• تعداد بازديد :
  • پنج شنبه 1388/07/09
  • تاريخ :

  علما و سیاست

علما و سياست

حركت‏شيخ كلينى (255- 329 ه)

 در زمان غيبت صغرى و اواخر حكومت عباسيان شيخ كلينى حركت علمى، فرهنگى خود را آغاز كرد و با تدوين كتاب كافى، مبانى و اصول شيعه را حفاظت و گردآورى نمود و در برابر افكار انحرافى قرامطه به كار فرهنگى پرداخت و رديه‏اى بر آنان نوشت.حركت‏شيخ كلينى زمينه‏ساز گامهاى بعدى علماى شيعه همچون شيخ صدوق، شيخ مفيد و...شد.

حركت‏شيخ صدوق (306- 381 ه)

 او كه در اواخر دوران غيبت صغرى و به دعاى حضرت حجت (ع) به دنيا آمد (306 ه) منشا يك حركت علمى، فرهنگى بزرگ در تاريخ تشيع گشت.شيخ با احاطه علمى خود بر احاديث و سيره معصومان (ع) به تدوين، تاليف و نشر كتاب‏هاى مفيد اخلاقى، فقهى، همچنين تدريس و تلاش در جهت گسترش مذهب شيعه پرداخت.وى با مسافرتهاى علمى و مناظرات با مخالفان و حل مشكلات مذهب شيعه و پاسخ به  سؤالات دينى جهان شيعه پايه‏هاى علمى فرهنگى تشيع را استوارتر ساخت.

حركت صاحب بن عباد (326- 385 ه)

علما و سياست

وى از علماى قرن چهارم هجرى و هم عصر آل بويه بود.صاحب بن عباد با مقام علمى والايى كه داشت‏به وزارت در حكومت آل بويه برگزيده شد و از اين راه خدمات بسيارى به تشيع نمود.از جمله نشر و ترويج علم و دانش، ضرب سكه، اصلاح امور كشور، براندازى بدعت‏هاى ناپسند و رسوم ظالمانه، آبادى شهرها، رونق بخشيدن به اقتصاد و ارتباط نزديك با علماء دانشمندان و بزرگان و استفاده از آنان در جهت اصلاح امور.اين تلاشهاى اساسى از يك عالم و دانشمند شيعه و حركت اصلاحى او تاثيرى ژرف در ادامه حيات اجتماعى شيعيان داشت و در گسترش مذهب اثرى عميق بر جاى گذاشت.

حركت‏شيخ مفيد (336- 413 ه)

در عصر او حكومت آل بويه قدرتمند بود و در قسمت‏هايى از ايران و عراق حكم مى‏راند، از طرفى فاطميان مصر نيز به قدرت رسيده و در جهت احياى مذهب شيعه تلاش مى‏كردند.شيخ مفيد در اين دوران بسيار حساس كه عقايد انحرافى جهان اسلامى را فرا گرفته بود ظهور كرد و با حركت فرهنگى سياسى قدرتمند خود عقايد حق شيعه را با منطق و استدلال قوى ثابت نمود و به دفاع از آن پرداخت.اين حركت نتيجه اقدامات قبلى علماى تشيع بود و خود نيز بر حوادث بعدى و نفوذ شيعه تاثيرى به سزا داشت.وى با بر عهده گرفتن رياست‏شيعيان، مبارزه كلامى خود را به شكل جامعى ادامه داد و همه مدعيان را مغلوب و منكوب ساخت.در راه اعتلاى تمدن اصيل اسلامى بسيار كوشيد و مبادى و مبانى حكومت اسلامى و ولايت فقيه را مستدل به ادله شرعى ساخت.

حركت‏سيد مرتضى

(355- 436 ه) و سيد رضى (359- 406 ه) سيد مرتضى و سيد رضى از شاگردان لايق شيخ مفيد، در ادامه حركت استاد خود بسيار كوشيدند و در گسترش قدرت سياسى و رشد فرهنگى جامعه تشيع تلاش نمودند.آنان با احداث مراكز علمى فرهنگى، سياسى همچون احداث كتابخانه‏ها، نقابت و امارت حج، نظارت بر ديوان مظالم كمك به مستضعفان و محرومان و تلاش براى رسميت‏يافتن مذهب تشيع حركت‏بزرگى را به انجام رساندند و حلقه ديگرى بر سلسله حركت علماى تشيع افزودند.

حركت‏شيخ طوسى

(385- 460 ه) شيخ طوسى از تاثير گذاران بزرگ و برجسته تاريخ تشيع است كه در دوران قدرت سلطان محمود غزنوى و به قدرت رسيدن سلجوقيان حركت علمى، سياسى و فرهنگى خود را به انجام رساند.وى با تاسيس نخستين حوزه علميه شيعه در نجف و تاليف و تدريس و تدوين اساسنامه مكتب شيعه و دسته‏بندى عقايد شيعه در اصول و فروع و اصلاح آنها و رهبرى و مرجعيت تشيع و فعاليت‏هاى اجتماعى و سياسى خود گام بلندى در پيشبرد مكتب تشيع برداشت و با دو كتاب مهم خود تهذيب الاحكام و استبصار، مجموعه كتب روايى مهم شيعه را به چهار كتاب رساند.كتب اربعه از مصادر مهم تشيع است.

