• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 7567
  • پنج شنبه 1389/1/12
  • تاريخ :

چو قرآن بخوانند دیگر خموش !

قرآن خواندن

یكی از ادب‌های تلاوت قرآن، گوش دادن و سكوت هنگام شنیدن آیات كلام الله است. وقتی كسی قرآن می‎خواند و یا از رادیو، ضبط صوت و دستگاه پخش قرآن پخش می‎شود، كسانی كه صدای قرآن را می‎شنوند شایسته است به قرآن گوش فرا دارند و سكوت را رعایت كنند. زیرا این دستور خداوند است كه در قرآن كریم آمده است:«وَ اِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ.»1 هنگامی كه قرآن خوانده می‎شود، گوش فرا دهید و خاموش باشید؛ شاید كه مشمول رحمت خدا شوید.

 

معنی «استماع» و «انصات»

خداوند در این آیه مردم را هنگام قرائت قرآن به دو چیز امر كرده است:

الف. «استماع»: استماع به معنی شنیدن است در حالی كه به معنا و مفهوم كلام نیز توجه شود. یعنی شنیدن با میل قلبی.

ب. «انصات»: به معنی سكوتی است كه همراه با توجه به گفتار الهی باشد.

بنابراین همه مسلمانان وظیفه دارند هنگام تلاوت قرآن به آیات الهی كاملاً گوش فرا دهند و ساكت باشند و در این حال به معانی آیاتی كه تلاوت می‎شود توجه كنند. در این صورت مشمول رحمت خداوند می‎گردند و بر ایمانشان افزوده می‎شود.

تذكر این نكته به همه دوستداران قرآن ضروری است؛ دیده می‎شود گاهی وقت‌ها رادیو یا ضبط صوت قرآن پخش می‎كند و افراد در همان حالی كه به قرآن گوش می‎دهند با یكدیگر صحبت می‎كنند و یا در جلسات قرآنی، شركت كنندگان مشغول صحبت‌های غیرضروری و نابجا هستند. مواردی از این قبیل، خلاف ادب قرآن است. در چنین مواردی باید یكی از دو كار را انتخاب كرد؛ یا قرآن استماع كرد و یا به كار دیگر پرداخت.

 

فضیلت استماع قرآن

توفیق بعضی از عبادت‌ها نصیب همه انسان‌ها نمی‎شود برای این كه از پاداش فراوان آن اطلاعی ندارد. از جمله این عبادت‌ها استماع قرآن كریم است. در زمینه فضیلت استماع كلام خدا از امام چهارم زین العابدین (علیه‌السلام) روایتی رسیده است كه فرمود:

«مَنِ اسْتَمَعَ حَرْفاً مِنْ كِتابِ اللهِ عَزَّوَجَلَّ مِنْ غَیْرِ قِرائَهٍ كَتَبَ اللهُ لَهُ حَسَنَهً وَ مَحاعَنْهُ سَیِّئَهً وَ رَفَعَ لَهُ دَرَجَهً»2؛ كسی كه حرفی از كتاب خدا را بشنود بدون این كه خود قرائت كند خداوند برایش حسنه‎ای می‎نویسد و یكی از گناهان او را محو می‎كند و مقام او را یك درجه بالا می‎برد.

وقتی فقط شنیدن آیات الهی چنین اجر و پاداشی دارد چرا بعضی از ماها خود را از آن محروم می‎كنیم و در غفلت هستیم! استماع قرآن عبادتی است كه نه تنها هیچ زحمتی ندارد بلكه انسان را سرشار از نشاط و آرامش روحی می‎نماید. توجه كنید؛ اگر فرزندی در خانه قرآن می‎خواند، پدر و مادر بعد از نماز، قرآن قرائت می‎كند یا در مجلس ترحیمی قرآن خوانده می‎شود و یا در جلسه و كلاس قرآن، آیات الهی تلاوت می‎شود، كسانی كه آیات قرآن را گوش می‎دهند برای هر حرف آن پاداشی است، گناهی محو می‎شود و درجه‎ای به درجات معنوی انسان افزوده می‎شود. البته استماع باید همراه با توجه به معنی كلام خدا باشد.

:«وَ اِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ.» هنگامی كه قرآن خوانده می‎شود، گوش فرا دهید و خاموش باشید؛ شاید كه مشمول رحمت خدا شوید.

