• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • 2913
  • سه شنبه 1388/7/14
  • تاريخ :

 سريال‌هاي مذهبي زير ذره‌بين نظارت

باران کوثري

يكي از موضوعاتي كه هنگام پخش فيلم‌ها و سريال‌هايي كه به موضوعات مذهبي و معارف اسلامي مي‌پردازند، داغ مي‌شود، بحث نظارت بر آنها و كارشناسي مسائلي است كه در آنها طرح مي‌شود. اين اتفاق بويژه موقع پخش سريال‌هايي كه براي مناسبت‌هاي مذهبي مثل رمضان و محرم توليد مي‌شوند، بيشتر خود را نشان مي‌دهد.

در صدا و سيما براي حل اين مشكل نهادها و شوراهاي مختلفي طراحي شده است. با اين حال، مدتي قبل پرويز فارسيجاني دبير شوراي معارف سيما از تشكيل شوراي نظارتي جديدي براي نظارت بر تله‌فيلم‌ها و سريال‌هايي كه به موضوعات مذهبي و معارف اسلامي مي‌پردازند ، خبر داد و اظهار اميدواري كرد اين شورا كه از استادان برجسته حوزه‌ و دانشگاه كه در بخش رسانه هم صاحب‌ نظرند، تشكيل شده است بتواند با بررسي موضوعات سريال‌هاي مذهبي به غناي آنها كمك كند.

در سال‌هاي گذشته ساخت فيلم‌هاي ديني و مذهبي بشدت رواج يافته و بعضا با استقبال چشمگيري هم روبه رو شده‌اند.

اين استقبال هم از سوي سازندگان، هم مديران و البته مخاطبان احساس مي‌شود. وقتي پديده‌اي با استقبال روبه‌رو مي‌شود، طبيعي است آسيب‌شناسي آن هم طرح شود. به همين دليل هم هست كه لزوم تشكيل شورايي از متخصصان و خبرگان آثار ديني براي مداقه بيشتر اين آثار، قبل و حين ساخت، ضروري تشخيص داده شد. با وجود اين، هر فكري تا از ايده به مرحله اجرا درآيد، بايد فرآيندي را طي كند كه ممكن است در نهايت به لحاظ شكلي هيچ شباهتي به فكر اوليه نداشته باشد، اما محصول نهايي را به «مطلوب» نزديك‌تر كند.خبر تشكيل شوراي نظارت بر فيلم‌ها و سريال‌هايي كه با موضوعات مذهبي و ديني ساخته مي‌شوند را مي‌توان به تنهايي به فال نيك گرفت و اقدامي رو به جلو، براي كم شدن از نواقص و پررنگ شدن قوت‌ها دانست.

يكي از موضوعاتي كه هنگام پخش فيلم‌ها و سريال‌هايي كه به موضوعات مذهبي و معارف اسلامي مي‌پردازند، داغ مي‌شود، بحث نظارت بر آنها و كارشناسي مسائلي است كه در آنها طرح مي‌شود. اين اتفاق بويژه موقع پخش سريال‌هايي كه براي مناسبت‌هاي مذهبي مثل رمضان و محرم توليد مي‌شوند، بيشتر خود را نشان مي‌دهد.

ارزيابي مثبت طرح

محسن علي‌اكبري از تهيه‌كنندگاني است كه در تلويزيون كارهاي زيادي مثل فرستاده، اصحاب كهف و مريم مقدس را با تم مذهبي و تاريخي به توليد رسانده است. او عقيده دارد: ويژگي قرآن اين است كه مي‌توانيم از تك‌‌تك آياتش برداشت‌هايي نزديك به مسائل روز و جو جامعه داشته باشيم. براي همين نظارت كيفي كارهاي معارفي و قرآني مستلزم انتخاب افرادي است كه با مفاهيم قرآني آشنا باشند. سطحي‌نگري به كار لطمه مي‌زند و صرف شناخت كلي و سطحي و معمولي آيات قرآن جوابگو نيست. ما بايد در سريال‌هاي قرآني و معارفي با استفاده از فناوري امروز با زباني امروزي صحبت كنيم و خود قرآن هم اين امكان را در اختيار ما قرار مي‌دهد.تهيه‌كننده «نردبام آسمان» با ارزيابي مثبت اين طرح، با شورايي بودنش مخالفت مي‌كند و مي‌گويد: تعدد نظر در شورا، گروه توليد و كارگردان را دچار مشكل مي‌كند. راه حل اين مشكل در نظر گرفتن يك نماينده و رابط از ميان اعضاي همان شورا براي انتقال نظرشان به گروه توليد است.