حركت‏خواجه نصير الدين طوسى

علما و سياست

(597- 673 ه) خواجه طوسى در زمان هلاكوخان، نوه چنگيز مغول حركت‏خود را آغاز كرد.او در پرتو افكار بلند و تدبير و پشت كار خود توانست از ويرانى و قتل عامهاى بيشتر مغولان جلوگيرى كند.همچنين او با تاسيس رصد خانه و فرهنگستان بزرگ مراغه حركت فرهنگى بزرگى در آن روزگار به وجود آورد و منجمان و فلاسفه و مهندسان و رياضى دانان و پزشكان و فقها و محدثان بسيارى را به آنجا دعوت نمود و در جهت اصلاح ويرانى‏ها از آنان بهره گرفت و مجد و عظمت گذشته را به ايران اسلامى بازگرداند.

حركت علامه حلى

(648- 726 ه) حسن بن يوسف معروف به علامه حلى در عصر خود منشا بسيارى از كارهاى بزرگ شد.تلاش در جهت تدريس، تاليف، هجرت به ايران و اثبات حقانيت مذهب شيعه براى حاكم مغول، الجاتيو و گرايش دادن او به تشيع و مناظرات علمى با مخالفان و خدمات اجتماعى از جمله فعاليت‏هاى سياسى فرهنگى اجتماعى اين عالم بزرگوار شيعه است.

حركت‏شهيد اول (734- 786 ه)

حوادث مهم عصر او انتقال حوزه علمى شيعه از بغداد به حله و رونق اين حوزه و حمله هلاكوخان (دوم) به بغداد و به قدرت رسيدن سربه‏داران در خراسان بود.شهيد با تاسيس اولين حوزه علميه در لبنان (شهر جزين) به حركت علمى و اجتماعى تشيع در سرزمين لبنان، جبل عامل رونق بخشيد.او با مسافرتهاى فراوان خود در كشورهاى اسلامى حقانيت‏شيعه را بر مذاهب ديگر به اثبات مى‏رساند با نهضت‏سربه‏داران همكارى داشت.گفته‏اند كه كتاب شريف لمعه را به درخواست‏خواجه على مؤيد آخرين حكمران سربه‏داران نوشت.او با تبحر علمى كه نسبت‏به احكام و عقايد اهل سنت داشت‏با آنان مناظره مى‏كرد.در حل و فصل امور مردم بسيار كوشا بود.

حركت‏سربه‏داران (736- 783 ه)

سربه‏داران سلسله‏اى از سرداران شيعه بودند كه بين 55 تا 70 سال در خراسان حكم راندند.اين نهضت در اثر ظلم‏هاى حاكمان مغول و فشار آنان بر مردم در منطقه شيعه نشين سبزوار آغاز شد.شيخ خليفه روحانى شيعى به عنوان پايه گذار اين ركت‏شناخته مى‏شود.پس از به دار آويختن او در مسجد جامع سبزوار شاگردش شيخ حسن جورى حركت او را ادامه داد و با مسافرتهاى خود به شهرها و روستاهاى منطقه افكار و عقايد انقلابى شيخ خليفه و هدف نهضت را بيان كرد و مردم را عليه مغولان بسيج نمود.اولين امير سربه‏داران عبد الرزاق علوى و پس از مرگ او برادرش وجيه الدين مسعود به حكومت رسيد.شيخ حسن در جنگى با حسين كرت والى هرات به شهادت رسيد.پس از وجيه الدين مسعود ده نفر به از سربه‏داران به حكومت رسيدند كه برخى ميانه رو و برخى افراطى بودند.خواجه على مؤيد آخرين حكمران سربه‏دار بود كه براى هدايت و رهبرى صحيح شيعيان خراسان و گسترش درست فقه و احكام دينى بر اساس مكتب اهل بيت نامه گرانقدرى به شهيد اول نوشت و او را به خراسان دعوت نمود. شهيد نپذيرفت و در عوض كتاب لمعه را تاليف و براى او فرستاد تا اهل علم شيعه بر اساس آن تدريس كنند.نهضت‏سربه‏داران يك نمونه از حكومت اسلامى بود كه علماى شيعه در آن نقش اساسى داشتند.


كتاب: علما و آثار علمى و حركت‏هاى سياسى حوزه‏ها، ص 47

تاليف: جمعى از نويسندگان

تنظیم:امید واضحی آشتیانی_حوزه علمیه


 

مسابقه ...

امتياز این سوال :
UserName