نتیجه استماع و سكوت
قرآن گوش دادن

در آیه 204 سوره اعراف، نتیجه استماع و سكوت هنگام خواندن قرآن، برخورداری از رحمت الهی معرفی شده است. زیرا یكی از آثار استماع قرآن، افزایش ایمان است. چنانكه در نگهداری ایمان نیز سهم زیادی دارد. برای این كه گوش فرا دادن به قرآن موجب می‎شود معانی آن به خوبی فهمیده شود، به اندرزها و دستورات و احكام قرآن عمل شود و در نتیجه ایمان انسان بیشتر گردد، و در نهایت، مورد لطف و رحمت الهی قرار گیرد.

از این رو خداوند وقتی مؤمنان حقیقی را توصیف می‎كند چنین می‎فرماید:

«وَ إِذا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیاتُهُ زادَتْهُمْ إِیماناً»3؛ هنگامی كه آیات خدا بر آنها تلاوت شود، ایمانشان فزونتر می‎گردد.

 

تذكر مهم

معمولاً هنگام قرائت قاریان برجسته، افراد حاضر در مجلس اذكاری را بر زبان جاری می‎كنند كه شامل تكبیر، تهلیل، تحمید و تنزیه خداوند و ... است. این اذكار نوعی واكنش در برابر قرائت قاری قرآن است و از دو چیز سرچشمه می‎گیرد:

1- تأثیر آیات در شنونده: وقتی قاری، قرآن تلاوت می‎كند شنونده چنان تحت تأثیر قرار می‎گیرد كه ناخودآگاه ذكری متناسب با آیه از دهانش خارج می‎شود. این به خاطر توجه شنونده به معنا و پیام آیاتِ تلاوت شده است.

2- ویژگی‌های تلاوت: گاهی از وقت‎ها قاری كه قرآن تلاوت می‎كند برجستگی خاصی (مانند صدای زیبا، لحن فصیح، محزون خواندن و توجه به معانی آیات در قرائت) دارد، مستمع تحت تأثیر این ویژگی‌ها، قاری قرآن را تحسین می‎كند.

سخن در این است كه گفتن اذكار، تكبیرها و تحسین‎ها باید با ادب استماع و سكوت سازگار باشد. یعنی شنونده در اثر تأثیرپذیری از تلاوت قرآن چنین اذكاری را بر زبان جاری كند و ساختگی نباشد. ثانیاً با صدای متعارف(نه بلند و فریادگونه)، با وقار و طمأنینه همراه باشد. اگر در گفتن اذكار این ویژگی‌ها رعایت نشود موجب حواس پرتی حاضران شده و نمی‎توانند از آیات قرآن بهره‎برداری لازم را بنمایند. از طرفی موجب بی‎احترامی به قرآن است، زیرا ادب استماع و سكوت را مراعات نكرده‎اند.

 

گروه دین و اندیشه تبیان، فاطمه محمدی  


1- اعراف(7)، آیه 204.

2- اصول كافی، ج 2، باب «ثواب قراءه القرآن»، ص 448.

3- إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ إِذا ذُكِرَ اللهُ وَ جِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیاتُهُ زادَتْهُمْ إِیماناً وَ عَلى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ. (انفال/آیه 2)

 

لحظه مرگ چه کنیم؟

لحظه مرگ چه کنیم؟

احتضار لحظات پيش از مرگ است كه به دليل حضور مرگ يا حضور ملائكه يا حضور اهل و عيال در آن لحظات آن را احتضار گويند. در شرع مقدس براى اين لحظات آداب و احكامى وضع شده است كه ذيلا و به اختصار در سه بخش واجبات و مستحبات و مكروهات بيان مى شود
چگونه پیر زن، جوان شد

چگونه پیر زن، جوان شد

با اشاره به آيه کريمه : (لاتبديل لخلق الله) جريان جوان شد زن عزيز مصر و امثال آن چيست؟ چگونه زن سالمندي جوان شود؟
سه اشکال به قرآن

سه اشکال به قرآن

این ماجرا گذشت تا روزى در حضور جمعى پیش پيامبر صلى الله عليه و آله آمد، پيامبر صلى الله عليه و آله در ظاهر به احترام او چند بار برخاست و نشست ، وليد ناراحت شد و گفت : «اتستهزئنى و انا من كبار القريش و ان هذا الشيىء عجاب» یعنی : آيا مرا مسخره مى‌كنى با اين
UserName