اهميت پرداخت داستاني موضوعات ديني

رضا جودي تهيه‌كننده ديگري است كه درباره اين موضوع با او صحبت مي‌كنم: «اهميت پرداخت داستاني موضوعات ديني و طرح معارف ديني با ادبيات روز و قابل فهم باعث شد در دوره آقاي لاريجاني دانشكده‌اي در قم تاسيس بشود تا طلاب حوزه‌هاي علميه براي ورود به تهيه‌كنندگي و كارگرداني آموزش حرفه‌اي ببينند. در حالي كه مشكل اصلي ما در اين زمينه، مشكل متن، فيلمنامه و سازگاري محتوايي آنها با متون و معارف ديني است. توليد فيلم و سريال به نويسندگاني نياز دارد كه هم اصول فيلمنامه‌نويسي مدرن و به روز را بدانند و هم به اندازه كافي با معارف ديني آشنا باشند تا با بياني هنري و بدون ايجاد دلزدگي و واكنش منفي در مخاطب با او ارتباط برقرار كنند.»

حسين محجوب

جودي به مشكلاتش براي توليد سريال موفق «صاحبدلان» اشاره مي‌كند و مي‌گويد: «الان صاحبدلان به عنوان نمونه شاخص يك سريال ديني شناخته شده، ولي شايد جالب باشد كه بدانيد يك شوراي ديني آن را به عنوان يك اثر غيراسلامي و غيرديني مردود دانست و با توليدش مخالفت كرد و اگر هماهنگي و حمايت‌هاي جدي مديراني مثل آقاي ميرباقري معاون سيما، برازش مدير شبكه يك و فرجي مدير گروه فيلم و سريال وقت شبكه يك نبود، اين كار به توليد نمي‌رسيد.»

به عقيده او، يك فيلم 90 دقيقه‌اي براي توليد، بايد از حداقل 3 شوراي مختلف نظارتي مصوبه بگيرد. در حالي كه بايد شرايط ساده‌تري را براي توليد در اين زمينه فراهم كرد. با اين نگاه تشكيل اين شورا، خوان ديگري است كه كار را براي تهيه‌كننده سخت‌تر خواهد كرد و لزوما باعث بهبود كيفيت خروجي‌ها هم نخواهد شد، ضمن اين كه بيشتر اوقات در حوزه معارف وحدت نظر وجود ندارد و بنابراين تشكيل شوراهاي مختلف به پيشرفت كار كمك چنداني نخواهد كرد.

تربيت كارشناسان معارفي با گرايش تلويزيون

عليرضا افخمي هم با توجه به كارهايي كه كرده است؛ حرف‌هاي قابل تاملي براي گفتن دارد: «با تجربه‌اي كه من دارم، حضور يك مشاور، ناظر و كارشناس مذهبي باسابقه، بااعتبار، بامطالعه و همين‌طور آثار تاليفي مثل عليرضا برازش براي ساخت چنين آثاري ضروري است. فكر نمي‌كنم هيچ فيلمسازي هم دوست داشته باشد، بدون نگاه تحقيقاتي به اين ميدان وارد بشود.

«اهميت پرداخت داستاني موضوعات ديني و طرح معارف ديني با ادبيات روز و قابل فهم باعث شد در دوره آقاي لاريجاني دانشكده‌اي در قم تاسيس بشود تا طلاب حوزه‌هاي علميه براي ورود به تهيه‌كنندگي و كارگرداني آموزش حرفه‌اي ببينند. در حالي كه مشكل اصلي ما در اين زمينه، مشكل متن، فيلمنامه و سازگاري محتوايي آنها با متون و معارف ديني است.

چون اين موضوع در كشور ما حساسيت‌هاي خاص خودش را دارد و من فيلمساز بايد از نتايج مطالعاتي جايي مثل حوزه علميه‌ استفاده كنم. اما عمرم قد نمي‌دهد كه خودم ثمره سال‌هاي مديد مطالعات دقيق علما را در حوزه‌اي كه نياز دارم، بخوانم تا براساسش فيلمنامه بنويسم. روال طبيعي‌اش اين است كه از يك كارشناس بخواهيم چكيده‌ تحقيقاتش را در زمينه‌اي كه مي‌خواهيم، در اختيار ما قرار بدهد تا ما چيزي را كه مي‌خواهيم، بنويسيم و بعد دوباره آن را اصلاح كنيم.»

