری دمکراتیک یمن (یمن جنوبی) بود. در سال 1990طی پیمانی این دو کشور با هم متحد شدند و جمهوری یمن بوجود آمد. اما در سال 1994جنگ خونینی بین دو طرف رخ داد، که سرانجام شمالی‌ها بر جنوبی‌ها چیره شدند و اتحاد پابرجا ماند.

پیش از اسلام با چیرگی ایران بر جنوب عربستان در سال 597-598 میلادی یمن نیز به‌وسیله شاهنشاهان ساسانی به تصرف ایران در آمد و تا ظهور اسلام تابع حکومت ایران بود. پس از مدتی از ظهور اسلام، مردم این سرزمین به اسلام گرایش یافتند و عبدالله بن اسحاق بن ابراهیم یکی از حاکمان یمن در این دوران شد. این منطقه در سال 1750میلادی جزو قلمرو دولت عثمانی در آمد و با سقوط امپراتوری عثمانی، در سال 1934میلادی با انعقاد قراردادی با انگلستان به استقلال رسید. تا مدتی حکومت یمن در دست امیری بود که او را امام یمن می‌خواندند و او شخصاً کشور را اداره می‌کرد. این حکومت تحت عنوان پادشاهی متوکلی ادامه داشت. در سال 1962 عبدالناصر، رهبر دنیای عرب در آن دوران، با استقرار 60.000نیروی مصری در یمن، حکومت را از زیدی‌ها که 30 درصد جمعیت یمن را تشکیل می دهند، گرفت و به لاییک‌ها سپرد. پیش از آن امامان شیعه در یمن نزدیک به 1200سال حکومت کرده بودند. در این سال حکومت جمهوری اعلام شد و حکومت شیعیان پایان یافت. ژنرال علی عبدالله صالح الاحمر پس از کودتا رئیس جمهور یمن شد که تاکنون باقی‌مانده‌است. این روند سبب شد که درگیری ها بین حکومت صالح و زیدی ها ادامه داشته باشد.

یمن شهید حسین حوثی

این مبارزات از سال 2003 به رهبری حسین الحوثی وارد مرحله جدیدی شد.  در سال 2007پیمان صلحی میان دو طرف امضا شد که هرگز بدان عمل نشد. سال بعد با میانجی‌گری قطر، دیداری میان نمایندگان دو طرف در دوحه برای انجام مقدمات پیمانی دیگر شکل گرفت. در اوت 2009، علی عبدالله صالح رئیس جمهور یمن اعلام کرد مبارزان شیعه مایل به برقراری آرامش نیستند و بدین ترتیب درگیری‌ها را از سر گرفت. عربستان سعودی و مصر نقش پررنگی در حملات ارتش یمن به شیعیان داشتند و برخی اخبار حکایت از بمباران هواپیماهای نظامی عربستان در مناطق شیعه نشین و به ویژه استان صعده در شمال این کشور داشت. استان صعده به عنوان کانون درگیری‌ها میان عربستان و یمن قرار دارد که موقعیت مبارزان شیعه را حساس کرده است. در این میان اتهاماتی نیز به جمهوری اسلامی ایران در مورد حمایت از این گروه مطرح شد؛ اقدامات فرافکنانه ای که توسط هر حکومت مستبدانه ای مطرح می شود. این رفتار صالح را می توان در زمان جنگ ایران و عراق دید که در این دوران با اعزام سربازان گارد ریاست جمهوری برای نبرد با نیروهای ایران، به کمک صدام شتافت.

دولت یمن، به دولت عربستان بسیار نزدیک است. این امر باعث افزایش فشار بر شیعیان ساکن در استان‌های مرزی یمن با عربستان شده‌است. گویا تمامی دیکتاتورهای منطقه با حکومت وهابی عربستان دست در دست دارند. این مساله در فرار پرویز مشرف و بن علی حکمان مستبد پاکستان و تونس به این کشور به خوبی مشاهده می شود.

این روند در حکومت صالح و در کنار آن مشکلات متعدد اقتصادی این کشور و عدم وجود آزادی های سیاسی و اجتماعی برای مردم یمن، زمینه را برای تحرکات گسترده مردمی در این کشور فراهم آورده است. دیکتاورهای عرب بدون الهام گرفتن از روندی که برای دیکتاتورهای قوی از آنها نظیر هیتلر و موسیلینی پدید آمد، با حمایت های آمریکا و اروپا و متاسفانه عربستان سعودی عرصه را برای مردم خود تنگ کرده اند و هر حرکتی را در نطفه خفه می کنند. اما این بار موج تونسی دیگر از پای نمی ایستد و حکومت صالح ار نیز در گردابی فرو خواهد برد. باید منتظر بود و دید پس از مصر اوضاع یمن به چه شکل در می آید. قدر مسلم آنکه این حکومت ها صدای آزادی خواهی مردم را شنیده اند و تن به تغییر داده اند اما نحوه این تغییر به دست مردم خواهد بود.


هاتف پور رشیدی

بخش سیاست

UserName