اين كارگردان تلويزيون به تجارب شخصي خود در اين زمينه اشاره مي‌كند و مي‌گويد: «من و آقاي‌برازش يكي دو جا، در سريال «او يك فرشته بود» دچار اختلاف شديم و طبيعي هم بود. نظر ايشان، درام مرا خراب مي‌كرد و چيزي كه من مي‌گفتم، به نظر ايشان مطابق آيات و روايات نبود. هيچ‌كدام هم كوتاه نمي‌آمديم. ولي بالاخره به چيز بينابيني رسيديم كه نه خيلي منافي نظرات علمي باشد و نه درام من را نابود كند. وقتي هر كس در جايگاه خودش باشد و ارتباط سازنده‌اي هم بين آنها وجود داشته باشد، تجربه‌اي مثل «او يك فرشته بود» رقم مي‌خورد كه هم تماشاچي زيادي دارد و هم علما نمي‌توانند صددرصد ردش كنند و بگويند انحرافي است.»

پيشنهاد او هم براي اين كه صحبت پرويز فارسيجاني صورت عملي پيدا كند، كم و بيش شبيه راهكار رضا جودي است: «پيشنهادم تربيت پژوهشگراني است كه علاوه بر تسلط بر كار خود، با كار تصويري هم آشنا باشند. بايد امكاني فراهم شود تا اين افراد برگزيده، زبده شده و در اختيار دنياي فيلمسازي قرار بگيرند. البته كار پرهزينه و زمانبري است و مي‌شود حدس زد آدم مناسب كم پيدا بشود. اين آدم‌ها راحت تربيت نمي‌شوند و وقتي هم شدند، براحتي حفظ نمي‌شوند.»

تلويزيون در سال‌هاي گذشته با ساخت آثاري چون امام علي(ع)‌، معصوميت از دست رفته، مسافر ري، تنهاترين سردار، ولايت عشق، يوسف پيامبر، مردان آنجلس، مريم مقدس و ... نشان داد كه عزمي جدي براي نمايش آثار ديني و مذهبي در قالب تصوير دارد.

البته تلويزيون بجز ورود به حوزه ساخت آثار ديني و مذهبي كه بستري تاريخي دارند، به عرصه‌‌هاي جديدي نيز گام نهاده كه همين موضوع، حساسيت‌ها را در پرداختن به اين‌گونه آثار افزايش داده است.او يك فرشته بود، اغما، صاحبدلان، روز حسرت و حتي سريالي مثل ميوه ممنوعه كه به لحاظ شكلي كمتر در اين محدوده تعريف مي‌شوند، همه آثاري بودند كه اتفاقات داستان آنها در دنياي معاصر مي‌گذشت و همه آنها داستاني ديني را بازگو مي‌كردند.

به نظر مي‌رسد ساخت آثار مذهبي و ديني آرام آرام وارد مرحله‌اي مي‌شود كه نيازمند توجه به ظرايف و دقت در وقايع جاري جامعه است و شوراي نظارت بر تله‌فيلم‌ها و سريال‌هاي مذهبي مي‌تواند به ارتقاي اين مهم كمك كند.

تنظيم براي تبيان : مسعود عجمي

 

خوابزده،در ژانر ماورايي و معنويي

خوابزده،در ژانر ماورايي و معنويي

حجت‌الاسلام گلي با بيان اين‌كه «خواب‌زده» هيچ شباهتي از جنس تكرار با سريال‌هاي ماه رمضان گذشته مثل «اغماء» يا «صاحبدلان» ندارد ، ولي در ژانر مشابه آن‌ها ساخته شده است، گفت: مهم‌ترين ويژگي سريال «خواب‌زده» اين خواهد بود كه مردم را با يك مفهوم تازه ديني آشن
لحظاتی با سریال‌های رمضان

لحظاتی با سریال‌های رمضان

شبكه‌های تلویزیونی كه هم‌چنان پخش سریال‌های روتین خود را در كنار سریال‌های ویژه رمضان ادامه می‌دهند، روز گذشته با اعلام این كه «مدار صفر درجه» پس از «میوه ممنوعه» پخش می‌شود، سعی كرد دو سریال از یك كارگردان ...
حاشیه‌های سریال یوسف پیامبر

حاشیه‌های سریال یوسف پیامبر

سريال حضرت يوسف (ع) در مدت زمان 10 ماه که از شبکه اول سيما پخش شد حاشيه هاي بسياري را در بر داشت که از جمله آن مي توان به اتهام برخي از منتقدان به سفارشي و تبليغاتي بودن آن اشاره کرد. سريال حضرت يوسف (ع) در 45 قسمت 50 دقيقه اي از سيما پخش شد و
UserName